Margriet Oostveen: De woorden 'normaal doen' ondermijnen ons allemaal

De grote Mark Rutte 'Doe normaal'-advertentie is misschien wel het teleurstellendste staaltje verkiezingsretoriek sinds, nou ja, ongeveer alles van Geert Wilders.

Minister-president Mark Rutte staat de pers te woord na afloop van de wekelijkse ministerraad. Beeld anp

Begin december legde Rutte aan opgewonden bellers naar het radioprogramma Standpunt.nl nog rustig uit waarom hij de tegenstemmers van het Oekraïnereferendum hun zin niet zou geven: omdat we Poetin niet in de kaart kunnen spelen ging hij potentiële VVD-kiezers met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid teleurstellen. En sorry. Maar de stabiliteit van Europa ging voor.

Daar klonk Rutte dan toch als een staatsman met een ruggengraat, de minister-president die boven zijn achterban durft uit te stijgen als het moet. Iemand die, hoop je dan, zijn gratuite uitspraken over asielzoekers en Nederlanders met een allochtone achtergrond (die zich maar moeten 'invechten') misschien ook wel zou kunnen matigen na het voltooien van zijn huzarenstuk. Dat huzarenstuk is Geert Wilders overbodig maken.

Winnen van Wilders kan alleen Mark Rutte. Waar ik de laatste jaren ook PVV-stemmers spreek: hun laatste keuze vóór de PVV was altijd Pim Fortuyn (vooral bij laagopgeleiden) of de VVD (vooral de hoger opgeleiden). En dáárvoor, heel lang daarvoor, stemden vooral de lager opgeleiden PvdA en sommigen zelfs D66, want die gingen het in die tijd ook nog allemaal anders doen. Zie hier het failliet op links.

Rutte geeft al jaren les op een school met veel kinderen van allochtone afkomst. Misschien moesten we gewoon eens op zijn goede wil vertrouwen. Noem dat naïef, maar er zijn mensen die ook van Donald Trump nog hopen dat hij een aanvaardbare president wordt.

Toen kwam maandag Ruttes advertentie: 'Doe normaal of ga weg.' Over het opportunistisch verwijzen naar asielzoekers en Nederlanders van allochtone afkomst in de tekst is al genoeg opgemerkt. Rutte baant zich met 'de exploitatie van het gevoel van onbehagen' over moslims en vluchtelingen naar PVV-terrein (+), schreef Ariejan Korteweg gisteren in de Volkskrant. Rutte laat zich zo door Wilders definitief 'te ver naar beneden trekken', zo verwoordde Raoul du Pré gisteren de mening van mijn krant in het hoofdartikel.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Geert Wilders. Beeld anp
De advertentie.

Ik wil daar nog iets aan toevoegen over de destructieve kracht van de ogenschijnlijk alledaagse term 'normaal doen'. Ruttes woorden ondermijnen ons allemaal. Ook mensen die al generaties in Nederland wonen, ook als ze hier doorgaan voor bevoorrecht en zelfs elitair.

'Doe normaal: ik kan er al niet tegen wanneer er met kínderen zo gepraat wordt', liet iemand gisteren weten.

Precies. Mij bijvoorbeeld snijdt de aanmaning 'doe normaal' zo lang ik me kan herinneren door merg en been, omdat ik me heel lang behoorlijk abnormaal voelde, met een moeder die kort na mijn geboorte in een inrichting verdween en niet meer thuis kwam. Daarna werden we evenmin de familie doorsnee, dus ik ben mijn halve Brabantse jeugd hardnekkig aangesproken op mijn niet normaal-zijn, want in Brabant houden ze ook erg van normaal.

Maar dat is voorbij. En belangrijker: mijn verhaal bleek later helemaal niet zo bijzonder. Bijna iedereen van welke afkomst dan ook heeft iets dat onzeker maakt over wie of wat je precies bent. De meeste mensen willen daarom niets liever dan een beetje 'normaal' lijken.

Het populistisch lokwoord 'normaal doen' van Rutte bespeelt dan ook exact hetzelfde verlangen ergens bij te mogen horen als de populistische term 'het volk'. En is ook net zo gevaarlijk.

'Het volk', dat ben je volgens populisten pas als je je aansluit bij de mensen die de term 'het volk' voortdurend gebruiken. De anderen, dat zijn 'de elites' of als ze minder geluk hebben 'een plaag', voorheen 'ongedierte'.

'Normaal', dat ben je volgens populisten pas wanneer je je gedraagt zoals de mensen die de term 'normaal doen' voortdurend gebruiken. Dit eveneens op straffe van uitsluiting. In Ruttes woorden: 'Doe normaal of ga weg.'

Niet alleen vluchtelingen of moslims zijn hier dus de klos, we zijn het allemaal: Waar 'normaal doen' voorwaarde wordt om erbij te mogen horen, daar worden alle geesten rijp gemaakt voor onderdrukking.

Het alternatief heet 'de rechtsstaat'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden