Massale uittocht Mosul: 'IS maakt ons af'

De inwoners van de Iraakse stad Mosul worden letterlijk heen en weer geslingerd door de strijd tussen IS en het leger.

Beeld AP

'We kunnen niet geloven dat we het hebben overleefd'. De 18-jarige Rusul Ghanem wist met haar ouders, zus en broer te ontsnappen uit het westelijk deel van Mosul. Ondanks het hernieuwde offensief van de Iraakse troepen is dat nog altijd in handen van Islamitische Staat (IS). De jihadisten verbieden burgers te vertrekken.

Tot voor kort was executie de sanctie, maar nu zijn dat zweepslagen - de uitstroom is te groot. Ook proberen IS-strijders burgers te paaien met het vooruitzicht van voedsel en water. Maar Rusul en haar familie vonden hun wijk Karama te gevaarlijk. Samen met nog honderden mannen, vrouwen en kinderen wisten zij in drie dagen te ontkomen.

Eenmaal in door het regeringsleger gecontroleerd gebied wacht controle van de identiteit van mannen en jongens. Hun namen worden door een databank gehaald. Het leger wil voorkomen dat IS-aanhangers meevluchten. 'We verdenken iedereen ervan banden met IS te hebben, vooral mannen in de leeftijdsgroep van 18 tot 40 jaar', aldus een legerkapitein. De sfeer is gespannen. Vrouwen smeken hun man of zoon te laten gaan en krijgen een bars antwoord. Na groen licht omhelzen de mannen hun familieleden op weg naar een van de opvangkampen. Dat mogen ze niet verlaten vanwege de gevechten. De kampen raken steeds voller.

Een belangrijk obstakel bij het vluchten is de oversteek van de Tigris, de rivier die de stad in tweeën deelt. De bruggen zijn kapot geschoten door de Amerikaanse anti-IS-coalitie om de opmars van IS tot staan te brengen. Nu zijn inwoners op bootjes aangewezen. Eenmaal in Oost-Mosul is het nog altijd levensgevaarlijk, want ook hier wordt gevochten. Vorige week begonnen de Iraakse veiligheidstroepen aan de tweede fase van hun offensief. In de ene wijk keren mensen terug naar hun huizen omdat het leger er controle heeft gekregen, een paar straten verderop dwingen de gevechten de inwoners juist huis en haard te verlaten.

Beeld reuters
Beeld reuters

Reportage

De slag rond Mosul is een uiterst taai gevecht, ziet correspondent Ana van Es in een net veroverde wijk. Lees hier haar reportage uit november vorig jaar (+).

Beeld afp

Betonblokken

De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR constateert een toename van het aantal vluchtelingen - een paar dagen geleden waren het er nog 1.600 per dag, in het nieuwe jaar is dat opgelopen tot 2.300. Van de 1,5 miljoen inwoners wonen er 125 duizend niet meer thuis.

In een straat tussen twee buurten staan aan weerszijden zwaar beschadigde huizen. Betonblokken blokkeren soms de weg. Het lichaam van een IS-strijder ligt ergens aan de kant. Even later komen soldaten met een dode uit een gebouw en leggen hem naast het andere lijk. Een soldaat neemt een selfie met de lichamen, enkele vrouwen spugen erop en vloeken, veel buurtbewoners wandelen simpelweg voorbij. In deze wijk, Qud, keren bewoners terug en gaan ze naar de markt om groente, fruit, brood en melk te kopen, voor het eerst in weken. Soldaten controleren de boodschappenwagentjes. Militaire voertuigen met munitie rijden voorbij op weg naar het front, zo'n 100- tot 150 meter verder.

De strijd gaat straat voor straat. De bevolking is opgeroepen binnen te blijven tot Mosul is gevallen, maar vooral de armen hebben niets meer. Mannen, vrouwen en kinderen rennen achter vrachtwagens aan die mogelijk voedsel vervoeren. 'We hebben al drie dagen niets gegeten. Heeft u iets over?', vraagt een tienermeisje aan een soldaat. Veel soldaten delen hun rantsoen met burgers en geven water weg. In ruil delen sommige inwoners hun kennis over posities van IS-strijders. Een van hen is Suliman Ali, een vader van zes kinderen: 'IS maakt ons af', zegt hij. De soldaat schrijft zijn aanwijzingen over door de stad rijdende IS-busjes op.

Beeld reuters
Beeld reuters
Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden