Max Beckmann past niet in de kazernewereld

Een man bekijkt het 'Zelfportret in blauwe jas' van Max Beckmann in het Metropolitian Museum of Art in New York.Beeld epa

Amsterdam, 4 mei 1940

Dit nieuwe schrift begin ik in een toestand van volslagen onzekerheid over mijn lot en dat van onze planeet.

Chaos en wanorde waar je maar kijkt. Volmaakt ondoorzichtige perspectieven inzake oorlog en politiek (gisteren en vandaag trok Engeland zich weer terug uit Noorwegen, waar het dankzij onvoorstelbare inspanningen voet aan de grond kreeg tegen de Duitsers).

Amerika wacht op mij met een baan in Chicago en van het plaatselijke Amerikaanse consulaat krijg ik geen visum. Bovendien zijn zeven van mijn schilderijen op zicht genomen door het Stedelijk Museum, dat zich al drie jaar niet om mij heeft bekommerd.

Afgezien daarvan heb ik met Quappi bij Hilversum mijn eerste grote fietstocht gemaakt, die heerlijk was, in de volle glanzende lente. Bij dat alles je hoofd koel houden is niet eenvoudig. Eigenlijk is het een wonder dat ik überhaupt nog besta. Welke plagen en verschrikkingen - welke vreugden en beloningen - heeft mijn karma nog voor me in petto?

Eén ding staat vast: ondanks het onzichtbare geweld waarmee ik oog in oog sta, zal ik niet wijken. Mijn leven lang heb ik me ingespannen een zekere mate van 'zelf' te worden. Daar houd ik mij aan en van piepen om erbarmen en genade kan geen sprake zijn, al word ik voor eeuwig in de vlammen geroosterd. Ook ik heb mijn recht.

6 mei

Uiteindelijk wordt alles mij onverschillig; ik heb te lang in ongeluk en gemis geleefd. De oude wereld heb ik zien instorten en in de kazernewereld die we ervoor terugkrijgen pas ik nu eenmaal niet meer. De kwestie is: hoe kom je eruit?

Max Beckmann (1884-1950), Duitse kunstschilder. Uit Tagebücher 1940-1950. A. Langen, 1955.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden