nieuws brexit

May lijkt bereid Noord-Ierland op te offeren voor de Brexit-droom

Het Britse kabinet heeft zich dinsdag eensgezind achter Theresa May geschaard. De Britse premier heeft haar ministers beloofd dat het Noord-Ierse probleem er niet toe zal leiden dat het Verenigd Koninkrijk tot het einde der tijden bij de Europese douane-unie blijft.

Theresa May in Londen Beeld ANP

De hoop is dat Brussel en Londen (en Belfast) binnen een maand op de een of andere manier een oplossing vinden voor de Noord-Ierse kwestie. Backstop is daarbij het woord waar alles om draait. Eind vorig jaar heeft May op een EU-top te elfder ure ingestemd met een extra vangnet, of stok achter de deur, voor het geval de onderhandelingen over de grens tussen Ierland en Noord-Ierland (na de Brexit de nieuwe buitengrens) mislukken.

De Britten hebben nu spijt van deze afspraak, omdat Brussel er weinig meer aan gelegen is een creatieve oplossing voor het grensprobleem te vinden. Immers: als er geen oplossing komt moet Noord-Ierland óf het hele Verenigd Koninkrijk bij de douane-unie blijven.

Dat eerste zou een grens over de Ierse Zee met zich meebrengen, zodat het Verenigd Koninkrijk opgedeeld wordt. Het alternatief is dat het hele land met een been in de Europese Unie blijft staan. Dat zou betekenen dat de Britten geen handelsakkoorden kunnen sluiten met de rest van de wereld en de status krijgen van Europese vazalstaat. Het eerste is onbespreekbaar voor May en de Noordierse Unionisten die haar regering steunen, terwijl May de tweede optie nooit door haar kabinet krijgt. Waar het op neerkomt, als het aan Brussel ligt, is dat Noord-Ierland de prijs is die de Britten moeten betalen voor de Brexit.

Dat is ironisch omdat ‘The Province’ toch vooral dienstdoet als blindedarm binnen het Britse lichaam. In ver vervlogen tijden was de hoofdstad Belfast een belangrijke Britse haven – de Titanic is er gebouwd – maar in de naoorlogse jaren is Ulster toch vooral een bron van ellende gebleken. Er brak een burgeroorlog uit tussen katholieken en protestanten. The Troubles beperkten zich niet tot de straten van Derry en Enniskillen, maar zorgden ook voor bloedvergieten op het Britse vasteland. De Goede Vrijdagakkoorden brachten een fragiele vrede, maar nu is Noord-Ierland ook in vredestijd weer gaan ontsteken.

De meeste Britten hebben niet de minste interesse in het stukje koninkrijk dat George Best, Van Morrison en Kenneth Branagh heeft voortgebracht. Wanneer er weer eens rellen uitbreken, bestreden met waterkannonen die alleen in dit deel van het land worden gebruikt, worden die met een kort bericht afgedaan in de Britse pers. Minister van Noordierse Zaken Karen Bradley gaf onlangs toe ‘een beetje bang’ te zijn geweest toen ze deze post kreeg en indertijd niet te hebben geweten dat Noordieren niet langs politieke maar langs sektarische lijnen stemmen.

Dat haar baas nu zo’n last heeft van Noord-Ierland heeft ze mede aan zichzelf te wijten. Anders dan haar voorgangers verklaarde May bij het aanvaarden van het premierschap nadrukkelijk dat ze leider is van de Conservative and Unionist Party. Een klein jaar later kregen deze woorden betekenis toen ze na de rampzalig verlopen verkiezingen een pact moest sluiten met de Democratic Unionist Party. De onderhandelaars van de Europese Unie konden hun geluk niet op en benadrukten dat de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open moet blijven, wijzend op de Goede Vrijdagakkoorden.

Ideeën voor een digitale techgrens met mobiele douaneteams zijn door Brussel afgeserveerd. Er is onder meer angst voor smokkelpraktijken. Delen van het Iers-Noordierse grensgebied staan nu al bekend als bandietenland, zozeer dat kijk- en luistergeldinspecties zich er niet vertonen. De brexiteers hebben nooit interesse getoond in Noord-Ierland, voor noch na het referendum, en lijken bereid te zijn het op te offeren voor hun Brexit-droom. Noord-Ierland heeft er mede toe bijgedragen dat de strijd tussen Brussel en de brexiteers, met May in het midden, is gaan lijken op een hedendaagse versie van Game of Thrones (een serie die dan ook is opgenomen in Noord-Ierland).

De Duitse oud-minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer vreest dat door de Brexit het Noord-Ierse conflict weer kan oplaaien. Na de toetreding van Engeland en Ierland tot de Europese Gemeenschap ‘verdween de drang naar de hereniging van Ierland en kon de burgeroorlog ten einde gebracht worden’.

Mocht er aan het eind van deze week geen lucratief Brexit-akkoord gloren, rest altijd nog de voorpret voor een nieuwe koninklijke baby. Prins Harry en zijn echtgenote Meghan verwachten in het voorjaar hun eerste kind, dus de kans bestaat dat deze uitgerekend wordt geboren op 29 maart: Brexit-dag.

Waarover praten de Britten nog meer in deze krankzinnige tijden? Over de bestuurlijke chaos in het koninkrijk en hoe het Brexit-debat doet denken aan voetbalfans, constateert correspondent Patrick van IJzendoorn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden