Column

Martin Sommer: 'Ik stem op de Christenunie/SGP'

De Europese Verkiezingen staan voor de deur en op wie moeten we dit jaar stemmen, vraagt politiek commentator Martin Sommer zich af. 'We stemmen natuurlijk niet op een partij die uit de EU wil; geen gevaarlijke experimenten. Het moet een partij zijn die gevoel heeft voor de historische identiteit van Nederland, en die tegen gesluip is richting politieke unie.'

Lijsttrekkers (VLNR) Paul Tang (PvdA), Dennis de Jong (SP), Hans van Baalen (VVD) en Peter van Dalen (ChristenUnie/SGP) tijdens het Young Professional EU-lijsttrekkersdebatBeeld anp

Waar gaan deze verkiezingen over? Je hoort wel dat de vraag naar meer of minder Europa idioot is; je kiest toch ook niet voor meer of minder gemeente. Toch laat iedereen hierdoor zijn stem bepalen. Van helemaal uit de EU, tot alles over de heg bij Brussel. En het is ook een politieke kwestie - wie is hier de baas? De strijd gaat niet voor niets tussen D66 en PVV - de meer- tegen de minderwillers.

5-procentsnorm
We kunnen het wel over partijprogramma's willen hebben maar dat lukt niet omdat het Europees Parlement een fantoomparlement blijft. Laten we een onderwerp nemen, die maximaal 5 procent werkloosheid van de PvdA. Je denkt aan een normaal voornemen uit het verkiezingsprogramma. Daar gaan ze voor strijden, dan komt het in een regeerakkoord en vervolgens controleert het parlement of er wat van komt. Niets van dat al. Het begint al met de vaststelling dat 'Europa' niet over werkgelegenheid gaat. Dat doen de lidstaten en verder heeft het parlement überhaupt geen recht van initiatief.

Ze kunnen in Straatsburg resoluties aannemen tot ze een ons wegen. Ze mogen Oekraïne het EU-lidmaatschap aanbieden. Maar ook daar gaan ze niet over dus het blijft declamatie-politiek. Een echt parlement als hoogste instantie bepaalt zelf waar het over gaat. Je kunt niet zeggen dat het Europees Parlement geen macht heeft, want het trekt en duwt, schaaft en dreigt. Maar er is geen machtsvorming. Want hoe zit het intussen met die 5 procent? Paul Tang van de PvdA komt zo direct in de sociaal-democratische fractie. Met als machtige medestander de Duitse SPD. Maar die heeft geen maximum werkloosheidspercentage in haar programma.

Daar gaat je stootkracht. Vorige week was PvdA-leider Diederik Samsom te gast bij ons programma de Volkskrant op Zondag. Hij redde zich hieruit door te zeggen dat het één grote familie is bij de sociaal-democraten. Iedereen wil grosso modo dezelfde kant uit. O ja? Die 5 procent wil hij vooral bereiken via liberalisering van de arbeidsmarkt, want die is in Italië of Frankrijk ouderwets en star. Maar ik geef hem op een briefje dat de linkse partijvrienden in het zuiden het klamme zweet uitbreekt bij het woord liberalisering. Dus waar stem ik op als ik op Paul Tang stem?

Diederik Samsom en Paul Tang (L)Beeld anp

Spitzenkandidaten
De beker is nog niet leeg. Met het verdrag van Lissabon is het parlement machtiger geworden. Er staat in dat de regeringsleiders bij de vorming van een nieuwe Europese Commissie rekening moeten houden met de uitslag van de Europese verkiezingen. Daarna volgde een machtsgreep van het europarlement met de drie zogeheten Spitzenkandidaten. Eén van het befaamde trio Juncker, Schulz en Verhofstadt zal straks als leider van de grootste fractie het commissievoorzitterschap opeisen. Ook dat suggereert een normale verhouding tussen Kamer en regering. Maar het is wederom een schim van een echte democratie, aangezien de vertrouwensregel niet bestaat. Het parlement kan weliswaar bij het begin van een nieuwe commissieperiode een veto uitspreken, maar daarna niet meer. Commissarissen zijn geen ministers en het europarlement kan ze niet wegsturen. Thorbecke zou zich omdraaien in zijn graf.

Nu speelt zich een rolconflict af rondom die Spitzenkandidaten. De internationale solidariteit met de partijgenoten is er wel, maar die ontbreekt smartelijk op het gebied van opvattingen. Mark Rutte van de VVD steunt partijgenoot Verhofstadt, regeringsleider Rutte heeft al laten doorschemeren dat hij Verhofstadt als Commissieleider niet ziet zitten. Zelfde figuur bij Angela Merkel die partijgenoot Juncker wel en niet steunt, en ook de PvdA is blij met kandidaat Schulz maar als puntje bij paaltje komt weer niet. Dit rare dubbelspel is afdoende reden om noch VVD, CDA noch PvdA te stemmen. Kiezen voor een illusie, dat doen we niet.

V.l.n.r.: Jean-Claude Juncker, Martin Schulz en Guy VerhofstadtBeeld ap

Geen gevaarlijke experimenten
Wat dan wel? D66 vindt dat het europarlement een echt parlement moet worden. Met de Commissie als regering en de regeringsleiders als een soort senaat. Een glashelder standpunt dat past in de Europese traditie van politiek bedrijven met voldongen feiten. Mitterrand zei al dat in de biologie de functie het orgaan creëert, maar dat in Europa eerst het orgaan komt en dan volgt de functie later. Ik ben hier niet van. Eerder dacht men het gezagsprobleem van het europarlement op te lossen door het meer macht te geven. Het is in zijn tegendeel verkeerd, omdat de apostelen van de maakbaarheid steeds een ding vergeten.

Politiek speelt zich binnen een arena af, met een geschiedenis, manieren van doen, en vooral onder burgers die zich lotgenoten voelen. Europa is van alles, een markt, een cultuur en een waardengemeenschap. Maar een Europese burger is er beslist niet, en die komt er ook niet op afroep. Wij zijn Nederlanders omdat we Nederlanders zijn. We houden van pizza en Franse wijn, maar we willen onder geen beding Italiaanse of Franse politiek bedrijven. En we laten de geschiedenis niet met zevenmijlslaarzen achter ons. Pragmatisme en terughoudendheid, dat moet het parool zijn in europarlementaire zaken.

We stemmen natuurlijk niet op een partij die uit de EU wil; geen gevaarlijke experimenten. Om dezelfde reden ook geen partij die af wil van de euro. Het moet een partij zijn die gevoel heeft voor de historische identiteit van Nederland, en die tegen gesluip is richting politieke unie. Die geen uitbreiding wil van de macht van het Europees Parlement. De regeringsleiders blijven de baas. Zij hebben een overtuigend mandaat van hun eigen bevolking. En overigens moet Turkije geen lid worden. Mijn stem gaat naar de combinatie ChristenUnie/SGP.

Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden