Martin Schulz: gehaat in Brussel, geliefd in Berlijn?

Als jonge man wilde hij profvoetballer worden, maar hij raakte chronisch geblesseerd, werkloos en aan de drank. Dit is het eerste hoofdstuk van een veelbelovend CV, namelijk dat van SPD-politicus Martin Schulz, scheidend voorzitter van het Europees Parlement en binnenkort wellicht de nieuwe Duitse minister van Buitenlandse zaken - of zelfs de nieuwe Bondskanselier.

Martin Schulz in het Europees parlement in Straatsburg.Beeld epa

Zeker is dat Martin Schulz (60) Brussel volgend jaar voor Berlijn verruilt en dat hij zich verkiesbaar stelt voor de Bondsdag, het parlement. Donderdagmorgen bevestigde hij dit in een persconferentie dit gerucht, dat al minstens een half jaar de ronde doet. Welke rol hij in de Duitse politiek zal gaan vervullen, liet Schulz in het midden.

Dat ligt ook nogal gevoelig, vanwege de ambities van de huidige partijvoorzitter en vicekanselier Sigmar Gabriel. Maar gezien Schulz' onstuitbare ambitie is het niet aannemelijk dat hij voor een bescheiden bestaan als 'gewone parlementariër' terugkeert in de politieke moederschoot. Bovendien is hij daarvoor te ijdel.

Schulz staat bekend als harde werker, maar beloont zichzelf graag met wat provocatieve oneliners en de bijbehorende media-aandacht. Zo zei hij in 2012, toen hij voor het eerst voorzitter van het Europees Parlement werd, dat regeringsleiders bang moesten zijn voor het parlement, 'ik zweet macht.'

Populistische partijen

Het afgelopen jaar liet hij zich gelden als fervent tegenstander van populistische partijen. 'De AfD is een schandvlek op ons land', zei Schulz onlangs in een interview met der Spiegel. Martin Schulz staat bekend als een politieke vechtjas, handelend uit overtuiging, maar ook als routinier in het Europese politieke spel - niet iemand die zijn best doet aardig gevonden te worden.

Hoe lukte het Schulz om vanuit die schijnbaar nogal uitzichtloze beginpositie de politieke top te bereiken? In de eerste plaats door op te houden met drinken. Vervolgens besloot hij in 1980 een vakopleiding tot boekhandelaar te gaan volgen. Studeren kon hij niet, omdat hij het gymnasium niet had afgemaakt.

Zo bouwde Martin Schulz, zoon van een politieagent, aan zijn persoonlijke sociaaldemocratische succesverhaal, de Duitse variant op de American Dream. Die achtergrond maakt hem voor velen geloofwaardig, maar doet in deze tijd ook bijna ouderwets aan.

Maar de SPD wordt geregeerd door mannen zoals Martin Schulz, arbeiders- en middenstandsjongens van rond de zestig, die zich in de vorige eeuw omhoog hebben gewerkt en niet van zins lijken de macht over te dragen aan een jongere generatie. Het CV van Sigmar Gabriel is vergelijkbaar, net als dat van fractievoorzitter Thomas Oppermann (62), kind van een melkhandelaar, en de Hamburgse burgemeester Olaf Scholz (58), zoon van een textielhandelaar.

Over Scholz gaat het gerucht dat hij op het laatste moment ook nog een gooi naar het lijsttrekkerschap zou kunnen doen.

In 1982 opende Martin Schulz zijn eigen boekhandel in het stadje waar hij opgroeide, Würselen, in de buurt van Aken. In hetzelfde jaar verwierf hij een zetel in de gemeenteraad. In 1987, Schulz was 31, schopte hij het tot burgemeester, op dat moment de jongste in de deelstaat Noordrijn-Westfalen.

Berlusconi

Halverwege de jaren negentig kwam hij in het Europese Parlement, in een tijd dat het zijn van Europarlementariër door velen werd gezien als een baantje dat politici die in de nationale politiek op een zijspoor terechtgekomen waren voor goed in slaap moest wiegen.

In 2003 werd Schulz internationaal bekend door zijn woordenwisseling met Silvio Berlusconi. Schulz, een 'gewone Europarlementariër', bekritiseerde Berlusconi's media-imperium, dat hij 'gevaarlijk' noemde in combinatie met de politieke macht van de Italiaanse regeringsleider. Waarna de Italiaanse premier Schulz uitschold voor 'kapo', concentratiekampbewaker. Schulz antwoorde dat hij uit respect voor de slachtoffers van het nationaalsocialisme niet op die aantijging inging.

Een sociaaldemocratische vechtjas in de ring tegen Merkel. Dat lijkt een goed idee in een tijd dat de SPD geplaagd wordt door een slepende crisis. Het lijkt in elk geval een beter idee dan de zwalkende Gabriel, die er in de afgelopen jaren zo vaak van beschuldigd is een draaikont te zijn.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Martin Schulz (L) en de Duitse Bondskanselier Angela Merkel tijdens een top in Brussel.Beeld reuters

De twee bevriende politici zouden volgens de Duitse krant die Welt de laatste weken ruzie te hebben, omdat Schulz zich te vaak en te luidruchtig in Duitsland zou hebben gemanifesteerd.

De Duitse media vermoeden een machtsstrijd, maar hard bewijs daarvoor heeft tot nu toe niemand kunnen leveren. Wel deden zeiden verschillende sociaaldemocratische volksvertegenwoordigers afgelopen zomer tegen der Spiegel dat hoopten dat Gabriel afzag van het lijsttrekkerschap vanwege zijn impopulariteit bij de kiezers.

Maar nu de komst van Schulz een voldongen feit is, pleiten de meeste media opeens toch voor Gabriel als lijsttrekker. Zowel die Zeit, der Spiegel als Die Welt schrijven donderdag dat de gepokte en gemazelde Gabriel maakt tegen Merkel meer kans dan Schulz, die in tegenstelling tot Gabriel hooggespannen verwachtingen wekt, maar in de nationale politieke arena nauwelijks ervaring heeft.

Dan kan Schulz zijn Europese ervaring beter inzetten als minister van Buitenlandse Zaken, vervanger voor Steinmeier. En omdat hij zich sowieso verkiesbaar stelt voor het parlement, kan hij tijdens de campagne Gabriels harde doch welbespraakte aanjager zijn.

Martin Schulz feliciteert de leider van de sociaaldemocraten (SPD) Sigmar Gabriel na zijn herverkiezing als leider van de partij in 2015.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden