May ging zonder parlementaire toestemming over op luchtaanval: nu moet ze zich verantwoorden

De Britse premier kreeg pas toestemming vanuit het Lagerhuis nadat de oorlogshandeling was voltrokken.

Foto ANP

Het kwam een beetje als mosterd na de maaltijd, maar het Britse parlement heeft maandag zijn steun uitgesproken voor de luchtaanval op Syrië. Wel kreeg premier Theresa May, vooral van Labour-parlementariërs, het vriendelijke verzoek om voortaan eerst toestemming te vragen aan de volksvertegenwoordiging. Jeremy Corbyn wil die toestemming het liefst wettelijk vastleggen. Uit een peiling van Sky bleek dat een meerderheid van de Britten de luchtaanvallen steunt.

In haar Lagerhuistoespraak noemde May de gifgasaanval ‘een vlek op de menselijkheid’. Volgens betrouwbare bronnen, zo meldde ze, hadden helikopters van het Syrische leger de bommen met het gif laten neervallen, iets waarvan oppositieleider Jeremy Corbyn niet overtuigd bleek te zijn. Het gebruik van chemische wapens door Bashar al-Assad is volgens May niet ongebruikelijk, waarbij ze wees op het recente verleden. Ze wil nu de internationale coalitie versterken die sinds de vermeend Russische zenuwgasaanval in Salisbury is gevormd.

May wees erop dat een interventie gerechtvaardigd is bij humanitair leed en er geen alternatieve manier is om levens te redden. Het vernietigen van chemische fabrieken is volgens haar een proportioneel antwoord. Ze trok een vergelijking met de Britse betrokkenheid bij de NAVO-interventie in Kosovo eind jaren negentig. Toestemming vragen van de VN-veiligheidsraad, zoals Corbyn wil, staat voor haar gelijk aan een Russisch veto over het Britse beleid. De tegenwerking die de OPCW-inspecteurs in Douma ondervinden is volgens haar typerend.

Tijdens het spoeddebat was het uiteindelijk vooral de oppositieleider die kritiek kreeg, onder meer vanuit eigen hoek. Zijn partijgenoot Chris Leslie bekritiseerde degenen die 'een oogje toeknijpen' en 'passiviteit voorstaan'May bleek gevoelig voor de suggestie dat ze aan Trumps leiband loopt. Een Corbynista die dat suggereerde werd getrakteerd op een van Mays dodelijke blikken, gevolgd door een tirade. Corbyn zelf vroeg zich kalmpjes af waarom de coalitie geen vliegvelden van de Saoedi’s aanvalt om clusterbombardementen in Jemen tegen te gaan.

Het debat werd gevoerd op basis van een motie van een onbekend Labour-kamerlid. May zelf had, en dat is uitzonderlijk, ook een spoeddebat aangevraagd maar de kamervoorzitter had dat verzoek afgewezen. 'Dan had je maar voor de aanval naar het parlement moeten gaan,' had hij haar laten weten. Volgens May was het te kort dag om het Lagerhuis eerder te raadplegen en kon geheime informatie toch niet worden gedeeld met het parlement. In de toekomst zal ze net zo handelen, zei ze.

Er bestaat bij een deel van Labour en bij de Schotse nationalisten steun voor een War Powers Act die Corbyn zondag al had voorgesteld. Zo’n wet zal het voor een regering moeilijk en politiek bijna onmogelijk maken om zonder parlementaire toestemming deel te nemen aan oorlogshandelingen. Volgens het Conservatieve kamerlid Andrew Bridgen is dat in wezen een No War Powers Act. May was het daarmee eens en zei dat Corbyn ook tegen luchtaanvallen op Islamitische Staat in Syrië was, ook al had de VN-veiligheidsraad daar zijn fiat voor gegeven.

Macron: 'Wij haalden Trump over om aanval op Syrië beperkt te houden'

Emmanuel Macron presenteert zichzelf graag als de staatsman die Frankrijk weer een rol op het wereldtoneel geeft, een rol die past bij zijn status als kernmacht en permanent lid van de Veiligheidsraad. Met een president die voortdurend in contact staat met Trump, Poetin, Merkel en andere wereldleiders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.