Column

Martin Sommer: 'Handen af van onze Jeroen!'

Nu is iedereen blij: Nederland spreekt weer een woordje mee in Europa. Want Jeroen Dijsselbloem wordt europresident. Maar vijf jaar geleden werd Dijsselbloem in brede kring gehaat, schrijft Martin Sommer.

Jeroen Dijsselbloem Beeld afp

Nederland spreekt weer een woordje mee deze dagen. De Elfstedentocht komt eraan en Jeroen Dijsselbloem wordt europresident. Ik hoorde een collega- PvdA-minister zeggen dat we nu weer meedoen in Europa. Waren we even weg dan? Dit blijft toch een uitverkoren volk. Je hebt grote gemene landen als Frankrijk en Engeland, die alleen maar aan zichzelf denken. Maar wij hebben het Vredespaleis en komen sinds Hugo de Groot voor de gezamenlijkheid op. Dezelfde minister meende dat het Nederlands belang sinds het nieuwe kabinet er zit, samenvalt met het Europees belang.

Dit sentiment lijkt me geen aanbeveling voor de aanstaande europresident. Kennelijk is het recente verleden, waarin Nederland zich ook al prachtig inzette toen het fundament werd gelegd voor een nieuwe Europese munt, alweer weggezakt.

De serieuze vraag is of Nederland zelf wat aan zo'n europresident heeft. Adriaan Schout van Clingendael meent van niet: als er grote belangen in het geding zijn, kun je beter geen voorzitter zijn. Te weinig manoeuvreerruimte, te veel afbreukrisico. Toch denk ik dat Dijsselbloem het moet doen. De proef op de som is simpel. Wie heb je liever op die stoel, Dijsselbloem of de Franse minister Moscovici met zijn vanuit Parijs aangedreven solidariteit?

Zielig
Niet dat hij er veel mee opschiet, maar ik ben Dijsselbloem-fan. Ik leerde hem acht jaar geleden kennen. Hij was toen onderwijswoordvoerder in de Kamer voor de Partij van de Arbeid. Hij vertelde me dat in een flink deel van Amsterdam-West de Citotoets niet werd afgenomen. Dat vond men zielig voor de migrantenkinderen die immers laag scoorden. De lage score was vooral niet goed voor de naam van de school, maar dat werd er niet bij gezegd. Die kinderen schoten er niets mee op, aangezien na school de gure samenleving wachtte. Dijsselbloem hing deze zwijgzaamheid aan de grote klok, recht tegen de haren van vele partijvrienden in.

Dat laatste werd als het ware zijn specialiteit. Hij schreef een integratienota, met dwang en drang erin. Hij streed tegen de pornificatie op televisie en voor een overheid die achter de voordeur kijkt. Hij was als voorzitter van de onderzoekscommissie onderwijsvernieuwingen bepaald streng voor een hele sliert oud-ministers en staatssecretarissen van de PvdA. Hij hoeft kortom niet aardig te worden gevonden en dat is in Brussel een enorme pre. Nu loopt iedereen met hem weg, maar vijf jaar geleden werd hij in brede kring gehaat. De stemming werd eloquent verwoord door Marcel van Dam, die hem op deze pagina steevast betitelde als de Geert Wilders van de PvdA.

Over goede smaak valt te twisten maar de vergelijking is ook in Europees verband interessant. Europa is immers het immigratiedebat met andere middelen, en zonder twijfel zal Dijsselbloem zich ook in Brussel van de behoudende kant laten zien. Begrotingsdiscipline, afspraken nakomen, scherpe voorwaarden, daar komt het op neer. Sprekend Jan Kees de Jager maar dan dun.

En qua opvattingen niet te vergelijken met de huidige europresident Juncker. Deze staatsman uit Luxemburg meende dat de Europese leiders precies weten wat hun te doen staat, jammer dat het kiezersvolk zich niet laat overtuigen. Zo luidt sinds jaar en dag de kern van het Europese denken en als ik Dijsselbloem goed peil, denkt hij daar beslist anders over.

Geen hoogvliegerij
De slotsom van zijn parlementaire onderzoek naar twintig jaar onderwijshervorming was dat vernieuwingen evidencebased moesten zijn. Dat betekent geen hoogvliegerij met de beste bedoelingen, maar pragmatische aanpassingen op basis van ervaringskennis. Gezond verstand eerst. Daarmee plaatste hij zich aan de uiterste rechterzijde van de PvdA, pal tegenover Jan Pronk en zijn nieuwe wereldorde. Dijsselbloem staat daar in de traditie van Drees en Max van der Stoel. Die laatste wordt nu ook bewierookt, maar wist van zichzelf dat hij 'in de ogen van nieuw-linksers nu eenmaal een NAVO-klant en een visieloze bal' was.

Geen experimenten, evidencebased policy, dat lijkt me in Europa een prima richtsnoer. En het lijkt sprekend op het standpunt van Mark Rutte, die geen vergezichten wil. Precies wat we nodig hebben in het gezelschap van de andere 'drie presidenten', Barroso, Draghi, Van Rompuy. Zij koersen alle drie immers op volle kracht richting 'totale Unie'. Alle drie katholieken uit het zuiden trouwens. Als de oude Drees iets vreesde, dan het 'Vaticaanse Europa': eenheid onder rooms-katholieke vlag. Topdown, centralistisch en hiërarchisch. Nu is de kerk dood maar het geloof is nog springlevend.

Kan Dijsselbloem in Brussel ook iets voor elkaar krijgen? Laten we ons geen illusies maken over het Nederlandse belang dat nu weer samenvalt met het Europese belang. Het gaat om de naakte macht en om de miljarden. Het eerste klusje waarmee Dijsselbloem te maken krijgt, is de oprichting van een stroppenpot voor banken in nood. Die pot hoort bij de nieuw op te richten bankenunie. De zuidelijke landen ijveren voor zo'n noodpot, maar de Duitsers, de Finnen en de Nederlanders willen niet inleggen voor andermans lijken in de kast.

Tijdens de laatste top in december bleef bondskanselier Merkel de vraag herhalen wie haar kon vertellen waar het geld vandaan moest komen. Stilte volgde. Het helpt vast als de voorzitter van de eurogroep in een eerder stadium een rimpel in zijn voorhoofd heeft getrokken.

En verder schreef TheWall Street Journal dat EU-buitenlandsecretaris Ashton en EU-president Van Rompuy filmsterren zijn vergeleken bij die saaineus van een Dijsselbloem. Wat nou? Handen af van onze Jeroen!

 
Hij hoeft niet aardig te worden gevonden en dat is in Brussel een enorme pre.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.