Matige opkomst bij EK in Spanje

Het toernooi om het Europees landenkampioenschap in het Spaanse Leon gaat gebukt onder de last van de overvolle najaarskalender. Trots meldt de organisatie dat er 134 grootmeesters (vrouwengrootmeesters meegerekend) zijn maar opvallender dan de lijst der aanwezigen is die van de prominente afwezigen....

De datum van het toernooi is ongelukkig gekozen. Het WK voor landenteams in Erevan is net achter de rug en belangrijker nog, over twee weken begint in Moskou het wereldkampioenschap van de FIDE. Een teamwedstrijd waarin negen ronden in negen dagen moeten worden gespeeld is niet voor iedereen de ideale voorbereiding op het toernooi dat voor de deelnemers het belangrijkste van het jaar is.

De Russische grootmeesters, die ook nog eens een conflict met hun bond hebben over niet betaalde honoraria bij eerdere teamwedstrijden, houden hun kruit droog voor het WK in Moskou. Maar er zijn ook topspelers die in het EK een goede gelegenheid zien zich warm te spelen. Adams, Sjirov en Ivantsjoek hebben zich braaf naar de wensen van hun bond geschikt en blazen, voorlopig zonder bijzondere inspanningen, hun partijtje mee.

Ook de Nederlandse WK-gangers Loek van Wely en Sergei Tiviakov zijn inschikkelijk geweest en ondersteunen een sterk Nederlands team dat volgens objectieve buitenlandse waarnemers een plaats in de topvijf moet kunnen behalen. De eerste drie ronden verliepen niet slecht. Tegen Slowakije 2-2 na vier taaie partijen, een voor de hand liggende hoge score tegen Ierland (3,5-0,5) en een mooie 3-1 overwinning op Joegoslavië.

In de wedstrijd tegen Ierland speelde Jeroen Piket een partij die oude herinneringen oproept:

Piket - CobbNederland - Ierland

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-e7 4. Pg1-f3 Pg8-f6 5. Lc1-g5 h7-h6 6. Lg5-h4 0-0 7. e2-e3 b7-b6 8. c4xd5 Pf6xd5 9. Lh4xe7 Dd8xe7 10. Pc3xd5 e6xd5 11. Ta1-c1 Lc8-e6 12. Dd1-a4 c7-c5 13. d4xc5

Meestal stelt wit deze ruil uit.

13 ... b6xc5 14. Da4-a3 Tf8-c8 15. Pf3-d4 De7-b7

Een goede reactie. Na 15 ... Pd7 16. La6 ontwikkelt wit met tempowinst.

16. Pd4xe6 f7xe6 17. Lf1-e2 Db7-b6 18. 0-0 Pb8-d7 19. Tc1-c2 Tc8-c7?

Sterker is 19 ... a5, om onmiddellijk de manoeuvre ... Db7-b4 in de stelling te brengen.

20. Tf1-c1 a7-a5 21. e3-e4! d5-d4

We weten al 29 jaar dat zwart na deze zet verloren is. Graag zou hij 21 ... Db4 hebben gespeeld maar na 22. Dg3, met aanval op de toren op c7, blijkt hoe ongelukkig zijn 19de zet was.

22. Da3-g3 Pd7-f6 23. Le2-c4!

Zie diagram 1

23 ... Kg8-h8

Geen keus. Na 23 ... Pxe4 24. De5 Pg5 (of 24 ... Pf6 25. Dxe6+) 25. h4 Pf7 26. Lxe6 wint wit minstens een pion.

24. Lc4-d3 Ta8-c8 25. e4-e5 Pf6-d7 26. h2-h3 a5-a4 27. Dg3-g6 Pd7-f8 28. Dg6-e4

Zwart is machteloos. Wit laat ... c5-c4 niet toe en bereidt rustig de mars van de f-pion voor waarna de koningsaanval beslissende kracht krijgt.

28 ... Kh8-g8 29. Kg1-h2 Db6-b4 30. a2-a3 Db4-b6 31. f2-f4 Tc8-b8 32. Tc2-c4 Db6-b3 33. Tc1-c2 Db3-a2 34. b2-b4 Da2xa3 35. Tc4xc5 Tc7-d7 36. b4-b5 Da3-b3 37. f4-f5 Kg8-h8 38. Tc5-c8 Td7-d8 39. Tc8xb8 Td8xb8 40. f5-f6 g7-g6 41. De4-h4 ...

Zwart geeft op.

We weten al 29 jaar dat zwart na deze zet verloren is, schreef ik bij zwarts 21ste zet. Ter herinnering een partij die in het geheugen van vele schakers gegrift staat.

Fischer - Spassky

WK 1972, zesde partij

1. c2-c4 e7-e6 2. Pg1-f3 d7-d5 3. d2-d4 Pg8-f6 4. Pb1-c3 Lf8-e7 5. Lc1-g5 0-0 6. e2-e3 h7-h6 7. Lg5-h4 b7-b6 8. c4xd5 Pf6xd5 9. Lh4xe7 Dd8xe7 10. Pc3xd5 e6xd5 11. Ta1-c1 Lc8-e6 12. Dd1-a4 c7-c5 13. Da4-a3 Tf8-c8 14. Lf1-b5 a7-a6 15. d4xc5 b6xc5 16. 0-0 Ta8-a7 17. Lb5-e2 Pb8-d7 18. Pf3-d4 De7-f8 19. Pd4xe6 f7xe6 20. e3-e4 d5-d4 21. f2-f4 Df8-e7 22. e4-e5 Tc8-b8 23. Le2-c4

Zie diagram 2

Vergelijk deze diagramstelling met die uit de partij Piket - Cobb. De stukken staan iets anders maar de pionnenstructuur is nagenoeg identiek. Fischer ging nog een fractie hardhandiger te werk dan Piket:

23 ... Kg8-h8 24. Da3-h3 Pd7-f8 25. b2-b3 a6-a5 26. f4-f5 e6xf5 27. Tf1xf5 Pf8-h7 28. Tc1-f1 De7-d8 29. Dh3-g3 Ta7-e7 30. h2-h4 Tb8-b7 31. e5-e6 Tb7-c7 32. Dg3-e5 Dd8-e8 33. a2-a4 De8-d8 34. Tf1-f2 Dd8-e8 35. Tf2-f3 De8-d8 36. Lc4-d3 Dd8-e8 37. De5-e4 Ph7-f6 38. Tf5xf6 g7xf6 39. Tf3xf6 Kh8-g8 40. Ld3-c4 Kg8-h8 41. De4-f4 ...

Zwart geeft op.

Terug naar Leon waar Frankrijk na drie ronden de leiding heeft. Steunpilaar van de Franse ploeg is eerste bordspeler Joel Lautier die al zijn partijen won. In de wedstrijd tegen Polen verwees hij een stokoude openingsvariant definitief naar het archief.

Socko - LautierPolen - Frankrijk

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 Pg8-f6 4. 0-0 Pf6xe4 5. d2-d4 Pe4-d6

In de WK-match tegen Kramnik was de Berlijnse verdediging voor Kasparov een onoplosbaar probleem. Hij beproefde zijn geluk in het eindspel na 6. Lxc6 dxc6 7. dxe5 Pf5 8. Dxd8+ maar won geen enkele partij. Lautier laat zien wat Kasparov te wachten zou hebben gestaan als hij de hoofdvariant had vermeden.

6. Lc1-g5

In 1895 voor het eerst gespeeld door Pillsbury in een partij tegen Lasker. Veel stelt de zet niet voor, na het veilige 6 ... Le7 7. Lxc6 dxc6 8. dxe5 Lxg5 9. Pxg5 Dxg5 10. exd6 cxd6 11. Te1 Le6 12. Dxd6 De7 heeft zwart geen noemenswaardig probleem. Het WK-team van Kramnik, met Lautier als hoofdsecondant, had ontdekt dat zwart ook kan proberen de tekstzet te weerleggen.

6 ... f7-f6 7. d4xe5

De enige manier om de vorige zet te rechtvaardigen.

7 ... Pd6xb5 8. e5xf6 g7xf6 9. Tf1-e1+ Ke8-f7 10. Dd1-d5+ Kf7-g7 11. Lg5-f4 Pb5-d6 12. Pf3-h4

Het ziet er gevaarlijk uit voor zwart maar er zijn voldoende verdedigers bij de hand.

12 ... Th8-g8 13. Pb1-c3 Kg7-h8 14. Dd5-h5 Pc6-d4 15. Pc3-d5 b7-b6

Een flegmatieke verdediging. Zwart geeft de dame voor drie lichte stukken en hoeft zich daarna geen zorgen meer te maken om de veiligheid van zijn koning.

16. Pd5xf6 Dd8xf6 17. Lf4-e5 Lf8-g7 18. Le5xf6 Lg7xf6 19. Te1-e3 Lc8-b7 20. Te3-g3 Ta8-e8 21. Kg1-h1 Pd6-e4

Zie diagram 3

22. Ph4-g6+

Voor de hand liggend maar niet de beste kans. Hij had 22. Txg8+ Txg8 23. f3 moeten proberen waarna zwart op winst kan spelen met 23 ... Pxc2 of remise kan maken met 23 ... Pf2+ 24. Kh1 Ph3+.

22 ... Tg8xg6 23. Tg3xg6 Pe4xf2+ 24. Kh1-g1 Pd4-e2+!

Dit zal Socko hebben onderschat. Na 25. Kxf2 komt 25 ... Ld4+ 26. Kf1 Pf4 met de dubbele dreiging 27 ... Pxh5 en 27 ... La6+ en mat.

25. Kg1-f1 Pe2-f4 26. Tg6xf6

Hij verzoent zich met een verloren eindspel. Na 26. Df5 La6+ 27. Kxf2 Ld4+ 28. Kg3 Pxg6 is zwarts aanval te sterk.

26 ... Pf4xh5 27. Tf6xf2 Kh8-g7 28. c2-c4 Ph5-f6 29. Ta1-d1 Lb7-c6 30. Tf2-e2 Pf6-e4 31. Kf1-g1 a7-a5 32. Td1-f1 Te8-e6, enz.

Zwart wint na 61 zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden