Máxima kan leren van Claus en Van Vollenhoven

In maart 1965 verscheen Pieter van Vollenhoven aan de zijde van prinses Margriet op tv. Zonder ouders. Claus zei bij zijn introductie op tv begrip te hebben voor de maatschappelijke onrust....

'En?' vraagt minister Van Boxtel met ondeugende blik aan minister-president Kok. Het is vrijdagmiddag 2 februari, de ministers in de Trêveszaal breken al op en zijn blij dat ze vroeg naar hun ministerie kunnen. 'Krijgen wij ook nog iets te horen over Máxima, over wie heel Nederland nu praat?'

Kok blijft zitten en noemt voor het eerst de naam van de familie Zorreguieta in de ministerraad. Hij geeft uitleg over de procedure, licht toe dat het staatsrechtelijk zuiver moet worden gespeeld en dat de hoofdrolspelers ook nog een beslissing heben te nemen. Als de ministers 's avonds het wekelijkse televisiegesprek volgen, horen ze iets wat Kok niet in de Trêveszaal heeft gezegd: 'U kunt rustig met krokusvakantie gaan.' Kok weet dus meer dan hij ons heeft gezegd, concluderen ze thuis voor hun televisie.

Hofdignitarissen kijken ook naar de uitzending. Het valt hen op dat Kok spreekt over het huwelijksprotocol. De minister-president zegt het niet helemaal correct, vinden ze. Kok bedoelt natuurlijk: afwijkingen van het huwelijksprotocol. Want als de gewoonteregels iets leren, is het wel dat de vader van de bruid op de trouwdag van zijn dochter een prominente rol speelt. En daar zit de pijn in politiek Den Haag, gezien het ministersschap van Jorge Zorreguieta onder het Argentijnse regime-Videla.

Het is een hersenkraker waar de geschiedenis niet meteen een uitweg biedt. Bij de recente trouwpartijen van de prinsen Maurits en Bernhard jr. waren de ouders van de bruid prominent aanwezig - zowel bij de aankondiging van de verloving als bij de kerkelijke inzegening en het burgerlijk huwelijk. Ook de bekendmaking van de verloving van prins Constantijn met Laurentien Brinkhorst had plaats in gezelschap van de ouders.

Anders ging het toe in maart 1965. Zonder zijn ouders, die de publiciteit schuwden, verscheen Pieter van Vollenhoven op televisie aan de zijde van prinses Margriet, geïntroduceerd door koningin Juliana. Drie maanden later, op 28 juni, ging het er ook anders aan toe. De aankondiging van de verloving van prinses Beatrix met Claus von Amsberg gebeurde in twee etappes. Koningin Juliana hield in een 'nationaal programma' een toespraak op radio en televisie, waarin zij de oorlog en het nazi-regime expliciet ter sprake bracht. Daarmee kwam zij tegemoet aan de bezwaren die in de samenleving waren gerezen nadat begin mei de identiteit van Beatrix' partner was uitgelekt.

Ook vond op die 28ste juni in de tuin van paleis Soestdijk een ontmoeting met de pers plaats. De ouders van Claus ontbraken : zijn vader was in 1953 overleden. Zijn moeder, later wel aanwezig op de trouwdag, kon wegens ziekte niet bij de tuinsessie aanwezig zijn. Namens de familie waren Claus' zusters Sigrid en Theda present.

Hierin schuilt de oplossing van een 'gewetensvol omgaan' met de gevoelens in de samenleving, waarover premier Kok repte. Met een afwijking van het protocol, maar met een historisch precedent, kunnen de ouders van Máxima wegblijven bij de verlovingsafkondiging. Om de lucht te klaren kan de Argentijnse op radio en televisie, net als Claus, zeggen begrip en respect te hebben voor de maatschappelijke onmin. Na goedkeuring van de toestemmingswet, ingediend door koningin en kabinet, is er dan geen grondslag meer om vader Zorreguieta weg te houden bij de bruiloft. Immers, die toestemmingswet accordeert de verbinding tussen de families Van Oranje-Nassau en Zorreguieta.

Inmiddels lijkt Haagse consensus te bestaan dat een handreiking van Máxima bij de verlovingsaankondiging, de afwezigheid van vader Zorreguieta op die dag en zijn niet prominente aanwezigheid op de huwelijksdag voldoende zal zijn om het meeste verzet te breken. GroenLinks wenst in geen geval een publiek optreden; maar zijn aanwezigheid bij een besloten diner moet kunnen. SP wil dat Zorreguieta het land niet inkomt en D66 lijkt een discrete aanwezigheid te tolereren. De PvdA zal, net als in 1966, enkele Kamerleden uit de boot zien vallen, maar ook zij zullen een ingetogen aanwezigheid niet verbieden.

Vooral als er een handreiking op het moment van de verloving heeft plaatsgevonden. Die moet bovendien op koninklijk begrip kunnen rekenen, omdat Beatrix in de kersttoespraak van 1999 duidelijke taal sprak. 'Nu winnen internationaal aanvaarde normen meer en meer aan gewicht. Wie misdrijven tegen de menselijkheid begaat, weet dat de wereldgemeenschap zulke daden bestraft wil zien. Dit is een van de meest hoopgevende ontwikkelingen van deze tijd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.