Marjan leefde in oorlog, stierf in vrede

De dierentuin van Kabul deelde altijd in het oorlogsleed. Beesten stierven, verhongerden, raakten verminkt. Eén dier bleef - blind, rafelig en verminkt - al die jaren overeind: leeuw Marjan....

MARJAN is dood. Het einde van een 'heroïsch wezen. Hij stond zijn mannetje tijdens jaren van tegenslagen. Als er ooit een wezen is geweest dat symbool stond voor de toestand en de moed van de Afghanen - dan was dat Marjan'.

Afscheidswoorden van ene Wahid Ezaty op internet, waar een handtekeningenactie voor het lot van Marjan plots rouwregister is geworden. ('Rust in vrede dappere jongen', en 'We zullen hem nooit vergeten'.)

Het beweende wezen is de beroemdste leeuw ter wereld. Marjan leefde in gevangenschap in het meest betreurde land van deze tijd: Afghanistan. Zaterdagmorgen vroeg is hij overleden, aan de gevolgen van een lever- en nieraandoening, en ouderdom. Zijn leeftijd was - zoals het een beroemdheid betaamt - een mysterie. De schattingen lopen uiteen van 23 tot 45 jaar.

'Ik ben een tamelijk harde jongen, maar ik moest huilen,' vertelde John Walsh zaterdagochtend, kort nadat hij in gezelschap van de directeur van de dierentuin in Kabul Marjan dood had aangetroffen in zijn kooi. Walsh is directeur van de Internationale Organisatie voor de Bescherming van Dieren (WSPA) en was juist een week eerder met honderdduizenden ingezamelde dollars neergestreken in de dierentuin om het lot van het handjevol uitgemergelde dieren te verbeteren.

Zo baadde Marjan de laatste week van zijn leven in een voor hem ongekende luxe; hij kreeg kilo's vers vlees toegeworpen, vitaminepreparaten om zijn weerstand op te peppen, een verwarmde kooi, medicijnen om zijn kwalen te lijf te gaan en vooral veel aandacht.

Het mocht niet meer baten. De leeuw lag zijn laatste dagen hoegenaamd bewegingloos in zijn kooi en moest met mensenhanden worden verplaatst naar zijn slaapvertrek. 'Ondanks zijn hoge leeftijd was hij een toffe, dappere jongen. We hadden nog grootse plannen met hem om zijn leven te veraangenamen', treurde Walsh, die een standbeeld voor het beest wil oprichten.

Zijn faam heeft Marjan te danken aan zijn weerbarstigheid. Hij overleefde 23 jaar burgeroorlog, waarvan tussen 1992 en 1996 te midden van de vuurlinies, zonder op de vlucht te kunnen slaan. Raketten, granaten, mitrailleurvuur vlogen vier jaar lang over de dierentuin en raakten niet zelden het gebouw en zijn bewoners.

Daar bleef het niet bij. Het karige voedsel dat verzorgers de dieren te bieden hadden, werd vaak geroofd door hongerige inwoners van Kabul en sadistische jongeren en soldaten mishandelden de dieren met stokken en stenen.

Het merendeel van de dieren overleefde de aanvallen niet. Marjan wel, maar zwaar gehavend.

De zwaarste beproeving beleefde Marjan een paar jaar geleden. Een Taliban-soldaat besloot op een dag zijn heldenmoed te tonen, klom over het hek van de dierentuin en sprong in het hol van de leeuw. De uitgehongerde Marjan verslond het koningsmaal met huid en haar. Een woedende broer van de verzwolgene nam een dag later wraak. Hij gooide een granaat in Marjans kooi. Kreupel en met een oog strompelde ze verder.

En zo werd Marjan het symbool van Afghanistan.

De leeuw laat twee wolven, een paar apen, een handvol vogels en een doodzieke beer achter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden