Column

Max Pam: Overheden hebben altijd moeite met het erkennen van schuld

Drie jaar geleden schreef ik op deze plek over Joep en zijn partner Jacqueline, vrienden die in de MH-17 zaten toen het vliegtuig boven Oekraïne werd neergehaald. Ik kende haar langer dan hem, maar beiden lang genoeg om te weten dat het bijzondere mensen waren.

Ongetwijfeld hebben Joep en Jacqueline ieder hun eigen boom gekregen in Vijfhuizen, waar gisteren de herdenking plaats vond met al het ceremonieel dat daar bijhoort. Hoewel een enkele minister hier een daar een steek heeft laten vallen, heb ik de indruk dat de regering tracht de zaak zo zorgvuldig mogelijk af te handelen. Toch zal ik niet snel naar Vijfhuizen gaan, omdat ik mij op de een of andere manier altijd misplaatst voel op kerkhoven en gedenkplaatsen.

Wel zal ik bij mijn eerste bezoek aan Den Haag op het bankje gaan zitten dat door nabestaanden is geplaatst tegenover de Russische ambassade. Het is een stil protest tegen de onwil van de Russen om mee te werken aan het onderzoek naar de daders van de ramp met de MH17. 'Wachtend op verantwoordelijkheid en volledige duidelijkheid', zegt een plaquette die aan het bankje is bevestigd.

Of het iets zal uithalen, weet ik niet. Russische overheden zijn geneigd altijd te liegen, vooral als het om gezichtsverlies gaat. Dat is een oude traditie die in de Sovjet-Unie tot een ware kunst is verheven en die door Poetin is geperfectioneerd. Zie het als het protest van de dwaze moeders op het Plaza de Mayo in Buenos Aires. Het heeft jaren geduurd, maar tenslotte heeft hun standvastigheid eraan bijgedragen dat daders voor het gerecht zijn gesleept. Laten ze zich maar ongemakkelijk voelen, daar in de ambassade.

Staten, overheden en andere grote organisaties hebben altijd moeite met het erkennen van schuld. De tijd werkt in hun voordeel, want schuld en boete vervagen op het beeldscherm van de geschiedenis. Voor directe betrokkenen ligt dat anders. In Nieuwsuur zat een paar dagen terug Salo Muller, de legendarische fysiotherapeut die menigmaal Johan Cruijff en andere Ajax-helden heeft opgelapt. Praktisch zijn hele familie, inclusief zijn ouders, werd door de Nederlandse Spoorwegen in de Tweede Wereldoorlog gedeporteerd naar Westerbork, de eerste halte op weg naar de ondergang. Salo, inmiddels 81 jaar, was zo'n beetje de enige Muller die overleefde.

Nu heeft hij van de NS een schadevergoeding gevraagd. Dit naar analogie van de Franse spoorwegen, die alle nabestaanden individueel hebben gecompenseerd. Maar de NS wil daar niet aan. Ze hebben in 2005 al hun (erg late) excuses aangeboden en daarbij nog eens een bedrag voor de herinrichting van Westerbork gedoneerd. Zo was het wel klaar, liet de afdeling klantenservice van de NS aan Muller weten, omdat de directie zelf even geen tijd had.

De slachtoffers van de ramp hebben van Malaysia Airways keurig een smartengeld gekregen, dat kan oplopen tot 130 duizend euro. Dat is goed, zodat men daar verder nooit meer over hoeft te spreken. Stel eens dat Malaysia Airways had gezegd: wij doneren alleen voor dat bos in Vijfhuizen, dan was het huis te klein geweest - en terecht.

Aan Salo werd gevraagd of geld het leed kan verzachten. Hij antwoordde: 'Helemaal niet. Maar voor sommige mensen doet geld pijn, als ze moeten betalen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden