Max Douwes, een ongekend veelzijdig man

Het zal weinigen zijn ontgaan dat Harry Muskee is overleden. De dood van Nederlands meest tot de verbeelding sprekende blueszanger hakt er diep in, en waarlijk niet alleen bij mij, getuige alleen al de ruim 2500 fans die hem vorige week vrijdag in het Cuby & The Blizzards Museum in Grolloo de laatste eer kwamen bewijzen.


Ik zou deze rubriek - wat heet: deze hele pagina - dan ook het liefst aan Muskee hebben gewijd. Maar daar zit u, als lezer, natuurlijk niet op te wachten. Another place and another time, zullen we dan maar zeggen. Dit ondanks het feit dat Muskee, met wie ik in juni 1967 na afloop van een optreden in Sappemeer - waar tezelfdertijd het Brinta-toernooi werd gehouden - kennismaakte, wel degelijk (ook) een rol in mijn 'damleven' heeft gespeeld.


Zo was hij najaar 1973 aanwezig bij mijn tweekamp tegen Andreiko; de analyses in het desbetreffende matchboek zijn grotendeels geschreven in de weken dat ik bij hem in zijn flat aan de Smetanalaan in Assen logeerde. En zelfs de beslissing om mij na vijftien 'windstille' jaren opnieuw in de arena te wagen door mij voor het NK 1988 in te schrijven, is onbewust door Muskee beïnvloed. Maar zoals gezegd: daarover een andere keer - elders vooral - méér.


Ander onderwerp dus. Daartoe blijven we evenwel in Drenthe. Ik schrijf zelden of nooit over Problematiek, maar voor het werk en - bovenal - de persoon van Max Douwes maak ik graag een uitzondering. Max (officieel: Marcus Taco) Douwes, die op 22 mei 1923 in Klijndijk geboren werd en op 23 maart 1998 in Hilversum overleed, was namelijk een ongekend veelzijdig man. Zo schreef hij vanaf 1949 decennialang verhalen voor de regionale omroep (toen nog de RONO), hoorspelen waarvan hij alle stemmen zelf vertolkte.


Hoe beeldend Douwes kon vertellen, herinner ik mij maar al te goed van de enige keer dat ik hem heb ontmoet. Dat was bij een opname voor de door Ed Holstvoogd gepresenteerde Teleac Cursus (1970). Douwes, die in die aflevering te gast was, vertelde na afloop over een voorval dat tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog had plaatsgevonden. Waar het drama zich precies had voltrokken, weet ik niet meer, maar 41 jaar na dato staan de gruwelijke details nog altijd haarscherp op mijn netvlies.


In 1965 vertaalde Douwes de Bijbel, althans het Nieuwe Testament, in het Drents. Voor al die verdiensten voor de taal van zijn geboortegrond kreeg hij in 1975 de Culturele Prijs van de provincie Drenthe, een eer overigens (ik kan niet nalaten er tóch even aan te refereren) die Harry Muskee in 1993 ten deel zou vallen.


Behalve radiomaker was Douwes ook televisieregisseur. Hij regisseerde onder meer Swiebertje en Stiefbeen en zoon, met welke laatste serie hij in 1964 de Televizierring won.


Maar wij dammers kennen Douwes natuurlijk vooral als componist van de (in de letterlijke betekenis van het woord) meest fantastische damproblemen. Zoals het volgende werkstuk uit 1943, dat Douwes componeerde toen hij in Emmen ondergedoken zat. De welhaast entartete aanvangsstand, waarin liefst 49(!) van de 50 velden bezet zijn, zou men met een beetje goede wil als een verzetsdaad op zich kunnen beschouwen.


Zie diagram 1


Wit wint door 1.22-18 11x22 (na 1...13x22 2.27x18 11x13 3.2x11 13x2 4.11-7 enz. is zwart spoedig door al zijn zetten heen) 2.2x11 13x2 3.1-7 22x13 4.12-8 3x1 5.11-22 28x17 6.21x8 32x21 7.26x17 33x11 8.16x7 1x3 9.37-32 38x27 10.31x22 13x27/31 11.36x18 47x13 12.6-33 29x38 13.20x7 2x11 14.46-23 19x28 15.10x8 3x12 16.5x37 42x31 17.15-10 4x15 18.25-20 15x24 19.34x25 43x34 20.40x6 50x39/11 (ook 20...49x40 verliest na 21.45x34 48x30 22.25x34 +) 21.6x44 49x40 22.45x34 48x30 23.25x34, waarna de '26x23' uit de beginstand tot een 1x1 is gereduceerd!


Zie diagram 2


Het tweede probleem bied ik de lezer ter oplossing aan. Wordt - derhalve - vervolgd.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden