Column

Matchfixing ligt op de loer in museumwereld

Jean-Pierre Geelen kijkt verder

Vreemd hoe de kunstjournalistiek zich laat sturen door agenda's van musea, theaters en uitgevers.

Bezoekers bekijken De Hooiwagen van Jheronimus Bosch in Het Noordbrabants Museum. Beeld anp

je kunt je verbazen - zoals dinsdag in de Volkskrant per ingezonden brief van een voormalig redactrice - over de gratis publiciteit over het nieuwste kassakoopje van de Zeeman: de trouwjurk. Maar de journalistiek is al lang een vehikel voor goederen en diensten, persklaar aangeleverd door slimme jongens en meiden van pr en marketing. Ze worden gretig in de etalage gezet, soms verpakt in dun cadeaupapier met het merk Infotainment erop. Van Bavariajurkje tot het nieuwste speeltje van Apple: allemaal 'nieuws', en soms is het dat nog ook.

Zo mag ik me altijd graag verbazen over de volgzaamheid waarmee de kunstjournalistiek zich laat sturen door agenda's van musea, theaters en uitgevers. Waar de politiek verslaggever de politicus het vuur aan de schenen dient te leggen, is de vraag in de kunst- en cultuurjournalistiek vaak niet scherper dan: 'Had u het enorme succes van deze tentoonstelling verwacht?'

Rembrandt, Appel, Bosch: de beoogde blockbusters worden begeleid met themabijlagen in kranten - gratis (mag je hopen). De NOS vond de opening van de Jeroen Boschtentoonstelling zulk groot nieuws, dat de omroep op tv live verslag deed en het feestje 's avonds nog eens samenvatte. In eendrachtige samenwerking met circus Jeroen Bosch deed de NTR er op de website een interactieve documentaire bij vol animatie. En we praten en we zingen en we lachen allemaal.

Investeer in pr, en je krijgt er de klakkeloze foldertaal van het Stan Huygens Journaal gratis bij. Over het sponsordiner: 'Hoogtepunt van dit door Maison van den Boer gecaterde gala was een bezoek van de ruim 175 gasten aan de spectaculaire tentoonstelling van Bosch' briljantheid, zoals een bezoeker het pakkend omschreef.'

Niets tegen de tentoonstelling - alles voor de verheffing van het volk, al maak ik me geen illusies. Maar waar miljoenen te verdienen vallen, vertroebelt het beeld.

Ruim een week voor de opening werd bekend dat een nieuwe Jeroen Bosch ontdekt was, die - je verwacht het niet - ook in Den Bosch te zien zou zijn. Toeval is zo zeldzaam als een 'nieuwe' Van Gogh.

De documentaire Jheronimus Bosch - Touched by the Devil toonde de reactie van de conservator van het Prado op de onechtheid van enkele van hun Boschen: de Nederlanders konden niet kijken.

Die reactie toont de elasticiteit van de museumwereld. Grote kunstenaars werken na hun dood door. Het oeuvre van Rembrandt was volgens kunsthistoricus Christian Tümpel in 1986 geslonken tot 280 werken. In 2014 stelde het Rembrandt Research Project dat Rembrandt er 340 heeft vervaardigd.

De zeven hoofzonden van Bosch zijn nu 'niet authentiek' verklaard door de onderzoekers. Komende zomer verkoopt het Prado hem als 'echt'. Een onbekende tekening is daarentegen wel echt verklaard - en te zien in Den Bosch.

Bezoekers trekken is topsport geworden. De belangen zijn groot. Matchfixing ligt op de loer. Als we daar eens een onderzoeksduo op zouden zetten.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.