Marshall-herdenking

De toespraken van premier Kok en president Clinton bij de herdenking van het Marshall-plan leiden over het algemeen tot gereserveerde commentaren....

De Telegraaf

'De Amerikaans-Europese top in Den Haag is uitgemond in de bevestiging van de wil om Oost-Europa te betrekken bij de eenwording van Europa, die in feite in gang is gezet door het Marshall-plan dat 50 jaar geleden startte.'

Van groot belang, aldus De Telegraaf, is dat ook Rusland bij dat proces van eenwording wordt betrokken. 'Geld is er genoeg. Dat blijkt alleen al uit de vele honderden miljarden die Duitsland heeft uitgetrokken om de economie van het oostelijk deel op poten te zetten. Maar in Rusland en de andere voormalige Sovjet-staten ontbreekt het volledig aan de menselijke en technische infrastructuur om geboden hulp efficiënt te benutten.

'In dat licht is de oproep (. . .) daar te investeren mooi, maar ook een slag in de lucht. Investeerders investeren als er een stabiel zakelijk klimaat is. Dat ontbreekt in sommige landen nog te veel.'

Het Parool

Inhoudelijk stelde het bezoek van Clinton volgens Het Parool niet veel voor. 'Zowel Kok als Clinton putte zich uit in retorische hoogstandjes waarbij het succes van de Marshall-hulp werd geprojecteerd op Oost-Europa en Rusland. Daar zou een soortgelijk wonder tot stand moeten worden gebracht. Dat dat niet erg realistisch is, brachten beide leiders zelf onder woorden door erop te hameren dat nu niet overheden, maar met name het westerse particuliere bedrijfsleven de ontwikkeling van de Oost-Europese landen ter hand moet nemen.'

De krant plaatst vraagtekens bij het nut van een conferentie over Oost-Europa. 'Als er al behoefte is aan zo'n conferentie (. . .) dan moet het niet in de eerste plaats gaan om financiële hulp. Veeleer zou het scheppen van voorwaarden (. . .) voorop moeten staan. Die moeten de Oost-Europese landen in staat stellen zichzelf te ontwikkelen.'

Financial Times

De krant betwijfelt of er behoefte is aan een Marshall-plan voor Oost-Europa. 'Hoewel pragmatischer en minder groots van opzet, is in de gemeenschappelijke benadering van Europa en de VS de nadruk gelegd op precies die elementen die ook het meest hebben bijgedragen aan het succes van het Marshall-plan. Dat waren het openen van de markten en het scheppen van een gunstig investeringsklimaat.'

In dit licht moet volgens de krant ook de oproep worden gezien die Clinton in Den Haag deed om concrete steun te bieden aan Oost-Europa op het gebied van de misdaad- en corruptiebestrijding en de versterking van de democratie.

'Dergelijke steun is minder zichtbaar dan de Marshall-hulp was. Maar als er een les uit de naoorlogse ervaringen kan worden getrokken, is het dat het klimaat waarin markten functioneren, van minstens evenveel belang is als de hoeveelheid geld die er in wordt gepompt.'

De Standaard

Het Belgische dagblad De Standaard plaatst de Marshall-herdenking in dezelfde context als de uitbreiding van de NAVO.

'Uiteindelijk draait de week rond één thema: Europese integratie. Dan niet langer in de enge, traditionele zin - een nauwe samenwerking van de West-Europese staten. Maar wel in een veel breder perspectief: sinds het wegvallen van de scheiding tussen Oost en West zou Europa een dak moeten bieden aan die landen die na de Tweede Wereldoorlog het geluk hadden aan de westelijke kant van de scheidingslijn te vallen, en aan hun minder fortuinlijke oostelijke buren.' (. . .)

De Standaard signaleert daarbij de nodige problemen. 'Net op het ogenblik dat de politieke scheidingslijnen zijn weggevallen en Oost-Europa voor zijn grote inhaalbeweging naar het Westen kijkt, wordt dit Westen geconfronteerd met een fundamentele uitdaging. De lidstaten van de EU zijn in een bittere concurrentieslag met de VS en met nieuwe industriële mogendheden verwikkeld. Niemand die goed weet welke richting de EU uit moet gaan om haar economische posities te beveiligen, zonder dat dit gepaard blijft gaan met sociale afbraak. (. . .)

'Zolang de EU er niet in slaagt zichzelf een nieuw economisch en politiek elan te geven, blijft de integratie van het Oosten een problematische zaak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden