analyse

Mark Rutte lijkt uit de gevarenzone, alle seinen op groen voor nieuw premierschap

Mark Rutte kan opgelucht ademhalen. De premier wiens politieke leven anderhalve maand geleden nog aan een zijden draadje hing, lijkt vergeven te worden door een groot deel van de Kamer. Een meerderheid wil door met de kabinetsformatie en is geenszins van plan om nog langer door te blijven praten over Ruttes geloofwaardigheid.

Mark Rutte (VVD) en informateur Herman Tjeenk Willink (PvdA) tijdens het debat over het eindverslag van de informateur. Beeld ANP
Mark Rutte (VVD) en informateur Herman Tjeenk Willink (PvdA) tijdens het debat over het eindverslag van de informateur.Beeld ANP

Dat bleek woensdag tijdens een Kamerdebat over de zoektocht naar een nieuw kabinet. Die zoektocht is begin april in een impasse beland nadat er op het Binnenhof een vertrouwenscrisis uitbrak rondom de demissionaire premier. Rutte had destijds gelogen dat hij tijdens het formatieproces niet over het kritische Kamerlid Pieter Omtzigt had gesproken. Dat bleek wel het geval.

‘Ik heb een grote fout gemaakt’, erkende Rutte woensdag meermaals in de Kamer. Hij had zich de gesprekken verkeerd herinnerd, bleef hij herhalen. Een verdediging die anderhalve maand geleden nog op hoongelach kon rekenen van alle Kamerleden behalve de VVD. Maar inmiddels komt de kritiek alleen nog van de flanken.

‘In een normaal land met een parlement dat zich als een leeuw gedraagt, zou u allang naar huis zijn gestuurd', zei de woedende PVV-leider Geert Wilders. Denk-leider Farid Azarkan, die een leidende rol op zich lijkt te nemen in de linkse oppositie, viel Rutte eveneens hard aan: ‘Hier staat een liegende premier. U heeft de Kamer jaren tegengewerkt en ervoor gezorgd dat Omtzigt thuis zit en duizenden toeslagenouders in de problemen zijn geraakt.’

Verder in het landsbelang

Vol zelfvertrouwen incasseert Rutte de kritiek van the usual suspects. Natuurlijk ‘schaamt hij zich diep’ over de toeslagenaffaire en is hij tot het inzicht gekomen dat hij soms ‘hulp nodig zal hebben’ om de nieuwe bestuurscultuur te omarmen. Maar hij verwacht inmiddels ook dat andere partijen kijken naar hun eigen rol.

Achter het katheder staat een man die lijkt te weten dat hij uit de gevarenzone is. De gematigde middenpartijen D66, CDA en GroenLinks leggen hem geen strobreed in de weg om als leider van de grootste partij voort te gaan met de kabinetsformatie, ondanks hun eerdere moties van wantrouwen en afkeuring. PvdA-leider Ploumen vindt dat het vertrouwen nog niet hersteld is, maar ze sluit een toekomstige samenwerking zeker niet uit. In de wandelgangen wordt bij alle vier deze partijen rekening gehouden met een vierde kabinet-Rutte, hoewel de VVD daar flinke inhoudelijke concessies voor zal moeten doen.

Reden voor Rutte om zich hier en daar een zelfverzekerd grapje te permitteren. Hij lacht een paar keer breeduit. Naar potentiële regeringspartners toe is hij hoffelijk – ‘helemaal mee eens’, zegt hij hoorbaar als Klaver aan het woord is. Van de deemoedigheid die te zien was in eerdere debatten is weinig meer over. ‘Ik sta hier niet amechtig te proberen vertrouwen te winnen’, zegt Rutte, maar hij zal wel zijn ‘stinkende best doen’ om de vertrouwenscrisis te doorbreken.

Op het Binnenhof is de realiteit al langer doorgedrongen dat Rutte bijna twee miljoen stemmen kreeg en niet van plan is op te stappen. D66-leider Kaag wil komende weken onder leiding van informateur Mariëtte Hamer uitzoeken wat partijen kunnen doen om het land vooruit te helpen. ‘De problemen zijn te groot om nog langer te dralen.’ Eerst een gesprek over de inhoud, daarna pas over de poppetjes, bezweert ze. ‘De formatie is nog geen gelopen wedstrijd.’ Rutte knikt heftig mee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden