Marktplaats 76 **

De vrouw van de slager deed iets onhandigs en o, rampspoed; dus veel scènes over schuld en boete.

KARIN VERAART

theater

Marktplaats 76 door Jan Lauwers & Needcompany. Tekst/regie/toneelbeeld: Jan Lauwers.

Westergasfabriek, Amsterdam, 22/6; needcompany.org

Het was geen terreuraanslag, het was een stomme menselijke fout met een gasfles. De vrouw van de slager deed iets onhandigs en o, rampspoed:

24 dorpelingen kwamen bij een ontploffing om het leven, onder wie zeven kinderen. Was een terreuraanslag minder erg geweest?

Om dit dorp en zijn bewoners draait het in Marktplaats 76 van de Vlaamse Jan Lauwers en de Needcompany, een groep performers van verschillende nationaliteit en achtergrond. Sinds de oprichting in 1986 hebben ze naam gemaakt met verhalende voorstellingen zoals het fraaie Isabella's Room (2004) waarin beeldende kunst, dans, performance en muziek een mooie mix aangaan; met in de loop der jaren een komen en gaan - en ook blijven - van gelijkgestemde kunstenaars. Sinds 2009 zijn ze 'gezelschap in residentie' bij het fameuze Weense Burgtheater.

Marktplaats 76 begint met het moment dat de dorpelingen zich opmaken voor een herdenkingsbijeenkomst op het centrale plein, een jaar na de ontploffing. Jan Lauwers zelf stelt zich voor als de leider van de fanfare en introduceert de inwoners: de arme slagersvrouw die de ellende veroorzaakte en zelf in een rolstoel belandde; die haar dochter verloor, van haar man vervreemdde en bijkans onder schuldgevoel bezwijkt. De politiecommissaris en zijn vrouw die een zoon te betreuren hebben; de bakkersvrouw wier zoontje Oscar zelfmoord pleegt op de dag van de herdenking, en wier dochter Pauline nog even wordt verdacht in verband met die dood; de loodgieter, zijn Koreaanse vrouw en hun dochter. En dan zijn er nog de straatvegers die dat verhaal - en meer - zullen vertellen

Dogville meets Dutroux, zo werd de voorstelling in de Volkskrant al gekenschetst, verwijzend naar de duistere film van Lars von Trier en de beruchte Belgische ontvoeringszaak. Marktplaats 76 is werkelijk een overvol stuk, borrelend van symbolische referenties, dans, performance, muziek en verhalen. Het geheel is gerangschikt in tableaux, die binnen de hoofdaktes Zomer, Herfst, Winter en een epiloog zijn onderverdeeld in allerlei subscènes over schuld en boete en wraak en uitsluiting en xenofobie en ellende met seks.

Hoewel er hier en daar zeker mooie momenten zijn om van te genieten - performances van Sung-Im Her en Grace Ellen Barkey, mede-oprichtster van de Needcompany - overheerst al snel een zekere vermoeidheid zo niet lichte wrevel met betrekking tot al dit gebeuren.

De symboliek met de fontein op het plein, de reddingsboot die uit de lucht komt vallen, het ligt er dik bovenop, en de interactie tussen de verschillende disciplines (of het 'vervreemdende' effect daarvan) in de voorstelling, was misschien nog niet zo lang geleden verrassend fris, inmiddels is het een bekend verschijnsel in de podiumkunsten. De manier waarop Lauwers en zijn spelers zichzelf en hun vondsten op een opgeruimde manier collectief steeds heel serieus lijken te nemen, draagt nog bij aan het wat gedateerde en soms haast hippie-achtige gevoel dat Marktplaats 76 ademt.

En het blije einde, dat een nieuw begin voor de gemeenschap in zich draagt, sluit daar helemaal bij aan. Dat wel.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden