Column

Mario Draghi: een monetaire machiavellist

Onlangs waarschuwde Corien Wortmann-Kool, bestuursvoorzitter van het ambtenarenpensioenfonds ABP, dat in 2017 pensioenen mogelijk worden gekort. Oorzaak is de 'negatieve rente' die spaarders bestraft en schuldenmakers beloont. Ze vergeet de dader te noemen: Mario Draghi, voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB). Hij voert een monetair beleid dat Wortmann-Kool, als Europees parlementslid, altijd steunde. Formeel bestrijdt Draghi 'deflatie'. In werkelijkheid organiseert hij de grote 'Europese herverdeling' waarin onder anderen Nederlandse spaarders en pensioengerechtigden betalen voor de redding van zwakke banken, vooral in Draghi's thuisland Italië.

Mario Draghi. Beeld afp

In Frankfurt torent het pas gebouwde hoofdkantoor van de ECB ver boven de stad uit. Aanvankelijk geraamde bouwkosten: 500 miljoen euro. Dat werd 1,3 miljard; uiteraard een kniesoor die daarop let. Vanuit de 41 verdiepingen tellende glazen toren verkondigt Draghi zijn maatregelen, zoals vorige week: de ECB koopt meer overheidsschuld, de rente gaat naar 0 procent en wie overtollige tegoeden stalt, betaalt negatieve rente.

Draghi is een monetaire machiavellist. Het grootste obstakel voor zijn expansieve geldpolitiek was Duitsland. De Bundesbank, de bescheiden gehuisveste Duitse centrale bank in Frankfurt, leverde de ECB de 'hoofd-econoom'. Die moest de ECB-voorzitter op het rechte pad houden. Dat veroorzaakte conflicten. Met misbaar vertrok Axel Weber en daarna Jürgen Stark. In het Handelsblatt schreef Stark: 'De ECB probeert met geld zaken te compenseren die nationale regeringen moeten doen, zoals sociale en economische hervormingen.'

Alleenheerser

Na het vertrek van Stark pleegde Draghi een paleiscoup. De hoofdeconoom werd niet een Duitser, maar de Belg Peter Praet, een innemende, maar plooibare man. Het opkoopprogramma van schuldpapieren ressorteert onder de Fransman Benoît Coeuré, ex-topman van de Franse centrale bank. Aan Draghi's zijde staat de hovaardige Portugees Vitor Constâncio. De Duitse Sabine Lautenschläger werd belast met het toezicht op het Europese bankwezen.

Draghi is alleenheerser. Hij domineert de raad van bestuur met voorzitters van centrale banken van de negentien eurolanden. Zij volgen slaafs. Alleen Jens Weidmann, president van de Bundesbank, en Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, tekenen soms protest aan. Zij zijn burgemeesters in oorlogstijd. Devies: 'erger voorkomen'. Na toetreding van Litouwen rouleert het stemrecht; telkens valt een land uit de boot. Vorige week: Duitsland, hoofdaandeelhouder van de ECB. Weidmann mocht niet stemmen. Frankfurt is het Duitse Waterloo.

Formeel bestrijdt Draghi 'deflatie'; dalende prijzen waarbij consumenten aankopen zouden uitstellen. Een drogreden, aldus Otmar Issing, ex-hoofdeconoom van de ECB. 'De hoofdoorzaak van deflatie is de lage prijs van olie en andere grondstoffen. Negatieve rente is geen oplossing, maar heeft enorme negatieve gevolgen voor het financieel en economisch systeem.'

Zuid-Europese zombiebanken

Tot dusver heeft verruiming van de geldhoeveelheid amper gewerkt, maar veroorzaakt ongemerkt zeepbellen, bijvoorbeeld in de aandelenmarkt. Beurzen juichen zodra Draghi geld als manna uit de hemel laat vallen. Aandelenwaarde stijgt zonder navenante economische vooruitgang. Progressief Europa juicht Draghi toe. Maar inkomensverschillen vergroten; rijken worden rijker, Jan Modaal zit krapper, spaarders worden gestraft en pensioengerechtigden gekort.

'Deflatie' is het masker waarachter Draghi geld van Noord- naar Zuid-Europa sluist. De Italiaanse staatsschuld bedraagt 132 procent van het bruto nationaal inkomen, de hoogste na Griekenland. Italiaanse banken zitten met 17,5 procent (voor 200 miljard euro) aan 'slechte leningen'; veel hoger dan Spanje of Frankrijk. De Duitse topeconoom Hans-Werner Sinn spreekt in de Frankfurter Allgemeine Zeitung van een 'Umverteilung' om 'zombiebanken' in Zuid-Europa te redden.

Hans-Werner Sinn. Beeld epa

De ECB koopt massaal Italiaanse overheidsschuld op en bedient banken met een nultarief. Alleen al de Banca di Monte dei Paschi di Siena, opgericht in 1472, zit op 47 miljard aan 'niet presterende leningen'. Als Italië, de derde economie van de eurozone, kapseist is het eurosysteem in levensnood. De Italiaanse economie groeit amper en over economische structuurhervormingen praat niemand meer. Dankzij Draghi rollen de euro's vanzelf zuidwaarts.

Vanzelf? Nederlandse spaarders en pensioengerechtigden betalen in de Europese 'Umverteilung'. Vanuit Frankfurt grabbelt Draghi met zijn 'onzichtbare hand' in hun vermogen. Wortmann-Kool laat onvermeld dat haar vriend 'Super Mario' de architect is van de pensioenkorting waarvoor zij nu de geesten rijp moet maken. Zij moet roepen: 'Houd de dief'. Maar helaas, zij capituleert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden