Column

Medailles en loze loftuigingen van de EU-elite

Column

Elk politiek systeem heeft de neiging zichzelf op te tuigen met decoraties, zoals medailles en oorkonden om het eigen verhaal in de verf te zetten. Vaak lopen het grote verhaal en de rauwe werkelijkheid ver uiteen - denk aan het voormalige Oostblok. De Europese Unie, zelfbenoemd beschermer van 'democratische waarden', dreigt nu ook in dat gat te vallen. Griekenland kiest een president. Vanuit Brussel waarschuwt Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, de Grieken voor de 'verkeerde verkiezingsuitslag'. Hij eist dat 'bekende gezichten' - zijn vrienden - aan de macht blijven.

De filosofie van Juncker doet denken aan het kolonelsregime dat Griekse democratie ook kortwiekte. Verkiezingen zijn een 'noodzakelijk kwaad' en mogen plaatsvinden als de uitslag van tevoren vaststaat. De Griekse premier, de christen-democraat Antonis Samaras, heeft uiteindelijk 180 stemmen nodig in het 300 leden tellende Griekse parlement voor zijn presidentskandidaat. Als dat mislukt, zijn parlementsverkiezingen nodig; naar verwachting begin februari 2015. Peilingen geven het radicaal-linkse Syriza een voorsprong van 5 procent op de christen-democratische Nieuwe Democratie. De grootste partij krijgt bovendien een bonus van 50 parlementszetels.

Juncker zet de Europese Unie op glad ijs. De EU werpt zich overal ter wereld op als pleitbezorger van 'Europese waarden en democratische rechten'. Tegelijkertijd zet hij het kiezerskorps onder druk opdat de 'juiste uitslag' uit de stembus komt.

Grieken hebben een lange traditie van politiek radicalisme en opstanden. Zullen zij luisteren naar chantage uit Brussel? Het wordt gevaarlijker als Juncker hetzelfde doet bij de Fransen tijdens de presidentsverkiezingen van 2017. Franse kiezers zullen precies het omgekeerde doen van wat le petit Luxembourgeois eist.

De pedante houding van Juncker komt voort uit het isolement van de Europese elite, die zich loszingt van de werkelijkheid. Europese kopstukken belonen elkaar met decoraties zoals de prestigieuze Karelsprijs, die jaarlijks wordt uitgereikt in het Raadhuis van Aken. De prijs bestaat sinds 1950 en werd toegekend aan echte staatslieden als Winston Churchill en Konrad Adenauer. Nederlandse winnaars waren Hendrik Brugmans, grondlegger van het Europa College, minister Joseph Luns en koningin Beatrix.

De laatste jaren wordt die prijs verdeeld onder Europese kopstukken die Europa juist in de problemen hebben gebracht. Zo won Juncker de Karelsprijs in 2006 voor zijn 'geloofwaardigheid', terwijl de Luxemburger openlijk bekent dat hij, indien nodig, geen leugentje uit de weg gaat.

In 2002 ging de Karelsprijs naar de euro, omdat de eenheidsmunt 'als geen andere integratiestap de identificatie met Europa bevordert en daarmee een beslissende historische bijdrage levert aan de samenhorigheid van de Europese volkerenfamilie'. Wie durft dat nu nog te zeggen?

In 1986 won de staat Luxemburg de prijs, als 'voorbeeld voor Europa'. Voorbeeld waarin: belastingvermijding?

Dit jaar kreeg Herman Van Rompuy, voorzitter van de Europese Raad, de prijs. Zijn opvolger, de Pool Donald Tusk, kreeg de onderscheiding al in 2010.

In 2015 gaat de prijs naar Martin Schulz, voorzitter van het Europees Parlement, omdat hij de 'democratische legitimatie van Europa versterkte'. Hij is de meest autoritaire politicus van Europa, maar geldt in Brussel als 'zinnebeeld van democratie'.

Dit is de wolk waarop de EU-elite leeft. Zelfgemaakte Dichtung verdringt de Wahrheit van recessie, hoge werkloosheid en uitzichtloosheid. Zelfdecoratie en wederzijdse lofbetuigingen worden doel op zich, terwijl Europeanen, zoals de Grieken, in economische misère zitten. Vanuit hoge torens in Brussel zeggen ze ook nog hoe de haveloze Griek moet stemmen.

De marxistische analyse heeft wel een punt. Als de bovenbouw haaks op de onderbouw komt te staan, is het hele bouwwerk in gevaar. Ironisch genoeg hadden zelfs marxisten in de DDR dat niet in de gaten. Wie er zijn best deed, kreeg de oorkonde 'Held der Arbeit'. In het dagelijks leven overtroffen de tekorten echter alle oorkonden.

De EU-elite werkt zo aan haar eigen ondergang. Hoe meer zij elkaar medailles opspeldt met volstrekt loze loftuitingen, hoe bozer de onderbouw van gewone kiezers wordt. Door Europa waart het spook van massieve onvrede. Verkiezingen, en niet alleen de Griekse, zijn daarom volstrekt onvoorspelbaar. Hoe vaker Juncker dreigt, hoe makkelijker Marine Le Pen naar het Franse presidentschap koerst. Merde, Jean-Claude!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.