Massaclaim trekt beerput rond gifdumping Probo Koala weer open

Nieuwe rechtszaak rond gifdumping in Ivoorkust

Slachtoffers en gedupeerden van een illegale gifdumping in Ivoorkust hebben bij de Amsterdamse rechtbank een massaclaim ingediend tegen grondstoffenbedrijf Trafigura. Het bedrijf, dat mede om fiscale redenen in Nederland is gevestigd, liet tien jaar geleden 500 duizend liter giftig afval uit het schip Probo Koala dumpen in de open lucht in en rondom de havenstad Abidjan.

De Probo Koala-tanker Beeld AP

De voor Nederland unieke procedure is aangespannen namens een vereniging van 25 slachtofferorganisaties die niet betrokken waren bij een eerdere slachtofferclaim in Engeland, waar al namens 30 duizend Ivorianen werd geprocedeerd. De nieuwe zaak betreft mogelijk ruim 70 duizend mensen die geregistreerd staan als slachtoffer of gedupeerde van de dumping in het Afrikaanse land.

Hoeveel geld de slachtoffers eisen, is onbekend. In Ivoriaanse media zijn bedragen genoemd tot 270 miljoen euro maar die zijn volgens advocaten een slag in de lucht. 'Het gaat niet om geld, maar over de vraag of Trafigura onrechtmatig heeft gehandeld', zegt Bojan Dekker van Beer Advocaten.

Trafigura wordt in Amsterdam aangeklaagd omdat het daar een administratief hoofdkantoor heeft en er zes jaar geleden strafrechtelijk is veroordeeld wegens illegale export van het gif. Het is de eerste keer dat zo'n omvangrijke buitenlandse letselschadezaak voor de Nederlandse rechter komt.

Het bedrijf heeft altijd ontkend dat het afval serieuze klachten kan hebben veroorzaakt. Het betaalde de Ivoriaanse overheid wel een schadevergoeding van 200 miljoen euro en schikte de eerdere slachtofferclaim van het Britse advocatenbureau voor ruim 30 miljoen. Trafigura wil niet op de nieuwe claim reageren.

Tekst gaat verder onder video

500 duizend liter giftig afval dumpte het Nederlandse grondstoffenbedrijf Trafigura tien jaar geleden in Ivoorkust, vanaf het schip Probo Koala. Voor de Amsterdamse rechtbank dienen slachtoffers nu een voor Nederland unieke massaclaim in. Maakt die kans?

Alle bronnen samen wijzen op deels zeer ernstige klachten, zegt advocaat Bojan Dekker. Stel je voor dat ze hetzelfde afval op de Dam zouden hebben gestort, zegt chemicus Jacob de Boer. En: hoe het gif in Ivoorkust terechtkwam. Lees hier verder.

Volgens experts is de kans groot dat de Nederlandse rechter de zaak in behandeling neemt. Dat gebeurde eerder met de klachten van boeren en vissers uit Nigeria over olievervuiling waarvoor ze Shell verantwoordelijk houden. 'Zeker na de Shell-zaak is duidelijk dat rechters anders dan enkele jaren geleden, ruimte willen geven voor dit soort procedures', zegt Lucas Roorda van de Universiteit Utrecht.

Claimzaken tegen multinationals eindigen overigens vaak voortijdig in een schikking, zegt hij. 'Van de dertien zaken in Europa die ik heb vergeleken, gebeurde dat overal behalve in de zaak van Shell.'

'De zaak is ook interessant omdat veel bedrijven vooral om fiscale redenen vennootschappen in Nederland hebben', zegt aansprakelijkheidsexpert Cees van Dam, hoogleraar internationale handel en mensenrechten aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. 'Dat fiscale voordeel heeft als nadeel dat ze een groter risico lopen om in Nederland aansprakelijk te worden gesteld voor het falen van hun dochterondernemingen.'

Slachtoffers

Van Dam waarschuwt dat internationale slachtofferzaken juridisch en financieel gecompliceerd zijn, onder meer vanwege de 'scheve machtsverhouding' tussen bedrijven en slachtoffers.

'Helaas zijn in Nederland maar een paar advocatenkantoren in staat en bereid slachtoffers bij te staan. Het duurt bovendien uitzonderlijk lang voordat de slachtoffers hun recht erkend zien en schadevergoeding ontvangen. Het gif in Ivoorkust is tien jaar geleden gedumpt. De rechtszaak die nu begint, kan jaren duren.'

De tot dusver grootste internationale slachtofferzaak speelde zich af in het Indiase Bhopal, waar in 1984 ruim drieduizend doden vielen door een gaslek in de fabriek van het Amerikaanse Union Carbide. Het bedrijf betaalde 470 miljoen dollar schadevergoeding in 1989. Pas in 2010 werden zeven directieleden ook strafrechtelijk veroordeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.