Max Pam: Hillary was steengoed en behoorlijk gemeen

De oude tijden van John F. Kennedy en Muhammad Ali herleefden, toen ik maandagnacht om drie uur de televisie aanzette voor het debat tussen Hillary Clinton en Donald Trump. Het was lang geleden dat ik in de nacht was opgestaan om een gebeurtenis te volgen die je eigenlijk alleen maar kunt ervaren als je er live naar kijkt. Voor een voetbalwedstrijd waarvan je de uitslag weet, ga je ook niet naar Uitzending Gemist.

Beeld afp

Live geeft de opwinding van het onverwachte: met Donald Trump weet je het maar nooit. En Hillary mag dan ervaring uitstralen en over een presidentiële glimlach beschikken die gebeiteld is tot in de uithoeken van haar mond, in haar carrière hebben zich zoveel vreemde wendingen voorgedaan dat ook zij vaak bestuurd lijkt door het onvoorspelbare.

De opposanten waren behoorlijk op leeftijd. Trump is 70 en Hillary 68. In de Verenigde Staten is veel minder leeftijdsdiscriminatie dan in Nederland - een gebrekkig pensioenstelsel dwingt tot langer doorwerken - maar voor wat geacht wordt de zwaarste baan ter wereld te zijn, gaat het toch om leeftijden in het hogere AOW-segment.

Toen Hillary en Bill Clinton ('Billary') met hun dochter Chelsea de zaal binnenstapten, gingen mijn gedachten terug naar 1995 toen Bill het in de presidentsverkiezingen opnam tegen de Republikein Bob Dole. Ik maakte destijds een reis door de VS en volgde elke avond in een motelkamer de laatste ontwikkelingen. Toen was leeftijd een issue, want Dole was 72.

Hij leeft nog en moet inmiddels 93 zijn. Aan de verwondingen die hem als infanterist in de Tweede Wereldoorlog waren toegebracht, had Dole een lam armpje overgehouden, dat hij tijdens zijn optredens voortdurend probeerde te verbergen. Ook in zijn eigen partij stuitte Dole op tegenstand, met name van de kant van Texas-gouverneur Phil Gramm, die zelf de nominatie ambieerde en openlijk zei dat Dole een ouwe zak was.

Om zijn tegenstander voor te zijn, liet Dole zijn gezondheidsdossier openbaar maken. Dat was bijna een boekwerk. In elk geval had The New York Times, ondanks het kleine lettercorps, twee pagina's nodig om het af te drukken.

Bill Clinton - nog pas 48 - maakte gehakt van Dole, toen die over zijn gezondheid begon op te scheppen. 'Mijn cholesterol is lager dan dat van Clinton', zei Dole, 'mijn bloeddruk is lager en mijn gewicht ook', waarop Clinton antwoordde: 'Dat klopt, alleen mijn polsslag is lager. De komt omdat senator Dole elke dag armpje heeft moeten drukken met senator Gramm.'

Gemeen maar grappig.

Twintig jaar later is Bill terug, niet op het toneel, maar als toeschouwer in de zaal, kijkend hoe zijn vrouw het ervan afbrengt. De grijsgekuifde Bill is nu bijna net zo oud als Bob Dole toen en heeft een on-pump quadruple coronary artery bypass in zijn mik. Het kan verkeren.

Hillary neemt zijn honneurs waar en leek daarin succesvol, tot zij onlangs even door haar knieën zakte, wat mij eraan herinnert dat ook Elisabeth Dole (80), de vrouw van Bob, een poging heeft gewaagd om de eerste vrouwelijke president van de Verenigde Staten te worden.

Zij leek mij een bijzonder aardige en intelligente vrouw, die het in 2000 bij de voorverkiezingen heeft afgelegd tegen George W. Bush. Ik had het haar gegund, hoewel er einde moet komen aan de macht van de families, die elkaar onderling het presidentschap betwisten.

Maar genoeg hierover. U wilt natuurlijk van mij weten hoe Hillary het in het debat ervan af heeft gebracht. Eerlijk gezegd vond ik Hillary steengoed. Zij torende intellectueel ver boven haar tegenstander uit. Zij was goed geïnformeerd, goed voorbereid en scherp. Maar bovenal vond ik haar behoorlijk gemeen. Op bepaalde punten was zij beslist gemener dan Trump, die af en toe wel boos dreigde te worden, maar die ook werd geplaagd door het voornemen in tegengestelde richting om zich in te houden.

Voor mij heeft Hillary het eerste debat met overmacht gewonnen, maar dat zegt helemaal niets. Mij zou het niet verbazen als opiniepeilingen Trump tot winnaar uitroepen. De eerste uitkomsten wijzen daarop, hoewel het daarbij ook goed mogelijk is dat de cijfers zijn vertekend, omdat grote groepen de indruk willen wekken dat hun kandidaat het geweldig heeft gedaan.

Met nog twee debatten voor de boeg, is er nog niets beslist. Het is zelfs mogelijk dat al die debatten niets veranderen in de perceptie van de kiezers. Je ziet uiteindelijk wat je wilt zien. In 1995 werd dat verschijnsel aangeduid met cognitieve dissonantie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden