Markt forensisch onderzoek geopend

Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) verliest het monopolie op door de rijksoverheid gefinancierd onderzoek. De politie en het OM krijgen geld van het ministerie van Justitie waarmee ze forensisch onderzoek kunnen aanvragen ‘bij andere instituten dan het NFI’....

Dat voornemen heeft minister Hirsch Ballin van Justitie aangekondigd in een brief aan de Tweede Kamer.

Tot dusver reserveerde Justitie het totale budget voor forensisch onderzoek, 70 miljoen euro, voor het NFI. In de toekomst zal een deel hiervan, volgens een woordvoerder ‘enkele procenten’, worden vrijgemaakt voor concurrenten.

De politie en het OM kunnen dit bedrag, 1 à 2 miljoen euro, naar eigen inzicht besteden.

Door het voorstel van Hirsch Ballin wordt de bevoorrechte positie van het NFI aangetast. Nu laten de politie en het OM nog vrijwel al hun forensisch onderzoek doen door het overheidsinstituut, omdat dit voor hen gratis is – Justitie betaalt. De drempel om particuliere laboratoria in te schakelen is hoog, want de rekening gaat dan naar het korps of parket dat het onderzoek heeft aangevraagd.

Hirsch Ballin komt met zijn voorstel omdat particuliere laboratoria onderzoeken kunnen doen die op de plank blijven liggen door werkachterstanden bij het NFI. Het instituut kan niet voldoen aan alle verzoeken van de politie en het Openbaar Ministerie.

‘Er is nu veel meer vraag dan aanbod. Dat willen we beter afstemmen’, zegt een woordvoerder van de minister. ‘De wachttijden bij het NFI worden korter, maar dit is een beweging in de markt waarvoor we de ogen niet sluiten.’

Binnen de politie wordt al langer gepleit voor geld om concurrenten van het NFI in te schakelen. Onderzoeken naar grote strafzaken lopen geregeld vertraging op door lange wachttijden bij het overheidsinstituut. Het is gebeurd dat rechercheteams al ontbonden waren tegen de tijd dat het NFI klaar was met onderzoek naar bewijsmateriaal. Ze waren nodig voor andere zaken.

Juist in de beginperiode na een misdrijf is forensisch onderzoek belangrijk. Het kan de politie snel de juiste kant op sturen.

In noodgevallen schakelen de politie of het OM soms al particuliere laboratoria in. Maar dat gebeurt sporadisch, want ze hebben daar geen geld voor.

De afgelopen jaren is de concurrentie op de markt van forensisch onderzoek flink toegenomen. In 2003 begonnen Richard en Selma Eikelenboom, oud-medewerkers van het NFI, het bedrijf Independent Forensic Services (IFS), dat sporenonderzoek en medisch onderzoek doet voor advocaten, politie en justitie.

Richard Eikelenboom werkt soms voor politie en justitie omdat hij als geen ander een dna-profiel uit complexe sporen kan halen. Hij zorgde ervoor dat de Amerikaan Tim Masters begin dit jaar werd vrijgelaten, nadat hij negen jaar onschuldig in de gevangenis had gezeten voor moord.

Er zijn meer concurrenten van het NFI, zoals Fox-IT, dat onder meer digitaal onderzoek doet. Dit jaar meldden zich de laboratoria Verilabs en het Maastricht Forensic Institute. Beide instanties doen allerlei soorten onderzoek.

De particuliere laboratoria pleiten al langer voor gelijke rechten op de markt van forensisch onderzoek. Of ze voldoen aan de strenge kwaliteitseisen die het ministerie van Justitie gaat hanteren, moet nog blijken. Op het eerste gezicht lijkt dat geen probleem.

De algemeen directeur van het NFI, Tjark Tjin-A-Tsoi, heeft eerder concurrentie toegejuicht omdat dit zou leiden tot efficiëntie en vernieuwing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden