Máxima geeft Oranjes menselijk gezicht

Met een expositie bij Paleis Het Loo wordt teruggeblikt op tien jaar Máxima. Hoe de prinses in roerige tijden Nederland met haar temperamentvolle charme veroverde.

Dat is even slikken. Normaliter exposeert paleis Het Loo tentoonstellingen met de 613 poppen van prinses Juliana, de tientallen waaiers van haar moeder Wilhelmina of de bijzondere plantencollectie van koning Willem II. Maar zaterdag opent koningin Beatrix in aanwezigheid van prinses Máxima in Apeldoorn de expositie Máxima 10 jaar in Nederland. 'We zijn nog nooit zo actueel geweest', zegt directeur professor dr. Johan ter Molen van Paleis Het Loo.


De vraag rijst wat tien jaar Máxima met Nederland heeft gedaan, en tien jaar Nederland met Máxima. Het afgelopen decennium bracht veel sombere veranderingen: de dreiging van terreur op Nederlandse bodem na de val van de Twin Towers, Haagse politieke steunverlening aan de inval in Irak, vier kabinetten struikelden, de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh, militaire missies naar Zuid-Irak en Afghanistan met tientallen Nederlandse doden, het populisme kwam op, een heftige economische crisis manifesteerde zich en een minderheidskabinet gedoogd door de PVV-fractie van Geert Wilders kwam aan de macht.


Op 30 maart 2001 dook Máxima Zorreguieta officieel op aan de zijde van prins Willem-Alexander. Tot dat moment zag het er voor de monarchie weinig vrolijk uit. Er was rond de millenniumwisseling discussie over de politieke invloed van de koningin. Men maakte zich zorgen hoe het verder moest met Willem-Alexander, zijn moeder Beatrix werd als een koele, zo niet kille, vorstin beschouwd. Burgermeisjes hadden wel toegang tot het Huis van Oranje, maar een heuse verloving leek lang een fata morgana.


De komst van Máxima heeft de Oranjes een menselijker gezicht gegeven. Haar Latijnse temperament heeft Nederland, in dat weinig vrolijk stemmende historische decor, veroverd. Een kleine gedachtensprong: de kus op het bordes van Emily Bremers en Willem-Alexander zou ongetwijfeld grote gelijkenis hebben vertoond met het afgemeten lippencontact van prins William en Kate Middleton. Die vijf zoenen van Máxima op het bordes op de Dam zijn nooit geëvenaard in de koninklijke geschiedenis.


De zesendertig panelen van 2,5 meter hoogte op de eerste en tweede verdieping van Paleis Het Loo illustreren de opkomst van Máxima. Op de begane grond is vooral haar dynastieke rol in beeld gebracht. Haar entree, de verloving, het huwelijk, de geboorte en doop van prinses Catharina-Amalia. Om de continuïteit in beeld te brengen staan grote foto's van de doop van prinses Beatrix (1938) en prins Willem-Alexander (1967) afgebeeld.


De teksten op de panelen zijn gemaakt door historica Reinildis van Ditzhuyzen. Ze zijn compact en bedrukken vooral de dynastieke, symbolische en maatschappelijke functie van Máxima. Er is geen plaats voor politiek gedoe rond de verloving, de nog steeds niet verkochte vakantievilla in Mozambique en gerechtelijke processen tegen schendingen van de Mediacode. Maxima's vader Jorge Zorreguieta staat zonder toelichting bij de doop van zijn kleindochter Amalia afgebeeld.


Wel is er plaats voor de representatieve en glamourzijde van prinses Máxima. Zo zijn er de activiteiten voor het microkrediet en het lidmaatschap van de commissie PAVEM. Maar ook haar optreden in de schaduw van koningin Beatrix, waar Willem-Alexander en Máxima het kunstje van het staatsbezoek al jarenlang mogen afkijken.


'Ook beantwoordt de prinses aan een verlangen naar stijl en betovering', schrijft Van Ditzhuijzen. In zo'n twintig vitrines zijn er jurken, ensembles en begeleidend schoeisel en tassen te bewonderen. Daarbij staat vaak een foto van een gelegenheid waar de prinses de kleding droeg. Hiervoor is een kleine aanslag op Máxima's garderobe gedaan. Een aantal kledingstukken zit in het collectief geheugen: het spijkerjasje van de kennismakingstoer door Nederland, het postzak-colbert met de nationale driekleur, de trouwjapon met een sleep van vijf meter, ruim twee meter langer dan die van Kate Middleton.


De meeste creaties komen van het Belgische modehuis Natan, Valentino tekent voor een drietal stukken en de Nederlandse ontwerper Jan Taminiau ook voor drie. Dankzij de tentoonstelling weten we nu ook dat het zo bekritiseerde 'gewone' donkerrode jurkje, in 2001 door Máxima gedragen bij haar verloving, van de New Yorkse couturier Joseph Ting is.


Na tien jaar Máxima in Nederland valt de conclusie te trekken dat de monarchie en individuele leden van de koninklijke familie bij vlagen onder vuur liggen. Beatrix wint weer aan populariteit, prins Willem-Alexander beleeft na de vakantievilla in Machangulo een dipje in de peilingen. Ondanks al die incidenten blijft de populariteit van prinses Máxima al tien jaar lang onaangetast.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden