Martin Schulz treedt terug als partijvoorzitter, chaos dreigt bij Duitse sociaaldemocraten

De Duitse sociaaldemocratie dreigt af te glijden in chaos. Dinsdagavond trad Martin Schulz officieel terug als partijvoorzitter. Als tijdelijke opvolger had hij fractievoorzitter Andrea Nahles aangewezen, maar het partijbestuur besloot op het laatste moment anders. In april mogen de leden een nieuwe voorzitter kiezen. Tot die tijd krijgt de Hamburgse burgemeester Olaf Scholz de leiding.

Vertrekkend partijvoorzitter Martin Schulz Foto epa

Deze constructie kwam tot stand na de kritiek op de 'achterkamertjesdeal' tussen Schulz en Nahles, die niet met het partijbestuur was overlegd. Bovendien is Nahles op dit moment geen lid van het partijbestuur. Dat maakt het voorzitterschap juridisch onmogelijk.

Terwijl de Duitse sociaaldemocraten druk waren met het schuiven van poppetjes achter gesloten deuren, vertaalde de partijcrisis zich dinsdagmorgen naar een nieuw virtueel populariteitsdieptepunt. In een peiling in opdracht van Der Spiegel haalde de SPD 17 procent, nog maar 2 procent boven de rechtse AfD.

Puinvrouw

'De Trümmervrouw', werd Nahles (47) in de media op voorhand al genoemd - de puinvrouw. Het is een verwijzing naar de vrouwen die na het einde van het Derde Rijk orde probeerden te scheppen in de tot ruïnes gebombardeerde steden. Maar nu is dus eerst de beurt aan 'puinman' Scholz (59).

Die beslissing is geen motie van wantrouwen van het partijbestuur aan Nahles, eerder een poging om de gemoederen tot bedaren te brengen. Scholz wordt tussenpaus, zodat Nahles straks kan beginnen met een officieel mandaat.

De voormalige minister van Arbeid en Sociale zaken en drijvende kracht achter de invoering van het Duitse minimumloon wordt binnen de partij over de hele linie gewaardeerd. En dat ondanks haar onverwachte en wat onbehouwen uitspraken. (Toen een journalist haar in september vroeg wat ze voelde bij het afscheid haar ministerspost en de CDU, zei ze: 'Een beetje weemoedig, maar vanaf morgen krijgen ze op hun bek.')

'Trümmervrouw' Andrea Nahles. Foto epa

Eerste vrouw

Juist vanwege die rauwe kant geldt Nahles binnen en buiten de SPD als de meest aangewezen persoon om de partij te reanimeren, of tenminste een poging daartoe te wagen. Olaf Scholz is als diplomatieker en technocratischer - in het nieuwe kabinet wordt hij genoemd als minister van Financiën en vicekanselier.

Als Nahles (47) de partijleiding inderdaad in handen krijgt, zou het voor het eerst in de 155-jarige geschiedenis van de SPD zijn dat een vrouw de scepter zwaait.

Maar voor het zover is, moeten de 460 duizend partijleden voor de Grote Coalitie met de CDU stemmen. Per brief. De uitslag wordt op 4 maart bekendgemaakt. Het merendeel van die leden is teleurgesteld in het afgelopen politieke jaar, dat begon met Martin Schulz als messias en eindigde met een verkiezingsverlies, gebroken beloftes en interne strijd.

Andrea Nahles en secretaris-generaal Lars Klingbeil zullen daarom de komende weken door Duitsland toeren om het regeerakkoord aan te bevelen en waarschijnlijk ook om her en der verbale pleisters te plakken.

Martin Schulz hield dinsdagavond in de partijcentrale van de SPD een korte afscheidsspeech, die hij ironisch begon. 'Het partijvoorzitterschap is niet van 's morgens vroeg tot 's avonds laat vervuld van plezier.' De hoogte- en dieptepunten van dit jaar zitten nog onder zijn huid, zei hij later zonder ironie om daarna te eindigen met een Duits gezegde: 'De tijd geneest alle wonden.' Of dat ook voor zijn partij geldt, blijft de vraag.