Mechanische doping? Tourrenners geloven er niet in

Mechanische doping? In het startdorp van de Tour de France kijkt voorzitter Brian Cookson van de internationale wielrenunie een seconde omlaag, schudt het hoofd en verbetert: 'Je bedoelt technische fraude? Fraude ja. Het is vals spelen.' Daarna volgt een minzaam lachje. Hij weet ook wel dat het onmogelijk is de term mechanische doping uit de volksmond te verjagen.

Officials van de UCI controleren met een tablet de fietsen van de Belgische ploeg Lotto-Soudal op mechanische doping.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Vals gespeeld werd er genoeg, in de historie van de Tour de France. Onderwerp van gesprek dit jaar: mechanische doping. Of dus technische fraude. Een vorm van mechanische aandrijving van een fiets, waardoor een renner in feite op een halve brommer rijdt.

Veel verder dan verdenkingen en aantijgingen in televisiedocumentaires kwam het nooit. Tot januari dit jaar, toen op het WK veldrijden een motortje werd gevonden in een fiets van de Belgische Femke Vandendriessche. Het is, benadrukt Cookson, tot dusver het enige geval waarbij iemand daadwerkelijk is betrapt.

Sindsdien hangt de vraag boven het peloton: wordt er op deze manier vals spel gespeeld? Twijfels zijn er wel degelijk. 'Binnen de ploeg wordt weleens naar achteren gekeken, en soms zeggen de renners: dat kan nog niet normaal wezen?', zegt ploegleider Marc Sergeant van Lotto-Soudal.

Duizenden controles

Cookson neemt dit soort geluiden serieus en spreekt van 'een bedreiging voor de sport en de integriteit van onze sport. We moeten er alles aan doen die integriteit te beschermen. Zodat mensen langs de kant en voor de televisie ervan kunnen uitgaan dat ze kijken naar sportieve prestaties.'

Om die integriteit te waarborgen kondigde zijn wielrenunie UCI duizenden fietscontroles tijdens de Tour de France aan. Al bij de eerste etappe bleek wat de bond van plan was. Alle fietsen van de Lotto-Soudal-ploeg, die op het dak van de auto en de fietsen die in de kalme ochtendzon stonden te wachten op hun berijders, werden onderworpen aan een controle. Stuurs voor zich uitkijkende mannen haalden daarbij een apparaat dat lijkt op een iPad of tabletcomputer langs de frames.

Controle van de fietsen van LottoNL-Jumbo.Beeld anp

In een paar seconden is de hele fiets gecontroleerd. Het ziet er haast knullig uit, en renners vragen zich hardop af of het wel werkt, maar Cookson haast zich te benadrukken dat de apparaten vol zitten met technologie die een motor zichtbaar moet kunnen maken. 'Het is niet zomaar een iPad.' De magnetische velden die door motoren worden afgegeven, zouden te zien zijn met de tabletscanners.

De vijand is tot dusver niet eens zichtbaar en zijn bestaan wordt zelfs betwijfeld. Toch zet de UCI deze Tour nog een wapen in. Door een fiets te filmen met een warmtecamera zou te zien zijn of een renner gebruik maakt van een motortje in het frame. Een werkende motor geeft namelijk warmte af. De camera 'kijkt' dus niet door de fiets heen, maar brengt straling in beeld die met het blote oog niet is te zien.

Vals spelen is een business

Waar, wanneer en hoe de camera's ingezet worden wil de UCI niet vertellen. Controleurs staan zeer waarschijnlijk ergens langs het parcours. Cookson: 'Een deel van de effectiviteit zit 'm in de onvoorspelbaarheid.' Na een etappe laat de bond desnoods een fiets uit elkaar halen. 'We controleren op alles dat niet thuishoort op een fiets', zegt Cookson.

De pogingen van de UCI-baas en zijn organisatie om het onderwerp serieus te benaderen ten spijt: onder renners een wat lacherige sfeer over het onderwerp. Misschien wel omdat, in Cooksons woorden, aanvankelijk 'iedereen het idee belachelijk vond'.

Zo grapte Tom Dumoulin na het NK tijdrijden dat een jongetje langs de kant zijn bidon niet kon krijgen, omdat er een motortje in zou zitten. Fabian Cancellara, over wie zonder hard bewijs werd beweerd dat hij in de Ronde van Vlaanderen van 2010 een motortje in zijn fiets had verstopt, zei begin dit jaar na zijn carrière een fiets met een motor te willen kopen. Dan kon hij zijn vrouw op haar elektrische fiets bijhouden.

De renners in de Tour beginnen soms wat ongemakkelijk te glimlachen als het gaat om deze manier van fraude. Alsof ze zich niet kunnen voorstellen dat het zou gebeuren. Stef Clement noemt het onderwerp 'meer iets voor journalisten' dan dat renners ermee bezig zijn - afgezien van de paar keer dat het in het nieuws kwam.

Maar uitsluiten dat een motor gebruikt wordt doet hij niet. 'Overal waar iets te winnen valt, en zeker als er geld mee te verdienen is, zullen mensen vals spelen. En er zijn altijd mensen geïnteresseerd om materiaal te leveren waarmee vals gespeeld kan worden. Vals spelen is een business.'

Medeplichtigen

Dat deze Tour een mechanisch aangedreven fiets wordt gevonden, acht de renner van de IAM-ploeg uitgesloten. 'Het is goed dat er controles worden gehouden en het iedereen zo moeilijk mogelijk wordt gemaakt om vals te spelen. Maar dat is hetzelfde als dat de leraar op school altijd kijkt of iemand spiekt. Dat wil niet zeggen dat je niet kunt spieken.'

Trek-kopman Bauke Mollema denkt dat vooral bij tijdritten en bergetappes in de Tour wordt gecontroleerd op mechanische doping. 'Maar als het al in andere wedstrijden is gebeurd, zou je wel heel stom zijn op deze manier vals te spelen in de Tour, met al die aandacht.'

Mocht er wel een renner worden betrapt, dan is dat ook meteen het einde van de wielerploeg waarvoor hij fietst, denkt Sergeant van Lotto-Soudal. 'En het zou enorm veel schade betekenen, tot aan het merk van de fiets aan toe. Het kan niet dat een motortje, of wat het ook is, zomaar in de fiets van een renner beland. Dan moeten er medeplichtigen zijn, en dan spreek je over een ploeg.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden