Reportage Zuckerberg in EU-parlement

Mark Zuckerberg beantwoordt lastige vragen niet en laat parlementariërs gefrustreerd achter

Facebook-voorman Mark Zuckerberg werd dinsdagavond het vuur na aan de schenen gelegd door de Europese fractievoorzitters in het Europarlement in Brussel. De topman hoorde het een uur onbewogen aan om daarna in algemeenheden te antwoorden. En o ja, er kwamen weer excuses.

Facebook-topman Zuckerberg in Brussel. Foto EPA

De liefhebber zat klaar met een drankje en een bakje borrelnoten. Zo vaak gebeurt het immers niet dat het Europees Parlement een gast van het kaliber Zuckerberg krijgt en waarbij de vergadering ook nog eens live wordt uitgezonden - ironisch genoeg ook op Facebook. Maar liefst een uur lang kregen de parlementariërs van alle partijen ruimschoots de ruimte om vragen te stellen. Maar ook om te laten zien dat ze een stuk beter waren voorbereid dan een aantal van hun collega’s in het Amerikaanse Congres. Wat toen bleef hangen was de wel erg naïeve vraag hoe Facebook eigenlijk geld verdiende. 

Zover kwam het in Brussel niet. Maar eerst mocht Zuckerberg aftrappen met een verklaring, waarvan de inhoud eerder op de dag al was vrijgegeven. De teneur daarvan was geheel in lijn met de zorgvuldig opgebouwde verdedigingslinie die Facebook de afgelopen maanden heeft opgebouwd: ja, we hebben nog altijd het beste met de wereld voor en nee, we hebben niet genoeg gedaan om al die vervelende uitwassen (zoals nepnieuws en de verspreiding van persoonlijke gegevens) te voorkomen. Nieuw in het verhaal was de nadruk op wat Facebook specifiek in Europa doet.

Het zorgde er uiteindelijk niet voor dat de politici gerustgesteld naar huis gingen. De opzet van de avond was daar debet aan: eerst die lange lijst vragen om daarna, in een minuut of twintig de antwoorden af te raffelen. Zuckerberg kreeg zo de mogelijkheid om de lastigste vragen te negeren. Het optreden van the Zuck in vier citaten.

Het is duidelijk dat we niet genoeg hebben gedaan om te voorkomen dat onze tools werden misbruikt. Dat was een vergissing en daar maak ik mijn excuses voor

Deze excuses werden al verwacht. Voor Guy Verhofstadt is dit duidelijk niet genoeg. ‘U maakt al jarenlang excuses, ik denk dat dit al uw 15de publiekelijke verontschuldiging is. De grote vraag is: bent u eigenlijk wel in staat om de problemen op te lossen? Er ligt namelijk overduidelijk een probleem. De enige manier waarop ik het opgelost zie worden, is regulering van bovenaf, net zoals destijds bij de banken is gebeurd.’ Verhofstadt sluit af met de retorische vraag: ‘U moet zich afvragen hoe u herinnerd wilt worden. Als de leider van een van de grote techbedrijven of als digitaal monster dat onze democratie heeft vernietigd?’ Zuckerberg vraagt zich dat zelf niet af. In ieder geval geeft hij er geen antwoord op.

We bewegen in een uiterst competitieve wereld waarin consumenten heel veel verschillende tools gebruiken

Het is een antwoord op een niet gestelde vraag. Wat verschillende parlementariërs zich wél hardop afvragen: is het niet de hoogste tijd voor meer regulering? Ook op dit punt is het Verhofstadt die doorbijt. Hij ziet Zuckerberg als iemand die een monopolie in de automarkt heeft en zegt: ‘Nee hoor, er zijn toch ook treinen!’. Specifiek vraagt hij ook nog aan de topman hoe hij denkt over het afsplitsen van bijvoorbeeld WhatsApp. Zuckerberg gaat deze vraag wijselijk uit de weg.

We vinden het belangrijk om een neutraal platform voor alle ideeën te zijn

Hier vervalt Zuckerberg in het oude mantra dat zijn bedrijf jarenlang heeft aangehouden: wij zijn niet meer dan een spiegel van wat er in de maatschappij leeft. De vragen die tot dit antwoord leiden, zijn echter een stuk specifieker. Zo vraagt Nigel Farage zich af wie er nou eigenlijk bij Facebook bepaalt wat acceptabel is en wat niet. ‘Ik heb het hier niet over extremisme. Wie zijn die factcheckers precies die Facebook inhuurt? Waar is de transparantie?’ De Fransman Nicolas Bay van het Front National gaat nog een stap verder: ‘De jacht op nepnieuws is nu het grote ding, maar is dat geen excuus aan het worden om de vrijheid van meningsuiting te beperken?’. De macht van Facebook is zo groot, aldus Bay, dat het kan bepalen welke meningen in de maatschappij worden toegelaten en welke niet. Zuckerberg gaat niet in op dit soort specifieke vragen.

We voldoen geheel aan de nieuwe Europese privacyrichtlijn

Geheel volgens verwachting grijpen de Europese politici de publieke hoorzitting aan om het ook te hebben over de nieuwe Europese privacyverordening, die over drie dagen ingaat. Feitelijk gaat het hier veel meer over dan de eigenlijke aanleiding voor de komst van Zuckerberg: het schandaal rondom Cambridge Analytica. Een aantal parlementariërs wil weten of Facebook wel helemaal klaar is voor die privacyregels. Ja, zegt Zuckerberg onomwonden. Eindelijk een antwoord. Een van de weinige. Zuckerberg belooft de komende dagen nog antwoord te geven op de vragen die nog openstaan. Maar nu is de tijd op, aldus de opgeluchte Zuckerberg.

Het Cambridge Analytica-schandaal

Het Britse bedrijf Cambridge Analytica verzamelde de gegevens van maximaal 87 miljoen Facebook-gebruikers (waaronder een kleine drie miljoen Europeanen) zonder dat zij daar toestemming voor gaven en zonder dat Facebook daarvan op de hoogte was. Deze data werden bemachtigd via mensen die een online quiz op Facebook deden, en waren inclusief de gebruiksgegevens van hun vrienden. Deze data werden vervolgens gebruikt in de Amerikaanse verkiezingscampagne. Toen Facebook achter het misbruik kwam, besloot het zijn gebruikers er niet van op de hoogte te stellen. Dat gebeurde pas nadat het schandaal eerder dit jaar via The Observer en The New York Times naar buiten kwam. Sindsdien heeft Facebook diverse maatregelen genomen. Zo werden tweehonderd andere apps voorlopig geblokkeerd omdat daarvan het vermoeden bestaat dat zij ook op ongeoorloofde wijze gegevens verzamelen.