Marktonderzoeker, wiskundige, socioloog, romancier, zanger, bestuurder en meer

Wiskundige, historicus, (kinderboek-)schrijver en marktonderzoeker, dat was de linkse, briljante bakkerszoon Ton Oosterhuis allemaal. Hij werd 92.

Ton Oosterhuis.

Omdat hij vond dat de Volkskrant te weinig ingezonden stukken van hem plaatste, begon Ton Oosterhuis in 2011 ook nog een eigen weekblad: Mijn weekblad.

Voor Oosterhuis was één leven te weinig. Maar een tweede was hem niet gegund. Marktonderzoeker, wiskundige, socioloog, romancier, zanger, kinderboekenschrijver, historicus, dichter, computerpionier, bestuurder, journalist, vertaler en uitgever Oosterhuis overleed 11 juni in een verzorgingshuis in Rhoon.

Briljant en creatief

'Als hij zich op één terrein had geconcentreerd, zou hij daarop de top hebben gehaald. Maar hij koos voor de breedte', zegt zijn dochter Liesbeth Roodbol. 'Ik heb zelf wis- en natuurkunde gestudeerd. Maar ik kon niet tegen hem op. Hij was briljant en creatief tegelijk.'

Oosterhuis wordt geboren in Enschede in een gezin met drie jongens. Hij groeit op in Zaandam waar zijn vader een bakkerij heeft aan de Westzijde. Voor de oorlog schrijft de jonge Ton al ridderverhalen, gedichten en liedjes voor de AJC, de jongerenorganisatie van de toenmalige SDAP. Als de oorlog uitbreekt, trekt hij na het voltooien van de hbs met een gitaar door het land. In 1943 moet hij onderduiken. In het illegale Zaans Groen van Klaas en Mart Woudt publiceert hij gedichten onder het pseudoniem Fred van Enske.

Vlak na de oorlog trouwt hij met Greetje Stolp. Samen krijgen ze een dochter en een zoon. Hij is eerst vijf jaar journalist bij de socialistische krant Het Vrije Volk, in Utrecht, en daarna vijf jaar tekstschrijver en redacteur van de PvdA-partijbladen Arbeid en Paraat. Tegelijkertijd schrijft hij toneelstukken, gedichten en liedjes. Hij is jarenlang vaste gast op de VARA-radio, waar hij optreedt in het door Bert Garthoff gepresenteerde zondagochtendprogramma Weer of geen weer.

In 1955 belandt hij in de pr en gaat werken voor de verbruikerscoöperatie Coop Nederland in Rotterdam. Intussen haalt hij zijn mo-B geschiedenis waardoor hij als eerstegraadsleraar geschiedenis aan het werk kan; ook behaalt hij zijn doctoraal sociologie.

In 1963 verschijnt van zijn hand de detective De Speurders van de Blauwe Steeg. In datzelfde jaar wordt bij Nijgh & Van Ditmar Van ridder tot koning' uitgegeven, een lijvig jeugdboek over het geslacht Oranje-Nassau.

Gouden Griffel

Als het hem bij Coop niet lukt een afdeling marktonderzoek op te zetten, stapt hij over naar Unilever. Vanaf 1965 zet hij in die functie het marktonderzoek voor Unilever (later verzelfstandigd tot Research International, nu Kantar) op de kaart. Hij past als eerste statistische technieken toe in onderzoek en analyse. 'Hij was ook de eerste die de potentie van de computer voor het marktonderzoek begreep. Hij leerde zelf programma's maken omdat die nog niet bestonden', zegt zijn dochter.

Hij blijft schrijven. De wonderbenen van Umberto, geïllustreerd door Peter van Straaten, wordt bekroond als beste kinderboek van het jaar: de voorloper van de Gouden Griffel. Hij schrijft een onvoorstelbare hoeveelheid cursusmateriaal voor marktonderzoek. Daarnaast vertaalt hij de sonnetten van Shakespeare en de gedichten van Christine de Pizan, hetgeen zijn dochter zijn 'mooiste werk' vindt.

Na zijn pensioen in 1985 wordt hij voorzitter van Buma/Stemra en is secretaris en penningmeester van Lira, de auteursrechtorganisatie voor schrijvers. Gedenkboeken (over de PvdA en Coop) wisselt Oosterhuis af met historische romans en kinderboeken.

In 2014 verschijnt bij uitgeverij Elixer De komst van de Brinkels, een van de laatste van de bijna vijftig boeken die hij schreef.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden