Martelen en moorden

Nieuwe informatie over naziterreur tegen verzetsstrijders.

Ad van liempt: De jacht op het verzet

Balans; 397 pagina's; euro 19,95.


Veel grensverleggend onderzoek op het gebied van collaboratie, verzet en fascisme wordt al jarenlang door onafhankelijke historici geïnitieerd. Een naam verdient daarbij eervolle vermelding: Ad van Liempt. Op zijn initiatief onderzochten vijf onderzoekers ruim 200 strafdossiers van Duitse en Nederlandse oorlogsmisdadigers. Hiermee werden de verhalen achterhaald van 12.000 personen die door de agenten van de Sicherheitsdienst, nationaal-socialistische politiemannen of Landwachters waren gearresteerd. Naast ondervraging wachtte deze ongelukkigen vaak mishandeling of marteling. Moord was niet uitgesloten. Hun sadistische kwelgeesten waren dikwijls door alcohol beneveld.


In Grijs Verleden schrijft Chris van der Heijden over 'verzetjes' die werden gepleegd: hij doelt op symbolische daden waarmee de plegers geen gevaar zouden lopen. De jacht op het verzet is hierop een correctie. Niet alleen verzetsdaden maar ook (vermeende) anti-Duitse uitlatingen konden worden bestraft met executie of verblijf in een concentratiekamp.


Met het vooruitzicht van de onafwendbare nederlaag na Dolle Dinsdag escaleerde de terreur van de bezetter en zijn Nederlandse handlangers dramatisch. Bijzonder berucht was de Landwacht die voornamelijk uit NSB'ers bestond. Tijdens zijn proces betitelde NSB-leider Mussert de Landwacht als 'het donkerste hoofdstuk van de NSB'.


Van Liempts boek geeft veel nieuwe informatie over de bezettingsperiode. Het is tevens een prachtig eerbetoon aan zijn overleden vakbroeder Jan Kompagnie.


ANDERE TIJDEN

Ad van Liempt (1949) was jarenlang programmamaker bij de NOS. Hij stond aan de wieg van het geschiedenisprogramma Andere Tijden. Hij maakte in 2009 de serie De Oorlog en publiceerde een reeks boeken over de bezetting, waarin vaak nieuw materiaal werd gepresenteerd.


Op 21 juli 2007, zestig jaar na de eerste politionele actie van Nederland in Indonesië, bracht Van Liempt een tv-programma dat eruit zag alsof het in 1947 was gemaakt. Een zware militaire tank kwam dreigend de huiskamer binnenrollen en Maartje van Weegen kondigde aan: 'Militaire aanval op republiek Indonesië begonnen.' Van Liempt, tegen de Volkskrant: 'Iedereen was tegen ons, wij waren een soort Zuid-Afrika. Als ik een Kamerlid nu op de radio hoor zeggen dat wij Indonesië geen tanks moeten verkopen vanwege de mensenrechten daar, denk ik: ga eerst eens een geschiedenisboek lezen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden