Mecenas

Achter elk groot kapitaal schuilt een grote misdaad, schreef Honoré de Balzac. Ik denk niet dat hij gelijk heeft, er zal ook weleens iemand volkomen eerlijk schathemeltjerijk worden, maar met misdadige activiteiten is het inderdaad prima binnenlopen....

Achter elke private kunstcollectie van enige importantie schuilt een groot kapitaal. Dat gaat in negen van de tien gevallen op, zeker wanneer die collectie ook nog een plaats heeft gevonden in een privémuseum.

Achter elke landskampioen voetbal die het eigendom is van één man schuilt ook een groot kapitaal. Daar kunnen we kort over zijn: dat is altijd zo.

Enfin, dat is de kwestie, in de Kop van Noord-Holland.

We hebben hier in het dorp Spanbroek, boven Hoorn, een museum voor moderne kunst. En we hebben een landskampioen voetbal in Alkmaar. Het kapitaal waarmee die twee zijn gefinancierd is weg en er resten slechts schulden. Nu dreigt in de regio culturele en sportieve kaalslag. Een leeg nieuw voetbalstadion en een leeg nieuw museum. U hoeft geen medelijden met ons te hebben, wij redden ons ook wel zonder kunst en voetbal, maar het is toch jammer.

De voormalige eigenaar van het museum en de voetbalclub zei op televisie dat hij met de investeringen in kunst en bal iets had willen teruggeven aan de samenleving. Dat zeggen rijkaards altijd als ze hun ijdelheid in een bescheiden mantel steken. Van mij mag het.

Altijd beter dan een jacht van 250 miljoen. Het is toch meegenomen als je de spanningen van een wurghypotheek even van je kunt afzetten in het stadion of museum waaraan je zelf een bijdrage hebt mogen leveren.

Er gebeurt iets merkwaardigs als de woekeraar zich manifesteert als sport- of kunstmecenas. De verontwaardiging valt weg, althans bij mij.

Gisteren ging ik zonder enig moreel bezwaar naar de topwedstrijd AZ-Arsenal. De gedachte dat Stijn Schaars wordt betaald uit de opbrengst van koopsompolissen en woekerrentes kwam niet bij me op en als dat wel was gebeurd, had ik het niet bezwaarlijk gevonden. De halve Champions League wordt gefinancierd uit duistere bronnen, als je het mij vraagt, dus waarom wij niet?

Verder ben ik een regelmatig bezoeker van het museum voor realisme in de voormalige huishoudschool van Spanbroek. Het is er meestal heel erg rustig en het lijkt soms wel alsof je door je eigen privécollectie loopt. Ik ken op de wereld geen leuker kunstmuseum.

Een tijdje liep ik er rond. In een zaal waar verder niemand was, zag ik een man voor een levensgroot portret van een staande man. Toen ik wat beter keek, zag ik dat hij het zelf was. De kunstenaar keek naar zijn zelfportret en het schilderij spiegelde zich in de werkelijkheid. Hallucinerende ervaring met museumjaarkaart.

Dat je op een regenachtige woensdagmiddag in een voormalig klaslokaal in je eentje rustig naar Naaktportret in een rode stoel kunt kijken, het enige werk van Sigmund Freuds kleinzoon Lucian in Nederland en nog een schitterend werk ook, is niet gewoon bijzonder, maar zéér bijzonder. Ik ga dat missen.

Ook op die momenten van stille bewondering heb ik nooit de link gelegd met de wijze waarop het doek was gefinancierd – dat het misschien wel was betaald met de laatste spaarcentjes van arme sloebers.

Zo zie je maar, voetbal en kunst zijn amorele activiteiten en achter iedere moralist schuilt een hypocriet.

Goed idee van Ronald Plasterk om te proberen museum en collectie te redden. En anders: miljardair gezocht voor stadion, voetbalclub, kunstcollectie en museum. Licht-dubieuze achtergrond geen enkel bezwaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.