Nieuwsbreak

Marietje Schaake: 'Het is compleet achterhaald wat Brein aan het doen is'

Zuipprogramma's moeten van de buis, d-day voor Bradley Manning én Nederland behoort tot de koplopers in 'censuur' op Google. D66-Europarlementariër Marietje Schaake bespreekt het nieuws vanaf haar vakantieadres in Italië.

Beeld anp

U bent op vakantie in Italië. Welk nieuws domineert daar de kranten, radio en televisie?
'Ik spreek geen Italiaans dus echt volgen, nee. Er is wel veel te doen over het grote busongeluk. Ik probeer tijdens de vakantie minder nieuws tot mij te nemen. Zo is er ruimte voor reflectie, in plaats van steeds met actuele ontwikkelingen bezig te zijn. Maar als politicus lukt het nooit helemaal om geen nieuws te volgen. Voor komkommertijd gebeurt er nog een heleboel. De wereld houdt natuurlijk ook niet op, op het moment dat de politiek met reces is.'

Wat wij meekregen van het nieuws in Italië was de Italiaanse minister Cecile Kyenge die bekogeld werd met bananen. Bent u hiervan geschrokken?
'Het is absurd wat daar gebeurd is en vreemd dat het niet steviger is aangepakt. Een schande dat deze discriminatie in de 21ste eeuw nog kan gebeuren. Het laat tegelijkertijd ook zien dat we ook in de EU nog discriminatie hebben. Het gebeurt vaak dat we wijzen naar andere landen en denken dat we zaken als mensenrechten hier allemaal op orde hebben, maar binnen de EU moet nog een heleboel verbeterd om discriminatie tegen te gaan.'

Op het moment dat iemand uit het publiek een banaan gooide, reageerde ze niet. Daarna tweette ze: 'With so many people dying of hunger, wasting food like this is so sad.' Een wijze reactie?
'Het lijkt me heel moeilijk om hier goed op te reageren. Als je ingaat op het aspect van discriminatie dan accepteer je dat symbool. Mensen gooien ook rotte tomaten of een taart en politici krijgen vaak kritiek. Ik snap haar relativerende reactie dus wel. Maar vanuit de Italiaanse samenleving- of je nou politicus, journalist of gewoon Italiaan bent - had ik geen laconieke maar een serieuzere reactie verwacht.

Cecile Kyenge. Beeld afp
 
Het laat tegelijkertijd ook zien dat we ook in de EU nog discriminatie hebben. Men heeft soms de neiging te wijzen naar andere landen en te denken dat we zaken als mensenrechten hier allemaal op orde hebben

Dan even terug naar Nederland: De alcoholbranche in Nederland vindt dat zuipprogramma's als 'Oh Oh Cherso' van de buis moeten. De alcoholbranche keurt verheerlijking van alcoholmisbruik af. Is dat niet hypocriet invloed proberen uit te oefenen op het eigen imago?
'Ik vind dat je media niet voor politie moet laten spelen. Iets verbieden, is zelden een goed plan. Ik weet nog dat toen rap en hiphop muziek populair werd, de platenindustrie in de VS met Parental Advisory labels kwam, voor platen met grove teksten. Dat werd meteen een geuzenlogo. Je wist dan: daar staan grove teksten op. Het maakte het extra spannend.

'Het is goed om jongeren te leren verantwoordelijk met alcohol om te gaan. Maar op het moment dat er nooit meer gedronken zou worden op televisie, denk ik niet dat dat ook niet meer gebeurt op feesten, in schuren of vrijdagavond in de kroeg.'

Jongeren die zich compleet klemzuipen, is natuurlijk niet een erg fijn voorbeeld...
'Wie zegt dat dronkenschap op televisie direct verheerlijking is? Misschien denken mensen wel: gatver, wat een ellende. Ik denk ook niet dat zo'n programma representatief is maar bewust extreme situaties laat zien. Het lijkt mij vooral een symbolische actie van de branche.'

Beeld anp
 
Ik vind dat je media niet voor politie moet laten spelen. Iets verbieden, is zelden een goed plan

Vandaag is wederom een belangrijke dag voor Bradley Manning. Zijn strafmaat zal duidelijk worden. Van het zwaarste punt van de tenlastelegging, het helpen van de vijand, werd hij echter vrijgesproken. Terecht?
'Dat is uiteindelijk aan de rechter. Ik vind een brede context belangrijker. Er is een heksenjacht gaande op klokkenluiders en ook de persvrijheid wordt in ernstige mate beperkt. Er is een systeem aan het ontstaan in de VS waar onder het mom van nationale veiligheid alle checks and balances worden afgeschaft. Kijk naar Guantanamo Bay en de druk op bedrijven om internetgegevens van verdachten vrij te geven. Het is een gevaarlijke, glijdende schaal.'

Volgens de verdediging is Manning een naïeve klokkenluider die slechts oorlogsmisdaden aan het licht wilde brengen. De aanklager schildert hem af als een berekenende egoïst en verrader.
'Ik denk dat zijn onthullingen wel degelijk het algemeen belang hebben gediend. Zoals de video die hij onthulde via WikiLeaks over de schietpartij in Irak. Die video liet het enorme geweld tegen burgers zien en er was te zien hoe twee journalisten werden dood geschoten.'

Belangrijk is hoe men omgaat met klokkenluiders in de toekomst...
In mijn werk strijd ik voor digitale vrijheden. Als je naar de VS kijkt, zie je dat Hillary Clinton in haar tijd erg ambitieus was. Ze wilde dat er een einde kwam aan de censuur in China, pleitte voor internetvrijheid in Iran. De vraag is hoe geloofwaardig de VS nog kunnen zijn als ze zelf heel andere regels toepast in het eigen land.'

Nationale veiligheid als excuus om links en rechts in te grijpen, buiten de regels om?
'Dat kan het worden. Het mag niet zo zijn dat voor nationale veiligheid opeens allerlei ander regels gaan gelden. Ik mis de discussie hierover. De aandacht gaat te veel naar individuen, zoals Manning en Snowden.

De Piratenpartij tweette: Ook @MarietjeSchaake en @SophieintVeld tekenden niet de oproep voor vrijlating van Bradley Manning. Waarom tekende u niet?
'Ik ben geen groot fan van petities. Het is ook vreemd om als politicus een petitie te tekenen, alsof je jezelf oproept in actie te komen. Dat doe je als het goed is al.'

U kunt met een handtekening toch uw steun betuigen?
'Dan is het enkel een symbool. Het zegt niets over wat je doet aan beleid. Ik ben veel bezig met rechten van klokkenluiders en pers- internetvrijheid. Mijn werk spreekt voor zich.'

Beeld afp

Iets minder serieus: Britse premier David Cameron deelde afgelopen juni een playlist uit aan zijn collega's van de G8 tijdens hun top in Noord-Ierland. Welk nummer(s) zou u aan de regeringsleiders cadeau doen?
'Interessanter vind ik het om te lezen dat hier waarschijnlijk de platenmaatschappijen achter zitten. Ze hebben het Cameron ingefluisterd en die luisterde. De G8 had het toen namelijk over intellectueel eigendom. Het was wellicht dus een lobby-activiteit.'

Oké, maar welk nummer zou u kiezen?
'Iets met freedom in de titel. Dat kan geen kwaad. Of iets klassieks om tot rust te komen.'

Vooruit, nog een censuur-onderwerp. De Nederlandse platen- en filmmaatschappijen behoren tot de grootste bestrijders van piraterij op internet. Google kreeg het verzoek ruim 175 duizend internetadressen onzichtbaar te maken in zijn zoekmachine. Is het goed dat Brein er zo bovenop zit of schieten we te ver door?
'Het is volledig doorgeschoten. Deze wetten zijn ontstaan in de tijd van de drukpers, toen er nog schaarse middelen waren om informatie te verspreiden. Met internet is dat anders. Het is compleet achterhaald wat Brein doet. Het is ook schadelijk dat muziekliefhebbers tegenwoordig gecriminaliseerd worden. Terwijl mensen die downloaden ook vaak legaal muziek kopen. Ik denk dat we het geld dat nu gebruikt wordt voor het handhaven van de wet kunnen steken in het hervormen van auteursrechten, en te zorgen voor meer legaal aanbod. Door innovatie en concurrentie wordt dat ook goedkoper. Hiervoor moeten nieuwe bedrijfsmodellen kansen krijgen.'

Aan welk nieuws heeft u zich geërgerd?
'Geërgerd is misschien niet het goede woord. Ik heb me verbaasd over de aandacht voor het 'proefproces' tegen een jihadreiziger in Rotterdam. Hij was naar Syrië afgereisd. Het is interessant om te zien wat daar uit komt, het kan een gevaar voor de EU zijn als zij terugkeren in de maatschappij. Treurig vind ik echter dat alle aandacht daar naar uit gaat. In plaats van de ramp in Syrië zelf. Eén of twee mensen eisen de aandacht op, terwijl de humanitaire situatie in Syrië zeer ernstig is en het Midden-Oosten nog nooit zo kwetsbaar is geweest.

Snowden, Bradley, en een afgereisde jihadist: verhalen rondom een individu zijn voor veel mensen spannender en makkelijk te behappen.
'Misschien wel, ja. Maar we zouden wel wat meer aandacht voor het grotere verhaal kunnen hebben. Als media verhalen gaan brengen omdat het makkelijk is, of spannender, dan gaan we naar een vreemde wereld toe.'

Wat moeten we nog online lezen/bekijken vandaag?
Iets om in de gaten te houden is de nieuwe president in Iran, Hassan Rohani. Hij was een van de kandidaten op een vooropgestelde lijst. Dus je kunt op geen enkele manier van vrije verkiezingen spreken, maar binnen die beperkingen geven zijn woorden reden tot een sprankje hoop. Hij wil Iran hervormen: meer openheid, het einde van censuur, meer aandacht voor mensenrechten. Het zijn mooie beloften.'

Gelooft u erin?
'De vraag is natuurlijk wat ervan terecht komt. Ik wil hem het voordeel van de twijfel gunnen. Het gaat niet alleen om veranderingen in het land zelf, maar ook zaken die ons hier in de EU treffen, met geopolitieke consequenties, zoals het nucleaire vraagstuk. Op 4 augustus wordt hij officieel president, het is nieuws om in de gaten te houden.'

Dit is aflevering 134 van de dagelijkse rubriek 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Directeur van stichting Brein, Tim Kuik. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.