Nieuws Brexit

May’s plan B voor Brexit blijkt ‘plan Big Ben’ te zijn

Theresa May gaat weer terug naar Brussel met het verzoek het brexitakkoord aan te passen. Dat maakte de Britse premier maandag in het Lagerhuis bekend bij de presentatie van haar plan B. Dat plan bleek een opgewarmde versie van het plan A te zijn, dat een week geleden door het parlement is afgewezen.

Theresa May maandag in het parlement. Beeld AFP

Om de Europese landen en het Europees parlement gunstig te stemmen, heeft May de 65 pond (74 euro) weggewuifd die EU-burgers hadden moeten betalen voor voortzetting van hun verblijf in het Verenigd Koninkrijk.

De regering was door het Lagerhuis gedwongen om met een plan B te komen. May was hier zo ontstemd over dat ze Kamervoorzitter John Bercow, die een bepalende rol had gespeeld bij dit gebod, al heeft laten weten dat hij na zijn pensionering als Speaker geen adellijke titel hoeft te verwachten. Tevens had May besloten van plan B een ‘plan Big Ben’ te maken. Dat wil zeggen: tijdrekken totdat er een moment komt waarop parlementsleden, met de No Deal voor de deur, welhaast gedwongen worden om vóór haar akkoord te stemmen.

Nadat het voorstel van May en de EU zes dagen geleden op een historische wijze was weggestemd en haar regering een vertrouwensmotie had overleefd, had May leiders van oppositiepartijen gevraagd naar 10 Downing Street te komen. Labour en de Schotten weigeren te praten of luisteren zolang May met een No Deal dreigt. Veel hebben ze niet gemist, want de premier leek niet bereid te zijn om ook maar een inch toe te geven aan parlementsleden die een referendum of een zachte Brexit verlangen. Corbyn deed de luistersessies af als een pr-stunt.

Tekst gaat verder onder de video.

Afbrokkeling

Parlementsleden willen nu via amendementen niet-bindende stemmingen organiseren, om te kijken voor welk alternatief het meeste draagvlak is. Een nieuw referendum is een optie, maar dat zal een almachtige discussie veroorzaken over de vraagstelling en de keuzemogelijkheden. Een serieus referendum kan op zijn vroegst in september worden gehouden en omdat het organiseren 100 miljoen pond aan belastinggeld kost, kan alleen de regering een referendumwet opstellen. May waarschuwde voor een verdere afbrokkeling van de sociale cohesie na zo’n nieuwe volksraadpleging.

Opvallend is dat ze het opschuiven van de brexitdatum van 29 maart niet uitsloot. Zelfs als haar akkoord toch nog wordt aangenomen, lijkt zo’n verlenging onvermijdelijk. De brexiteers zijn mordicus tegen, omdat de EU volgens hen alleen buigt als er druk is. Oud-minister David Davis heeft erop gewezen dat Brussel van oudsher alleen op het aller-, allerlaatste moment zaken doet.

In plaats van het zoeken naar een coalitie gaat May nu proberen om de Noord-Ierse DUP en de brexiteers uit haar partij binnenboord te halen. Het bijeenhouden van de Conservatieve Partij is voor May van het grootste belang. Ze kon hoop putten uit de opmerking van brexitleider Jacob Rees-Mogg, die zei dat hij nog altijd liever op haar akkoord stemt dan het risico te lopen dat er helemaal geen Brexit komt. Deze angst werd ook geuit door de Conservatieve europarlementariër Daniel Hannan, die voor het eerst begint te twijfelen over de haalbaarheid van de Brexit.

Backstop

Komende dagen gaat ze praten met de Noord-Ieren, om vervolgens naar Brussel te reizen in de hoop dat er iets kan veranderen aan de ‘backstop’, de verzekeringspolis die ervoor zorgt dat de Iers-Noord-Ierse grens openblijft. Brussel weigert te buigen. De Poolse minister van Buitenlandse Zaken heeft evenwel gezegd dat een backstop van maximaal vijf jaar wat hem betreft kan, als de Ieren daarmee akkoord gaan. Zijn Ierse collega zei meteen dat daar geen sprake van kan zijn. Hoewel Ierland het meeste zal lijden onder een No Deal, blijft de opstelling van Dublin keihard.

In het parlement ontkrachtte May geruchten dat ze het Goede Vrijdag-akkoord dat in 1998 voor vrede in Noord-Ierland zorgde, wil aanvullen met een opmerking dat de grens altijd open moet blijven.

Terwijl Brussel wacht op beweging aan Britse zijde, turen de Britten over de oceanen. Voordat ze met lege handen naar het Lagerhuis ging, kreeg May bezoek van de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern die zich positief uit over een vrijhandelsakkoord met het oude moederland. Volgens de sociaal-democrate staat de voormalige kolonie, een exporteur van kiwi’s, lamsvlees en goede rugbyspelers, klaar om de handelsrelatie uit te breiden. In Wales, waar meer schapen dan mensen zijn, wordt meer import van Nieuw-Zeelands lamsvlees met argwaan bekeken.

Omdat May behalve een tijdspanne van zeven dagen geen enkele vooruitgang bleek te hebben geboekt, ging de meeste aandacht uit naar haar onverwachte bekendmaking dat EU-burgers niets hoeven te betalen voor een verblijfsvergunning. Deze ‘brexitbelasting’ was bijzonder gehaat en kreeg ook kritiek van brexiteers als Rees-Mogg. Of andere Europese landen, zoals Nederland, deze geste gaan overnemen moeten de komende weken uitwijzen. Zoals het er nu voorstaat, moeten Britten in Nederland 57 euro aan leges neertellen voor een permanente verblijfsvergunning.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.