POSTUUM

Marianne Hilarides was Nederlands eerste echte ballerina

 

Marianne Hilarides in 1968. Beeld Instituut voor Beeld en Geluid

Zo'n jong en volmaakt balletlijf kende Nederland nog niet. Toen de op Java geboren (1933) tiener Marianna Boudijn door Sonia Gaskell in de jaren veertig werd ontdekt als jeugdige balletdanseres, bleek ze een natuurlijke aanleg te hebben voor de veeleisende spitzentechniek van het klassieke ballet. Boudijn gaf allure aan Gaskells Ballet Recital omdat zij als eerste in Nederland in staat was tot een technisch zuivere uitvoering van een pas de deux. Boudijn nam een artiestennaam aan, Marianne Hilarides, en zou uitgroeien tot Nederlands eerste echte ballerina. Vrijdag overleed ze op 81-jarige leeftijd in Amsterdam. Ze was al enige tijd dementerend.

Loepzuivere techniek

Hilarides had naast temperament en techniek ook de gave een beweging af te kijken en exact na te doen. Zo werd ze door Gaskell in Parijs voor de leeuwen gegooid tijdens open lessen voor de toenmalige top onder de balletdansers. Ze hield zich knap staande door volmaakte voorbeelden te kopiëren. Vroeg iemand haar een pirouette te draaien, volgde er moeiteloos een dubbele. Hilarides danste van 1949 tot 1954 bij Gaskells Ballet Recital en vormde met Jaap Flier een ideaal Gaskell-koppel. Legendarisch zijn hun optredens van de beroemde zwarte en witte zwaan.

Het strenge temperament van Gaskell botste wel regelmatig met dat van haar pupil; de harsbakken en stoelen vlogen nogal eens door de studio. Haar kindertijd in een jappenkamp tekende mede het wat vreemde karakter van Hilarides. Gaskell kon haar echter niet missen, vanwege haar loepzuivere techniek en voorbeeldfunctie voor latere ballerina's als Alexandra Radius.

De maan in de trapeze

Na een tussenjaar bij de Weense Staatsoper kwam Hilarides terug naar Amsterdam, naar Gaskells nieuwe Nederlandse Ballet. Tijdens de beroemde Balletoorlog, eind jaren vijftig, koos ze voor de Haagse afsplitsing (de oprichting van het Nederlands Dans Theater). Daar maakte Hans van Manen onder meer het ­beroemde De maan in de trapeze voor haar en Flier, op muziek van Benjamin Britten.

Hilarides zocht een nieuw buitenlands avontuur bij het Grand Ballet du Marquis de Cuevas in Monaco, maar toen in 1961 het Nationale Ballet werd opgericht, keerde ze wederom terug naar Amsterdam. Ze danste tot 1969, bleef alleenstaand en kinderloos en viel later nog één keer op in een grote klassieker, Coppelia (1970) door het Scapino Ballet van ­Armando Navarro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.