Martin Sommer: 'We moeten zuinig zijn op onze politici'

Niet alleen Cohen moet op de blaren zitten, nergens kunnen politici het nog goed doen. Zijn we wel zuinig genoeg op onze volksvertegenwoordigers, vraagt Martin Sommer zich af.

© ANP

Nu is het vertrek van Cohen alleen nog een kwestie van tijd. Dinsdag ging de PvdA-fractie pathetisch om hem heen staan, maar ik heb niemand trots horen zeggen: dit is straks onze nieuwe lijsttrekker. Interessante dynamiek ook. Eindelijk verwoordt Ploumen wat er moest worden gezegd: de leider doet het niet goed. Maar nee, onmiddellijk klonk het: kruisigt haar. Ploumen is nu 'the backstabbing bitch'. De beesten van de pers storten zich intussen op het aangeschoten wild. Het wachten is op een jonge uitdager met voldoende testosteron om hem neer te leggen.

Tobber
Zo gaat dat in de jungle, maar er is ook een zorgelijk kantje aan. Nog maar anderhalf jaar is Cohen partijleider. Binnengehaald met Cohenmania en Yes We Cohen. Volstrekt overspannen, vindt nu iedereen. Waarom toen niet? Opnieuw ligt de vergelijking met Obama voor de hand. Femke Halsema woog de Amerikaanse president in de zaterdagkrant; hij was bij zijn opkomst geen politicus maar een evangelist, en het publiek verslond het Woord. Halsema kan het nog niet opbrengen de huidige Obama af te schrijven - hij blijft een Goed Mens. Maar bijna even erg als afschrijven is dat Obama in haar ogen 'een polderaar' is geworden. Net zo'n tobber als Cohen dus, die het bij de Algemene Beschouwingen naar mijn smaak heus niet zo slecht deed. Helaas, een zesenhalf is in dit vak nu eenmaal niet genoeg.

Wat toppolitici moeten kunnen, grenst aan het ongelooflijke. Max Weber beschreef een eeuw geleden de noodzakelijke kwaliteiten die het beroep vereist. Hartstocht, verantwoordelijkheid, maatvoering. Dat klopt allemaal nog, maar daar is een en ander bijgekomen. Authentiek overkomen op tv, bestand zijn tegen Rutger Castricum, managen van een fractie waar je het messengeslijp kunt horen, opstoten van een partij die bestaat uit slapers en baantjesjagers, onderhouden van contacten en ideeënvorming, inzicht hebben in kwesties die veel ingewikkelder zijn dan vroeger, kunnen debatteren als Machiavelli en Churchill bij elkaar. Niet te vergeten, op de markt opgewekt rode rozen uitdelen aan mensen die, tot het tegendeel bewezen is, denken dat je een zakkenvuller bent.

Chagrijn
En dat alles in een omgeving waarin je steeds minder invloed hebt op de gang der dingen, vanwege de coalitie, Brussel, de eigenwijze burger, de zichzelf voortstuwende technologie, noem maar op. Kiezers weten dat politici steeds minder in staat zijn hun programmatische voornemens uit te voeren. Dat leidt eerst kennelijk tot even diffuse als onrealistische verwachtingen en daarna onvermijdelijk tot chagrijn. Daarom is de houding in het stemhokje tegenwoordig minder die van een vóór- dan een tegenstemmer: throw the rascals out. Lees erover in het uitstekende boek Van afspiegelen naar afrekenen? van de politicologen Rudy Andeweg en Jacques Thomassen (2011). Wat Cohen in die anderhalf jaar precies moest brengen was onduidelijk. Hoop. Change. En meer aanhang voor de PvdA. Dat is niet gelukt - daar is het gat van de deur.

Schrale troost, maar Cohen is niet in zijn eentje. Nergens kunnen politici het nog goed doen. Nu er in Europa een crisis voor de deur staat, klinkt overal de jachthoorn. The Economist heeft het over 'lilliputters' die niet in staat zijn 'stoutmoedige maatregelen' te nemen. In Nederland kun je geen econoom lezen of de voltallige politieke klasse is al driemaal naar huis gestuurd.

Sores
Zoals gebruikelijk hebben economen geen flauw idee aan welke krachten de politiek blootstaat. De laatste jaren waren regeringsleiders er juist achter gekomen dat het verstandig is je in Europese zaken niet te ver van de kiezer te verwijderen. Na de Grieken moeten er binnenkort weer banken worden gesteund. Economen weten al haarfijn hoe het moet, maar het zijn de politici die peentjes zweten omdat zij het aan de kiezers moeten uitleggen. Al bij al vraag ik me af of we wel zuinig genoeg zijn op onze politici. Dat is jouw sores helemaal niet, krijg ik dan te horen. Net als de economen doen de media hun werk. Wij controleren die lui en uiteraard pakken we ze hard aan.

Dat voelt wel goed, maar langzamerhand en gezien het smartelijk tekort aan politiek talent is het tijd anders te gaan denken. Wie waagt zich nog in de arena onder deze omstandigheden? Politici verdienen bescherming, zoals de zeggekorfslak of de steenmarter. Misschien zijn ze slijmerig of knagen ze aan de bedrading van uw auto, maar afschieten is toch niet de bedoeling. Er zijn er nog maar zo weinig en ze dragen heus bij aan de biodiversiteit.

Martin Sommer is politiek redacteur van de Volkskrant.

 Met crisis voor de deur klinkt overal de jachthoorn  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden