Postuum

Matt Damon nagelde hem in de film aan het kruis

Baas van landbouwgigant ADM verkeerde met de groten der aarde. Zijn val kwam na een schandaal over prijsafspraken, basis voor de film The Informant.

Dwayne Andreas Beeld ap
Dwayne AndreasBeeld ap

Hij bezocht de Argentijnse president Juan Domingo Perón om een deal met de Verenigde Staten mogelijk te maken, dineerde met Fidel Castro in New York en verleidde Mikhail Gorbatsjov en Ronald Reagan tot hun historische ontmoeting. Dwayne Andreas, die voormalig topman van landbouwgigant Archer Daniels Midland die woensdag op 98-jarige leeftijd overleed, werd dankbaar ingezet door de politieke groten der aarde. Hij maakte zelf ook gebruik van deze connecties en transformeerde een eenvoudig regionaal bedrijf in de grootste graanverwerker ter wereld.

Mede dankzij grote overheidssubsidies wist Andreas ADM tussen 1970 en 1997 uit te breiden tot een grootmacht op het gebied van kookolie, ethanol, dierenvoer en glucose-fructosestroop, dat in de VS door onder andere Coca Cola en Pepsi wordt gebruikt als zoetstof. Ten tijde van zijn vertrek zette ADM jaarlijks 20 miljard dollar om; anno 2016 is dat meer dan 60 miljard dollar.

Lang niet gek voor een boerenzoon zonder diploma's uit het noordelijke Minnesota. Andreas stopte in 1938 met studeren toen zijn vader en oudere broers een failliet graan- en veevoerbedrijf in Iowa overnamen. Binnen de kortste keren floreerde het bedrijf en in 1945 werd het doorverkocht voor een aardige winst.

De familie Andreas gebruikte het geld om zich in 1966 bij ADM in te kopen en vier jaar later werd Dwayne Andreas, inmiddels gepokt en gemazeld na topfuncties bij andere bedrijven in de sector, bestuursvoorzitter. Dankzij zijn agressieve bedrijfsvoering - hij kocht kleine bedrijfjes bij de vleet en veroverde tot dan toe onontgonnen markten in het buitenland - groeide ADM daarna als kool.

Onmisbaar waren daarbij zijn politieke connecties, die hij onderhield door miljoenen dollars voor zowel de Democratische als de Republikeinse partij in de VS op te halen. Om iedereen te vriend te houden toonde hij in de verdeling van deze gelden geen voorkeur.

'Een vriend'

Zelfs toen zijn goede vriend en Democraat Hubert Humphrey in 1972 een gooi naar het presidentschap deed, deelde Andreas zowel aan Humphrey als aan diens opponent Richard Nixon een bedrag van 75 duizend dollar uit. De gewiekste zakenman ontpopte zich eveneens tot graag geziene gast in het buitenland. De Russische president Gorbatsjov noemde hem 'een vriend'. ADM had aan voordeeltjes daardoor geen gebrek.

Binnenskamers maakte de warme hand plaats voor een ijzeren vuist. Aandeelhouders bekritiseerden Andreas om zijn voorkeur voor het benoemen van familieleden en boezemvrienden in topfuncties bij ADM. De te amicale verhouding tussen bestuurders en toezichthouders leidde in 1995 tot een inval van de FBI op het hoofdkantoor.

De veiligheidsdienst bleek met dank aan een klokkenluider, een hoge ADM-medewerker, op een kartelschandaal van ongekende omvang te zijn gestuit. De directeuren die verantwoordelijk waren voor de prijsafspraken, waaronder Andreas' zoon Michael, verdwenen in 1999 voor twee tot drie jaar achter slot en grendel. Het bedrijf zelf betaalde een boete van 100 miljoen dollar, in die tijd de hoogste kartelboete ooit.

Vader Andreas ontliep een celstraf, maar wist dat zijn positie bij ADM door het schandaal onhoudbaar was geworden. In 1997 had hij al een stap terug gedaan als bestuursvoorzitter, twee jaar later trok hij zich helemaal uit het bestuur terug.

Met dank aan schrijver Kurt Eichenwald bleven de schijnwerpers echter op hem gericht: hij schreef over het kartel The Informant, dat in 2000 uitkwam en een bestseller werd. Negen jaar later moest Andreas meemaken dat er zelfs een verfilming uitkwam, met in de hoofdrol Matt Damon. Het leven van de selfmade boerenzoon eindigde daardoor in mineur; maar filmscriptwaardig, dat was het wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden