Opinie

Martin Sommer: 'Na zes weken Catshuis kan Wilders zijn blondering laten uitgroeien'

Het overleg in het Catshuis duurt dermate lang dat Rutte voortaan niet meer kan doen alsof Wilders een toevallige gedoogpartner is, vindt Martin Sommer.

De onderhandelaars op het terras van het Catshuis. Beeld ANP

Ze schijnen er bijna uit te zijn in het Catshuis. Het kon moeilijk anders. Stel je voor dat deze ploeg aanpakkers na zes weken alsnog met hangende pootjes naar buiten komt. Dan wordt het bij vervroegde verkiezingen voor allemaal een bloedbad. Wat straks het resultaat is, weet ik niet. Wel staat vast dat in die zes weken achter de designvitrage van het Catshuis definitief iets is veranderd.

Al die gedemonstreerde gezelligheid en armen om de schouders van Geert hebben hun werk gedaan. Nu kan premier Rutte echt niet meer aankomen met zijn standaardreactie dat hij niks gaat vinden als Wilders weer eens 'een stuk rood vlees' in de arena gooit. Ze zijn tot hun nek toe aan elkaar verbonden.

Het verhaal van een minderheidskabinet van CDA en VVD, en o ja, er is ook de steun van Wilders - dat verhaal is voorbij. Volgende week komt al de proef op de som: het staatsbezoek van de Turkse president aan Nederland. De zenuwen zijn strak gespannen. Als Wilders ditmaal een islamitische aap uit zijn mouw schudt, dan komt dat na een onderonsje van anderhalve maand nog harder aan dan voordien. Gaat Rutte dan zeggen dat hij Wilders wel ergens van kent, maar ook niet meer weet waarvan precies, dan zal de haan kraaien.

Maar ook voor Wilders zijn de bordjes verhangen. Hij heeft besloten mee te bezuinigen tot ver over de pijngrens. Daarmee buigt hij het hoofd voor de 3 procentwens die uit het vermaledijde Brussel komt. Het wordt heel lastig straks in de Kamer vol te houden dat de PVV vierkant tegen Europa is. Sterker, er is geen reden meer tegen de volgende reeks Europese crisismaatregelen te stemmen. Na zes weken Catshuis is Wilders van anti-systeempoliticus veranderd in een kunstenaar van de achterkamer én pro-Europeaan. Hij kan zijn blondering laten uitgroeien.

Nederlandse politieke folklore
Zes weken hebben ze de politieke klok stilgezet - het schijnt te kunnen. In Spanje gooien ze er midden in een woeste crisis in één dag 10 miljard extra bezuinigingen tegenaan. Bij ons gaan de coalitieperikelen voor. Hetzelfde gold trouwens voor het vorige kabinet, dat er ook al drie weken Catshuis op had zitten. Wat je wel moet vrezen, is dat de woelingen daarbuiten zich steeds minder zullen houden aan de Nederlandse politieke folklore. Dat moet trouwens ook de slotsom zijn na lezing van het rapport van de commissie-De Wit, de andere gebeurtenis van afgelopen week.

Als geschiedschrijving was de parlementaire enquête naar de overheidsmiljarden die in zieltogende banken werden gestoken nuttig en noodzakelijk. Na zo'n ingrijpende gebeurtenis moet er openbare kennis zijn en iets van een gedeelde opvatting ontstaan. Maar hoe zit het met de geleerde lessen, en denkt men de volgende crisis beter geschoeid te lijf te gaan? De aanbevelingen zijn nogal ouderwets, want dezelfde als die na elke andere enquête: de Kamer moet meer informatie hebben, en liefst vóór de volgende miljardeningreep.

NS en ProRail
Herman Tjeenk Willink zei als vicevoorzitter van de Raad van State jaren geleden al dat elke parlementaire enquête eigenlijk een uiting van eigen onvermogen is. De Kamer heeft niet gecontroleerd en de conclusie is altijd dat er meer controle moet komen. En steevast ook meer regels, De Wit heeft het ditmaal over een protocol. Bij het woord protocol moet ik altijd aan de NS en Prorail denken, die hebben ook een protocol voor als de wissels het niet doen. De volgende keer moet er een lijstje afgevinkt worden, alvorens de minister van Financiën ten strijde trekt. Cartoonist Tom schreef gisteren: waarom de volgende keer niet eens andersom, eerst de commissie-De Wit en dan pas de crisis?

Lees een uurtje in zijn eigen rapport en je weet dat het politieke bedrijf niet is toegesneden op de hectiek van een crisis. Alles wat bij het parlementaire stelsel hoort, overleg, afweging, voors en tegens, respect voor instanties en ambtelijke hiërarchie, legt het af tegen de chaos, de paniek en de wanorde waarin gedurende de bankencrisis moest worden gehandeld. Slagkracht is noodzakelijk, erkent ook De Wit. De echte kwestie is dan ook niet het voor- of achteraf informeren, maar veel fundamenteler: hoe de democratie zich in dit geweld staande houdt.

Datzelfde geldt mutatis mutandis voor het gehannes in het Catshuis. Ook daar moet de werkelijkheid even wachten voor het hek. Het wantrouwen tussen de partijen laat zich uitdrukken in tijd. Na zes weken gaat de toekomst in het keurslijf van een akkoord worden gestopt, door te rekenen door het CPB. Helaas wacht de klok van de financiële markten en de spreads niet tot Mark Rutte het terrein van het Catshuis per Gazelle-herenrijwiel verlaat.

Martin Sommer is politiek redacteur van de Volkskrant

 
Het wantrouwen tussen de partijen laat zich uitdrukken in tijd. Na zes weken gaat de toekomst in het keurslijf van een akkoord worden gestopt, door te rekenen door het CPB.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden