Markt en regels

VOOR een goede marktwerking zijn strenge regels nodig. Dit uitgangspunt is bij de vele verzelfstandigingen van overheidsdiensten, privatiseringen en dereguleringsbesluiten regelmatig uit het oog verloren....

Marktwerking was het credo, bezuinigingen meestal het doel en de details van deze vaak grote operaties waren hieraan ondergeschikt. Terwijl die details juist uitmaken of grotere marktwerking ook tot meer welvaart zal leiden. Daar is het bij al deze veranderingen immers uiteindelijk om te doen.

De voorbeelden van mislukte privatiseringen en van halfbakken of zwak voorbereide besluiten tot meer marktwerking zijn legio. Die voorbeelden gaan van klein tot groot. Een van die grote voorbeelden is het opbreken van het monopolie van de NS. Minister Jorritsma van Verkeer heeft in deze kabinetsperiode lange tijd geprobeerd de concurrentie op het spoor te regelen. Op de valreep is ze nu van dit voornemen afgestapt, met als belangrijk argument dat het allemaal toch ingewikkelder is dan het leek.

Ze wil nu alleen nog het principe vastleggen. De uitwerking moet het volgende kabinet doen. Dat oogt redelijk, maar het is toch de verkeerde manier. De uitwerking is bepalend voor het welslagen van de concurrentie op het spoor. Vastleggen van het principe is mooi, maar kan gevaarlijk blijken te zijn als er geen goede vormen voor de marktwerking te vinden zijn.

Langzaam worden de negatieve effecten van sommige van deze besluiten ook duidelijk. Een goed voorbeeld hiervan is de privatisering van de Ziektewet. Volgens een deze week verschenen onderzoek heeft deze maatregel er niet toe geleid dat werknemers zich minder vaak of minder lang ziek melden. Tegelijkertijd voelen steeds meer artsen zich door werkgevers onder druk gezet om zieke werknemers zo snel mogelijk weer aan de slag te krijgen. Verzuimpreventie schiet er hierdoor bij in.

Inmiddels is er een aantal acties op touw gezet en aangekondigd om de mankementen van een te vergaande marktwerking weg te nemen. Een daarvan was de instelling van de werkgroep markt en overheid (de commissie-Cohen) die vorig jaar richtlijnen voor overheidsorganisaties heeft opgesteld die ook commercieel willen doen. Beter laat dan nooit.

Dat geldt ook voor het op het ministerie van Sociale Zaken uitgebroede voorstel om lijn te brengen in de organisatie van de sociale zekerheid. Op dit moment is die organisatie een rommelpot waarin geen duidelijk onderscheid bestaat tussen taken waarvoor alleen de overheid verantwoordelijk is en werk dat aan de markt kan worden overgelaten.

Marktwerking is een groot goed als de markt echt kan werken. Het is de taak van de overheid om daarvoor regels te stellen, zeker als zij er zelf steeds meer voor kiest om de markt het werk te laten doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden