Vier vragen

Maximale testcapaciteit GGD is bereikt, kunnen commerciële teststraten niet bijspringen?

Nu het aantal mensen dat zich op covid-19 laat testen sterk toeneemt, trekken de GGD’s aan de bel: de maximale testcapaciteit is bereikt. Waar gaat het mis en heeft dit ook gevolgen voor testen voor toegang?

Niels Waarlo
Een GGD-medewerker voert een coronatest uit in de teststraat bij het HMC Bronovo. Bezoekers kunnen er zeven dagen per week terecht voor een test.  Beeld ANP
Een GGD-medewerker voert een coronatest uit in de teststraat bij het HMC Bronovo. Bezoekers kunnen er zeven dagen per week terecht voor een test.Beeld ANP

Tegen welke problemen lopen de GGD’s aan?

Wie recentelijk een testafspraak probeerde te maken bij de GGD en daarbij op een overbelast callcenter stuitte had het misschien al door, maar nu trekken de GGD’s ook zelf aan de bel. De maximale testcapaciteit is bereikt, meldt koepelorganisatie GGD GHOR in een persbericht.

Het gaat mis door een personeelstekort, met name in het landelijke callcenter, waar ongeveer vierduizend medewerkers testafspraken maken en testuitslagen telefonisch doorgeven. Zij werken al na sluitingstijd wachtrijen weg van mensen die afspraken willen maken en bellen ’s avonds langer testuitslagen door om al het werk bij te benen. Volgens de GGD GHOR komt hierbij ‘onze capaciteit in zicht’. De woordvoering van GGD GHOR was dinsdagmiddag niet bereikbaar voor nadere toelichting.

Afgelopen week werden gemiddeld bijna 80 duizend tests per dag afgenomen, dit getal is vergelijkbaar met afgelopen voorjaar. Gisteren werd al een record gevestigd, met ruim 91 duizend tests op één dag. De vraag is hoe hard de vraag blijft stijgen.

Op papier zou de maximale testcapaciteit tussen oktober en december 90 duizend tests per dag moeten zijn, volgens de Roadmap Testen, Traceren, Vaccineren van GGD GHOR. De organisatie geeft aan zelfs toe te werken naar een maximum van 120 duizend tests per dag. ‘Of dit haalbaar is, hangt af van de beschikbaarheid van personeel’, zegt Jaap Eikelboom, programmadirecteur covid-19 bij de koepelorganisatie, in het persbericht.

Snel een hoop nieuwe medewerkers aannemen zit er volgens hem niet in. ‘Daar is de arbeidsmarkt op dit moment helaas niet naar.’ Volgens Eikelboom proberen de GGD’s al weken meer mensen aan te nemen, maar kunnen ze tegen ‘deze explosieve groei’ bijna niet op werven.

Wat als de GGD’s de testaanvragen echt niet meer kunnen bijbenen?

Coronatests zijn een middel om de verspreiding van het virus in het oog te houden. Als de GGD’s de vraag niet meer aankunnen, wordt het moeilijker om te zien of het aantal besmettingen bijvoorbeeld blijft stijgen of stagneert. Bovendien dienen mensen die positief testen in zelfisolatie te gaan, wat voorkomt dat ze het virus verder verspreiden, en moeten ze hun contacten van de dagen ervoor waarschuwen.

Niet dat tests nu een haarscherp beeld geven van het aantal besmettingen in Nederland. Bij het laatste RIVM-gedragsonderzoek bleek dat slechts eenderde van de deelnemers die in de weken ervoor coronaklachten had gehad zich had laten testen bij de GGD.

Wordt het ook moeilijker om met een negatieve test het café of de bioscoop in te komen?

Toegangstesten worden niet afgenomen door de GGD’s, maar bij particuliere testraten die zijn aangesloten bij Testen voor Toegang. Hier lijkt geen sprake van capaciteitsproblemen. Eind september meldde stichting Open Nederland dat de testcapaciteit meer dan 400 duizend testen per dag bedroeg, sindsdien is het aantal aanbieders verder toegenomen. Vorige week werden er gemiddeld bijna 100 duizend testafspraken per dag gemaakt, met op het hoogtepunt 168 duizend op vrijdag, meldt de stichting.

Voor de discussie over het invoeren van het door de ChristenUnie gewenste 1G-beleid − waarbij iedereen zich moet laten testen voor een bezoek aan een restaurant of concertzaal, gevaccineerd of niet − maken de capaciteitsproblemen van de GGD dan ook niet uit.

Kunnen die particulieren de GGD dan niet uit de brand helpen?

‘Ik zeg niet dat het niet kan, maar er zijn een paar moeilijkheden’, zegt een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport telefonisch. Allereerst testen de GGD’s voornamelijk met PCR-tests, die in een lab worden geanalyseerd, en worden voor Testen voor Toegang alleen sneltests (antigeentests) gebruikt. De PCR-tests van de GGD zijn nauwkeuriger en maken het mogelijk de verspreiding van virusvarianten in de gaten te houden.

Hiernaast voeren de GGD’s het bron- en contactonderzoek uit, dus krijgen mensen die positief testen bij een particuliere teststraat alsnog een GGD-medewerker aan de lijn. Volgens de woordvoerder is er ook een juridische horde: de voorwaarden voor de aanbestedingsopdracht − toegangstesten afnemen bij mensen zonder klachten − kunnen volgens haar niet zomaar worden uitgebreid. De insteek is volgens haar dan ook dat de GGD’s zelf hun capaciteitsproblemen proberen op te lossen.

Dat gezondheidsdiensten van de overheid en de publieke sector kunnen samenwerken om de testcapaciteit te vergroten, is te zien in Denemarken, een land waar wereldwijd gezien relatief veel wordt getest. Vanwege de stijgende besmettingscijfers heeft de Deense regering de capaciteit recentelijk opgeschaald naar ongeveer 150 duizend PCR-testen en 100 duizend sneltesten per dag, op een bevolking die drie keer kleiner is dan de Nederlandse.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden