Nieuwsbreak

Margriet Brandsma: 'Merkel schijnt Berlusconi en Sarkozy goed te imiteren'

Syrië is akkoord gegaan met het Russische plan om de voorraad chemische wapens in Syrië onder internationaal toezicht te plaatsen. En voor de Duitse bondskanselier Angela Merkel is de vekiezingscampagne nu echt begonnen. Wat vindt Margriet Brandsma, oud-Duitsland-correspondent voor de NOS en auteur van het boek 'Het mirakel Merkel' van het nieuws van de dag?

Beeld Margriet Brandsma

Assad verwelkomt het Russische plan voor toezicht op chemische wapens. Bent u sceptisch of hoopvol?
'Ik zou het liefst hoopvol willen zijn maar vanwege het recente verleden zeg ik toch: eerst zien dan geloven. Het zou een goede oplossing zijn waarbij alle partijen zonder al te veel gezichtsverlies uit een enorm lastig probleem weten te komen. Syrië heeft behoorlijk wat van die chemische rotzooi dus Assad geeft nogal wat op als hij die wapens inlevert, zoals de afschrikkende werking richting Israël. Daarnaast zou het een opvallend groot gebaar van Assad zijn richting de rebellen.'

Is het niet een beetje bitter dat we pas ingrijpen na het gebruik van chemische wapens?
'Ja, daar heb ik zelf vaak ook over nagedacht. Dat de echte actie nu pas komt. Ik kan me voorstellen dat de mensen in de regio, en vluchtelingen zich afvragen: waarom nu pas?

Beeld ap

Hoe wordt er in Duitsland op gereageerd?
'Als er iemand staat te juichen is het Angela Merkel wel. Duitsland heeft zich de afgelopen tijd afzijdig gehouden. Merkel heeft absoluut niet onomwonden haar steun voor Obama uitgesproken. Na de Tweede Wereldoorlog zijn de Duitsers pacifistisch geworden. Een oorlog beginnen in verkiezingstijd was Merkel dus niet goed uitgekomen. Ze zal opgelucht zijn dat ze nu niet hoeft te kiezen.'

Merkel spreekt goed Russisch zou zij niet meer als bemiddelaar tussen Obama en Poetin kunnen optreden?
'Daarvoor is de relatie tussen Merkel en Poetin niet goed genoeg. Ze heeft Poetin recentelijk gesproken, uit de Duitse media begreep ik dat ze nogal triomfantelijk was geweest dat ze zich niet door hem had laten inpakken. Een ontmoeting met Poetin is een voortdurende krachtmeting, zei ze. Wie zich niet weert, schrompelt ineen tot een dwerg. Volgens een journalist was Merkel er trots op dat ze geen dwerg werd. Ik denk dat Merkel als vredesduif vooral voor Poetin niet acceptabel is. Duitsland is groot dankzij Europa maar op dat niveau kan het niet meedoen.'

Voor de buitenwacht lijkt de race gelopen maar Merkel zelf is er nog niet gerust op dat ze wordt herkozen. Is dat schijn of is ze echt zenuwachtig?
Een gevaar voor Merkel en haar partij is dat de achterban wellicht is ingedut. Het gaat al jaren zo goed, waarom zou je als CDU'er nog stemmen? De SPD doet het beter sinds het televisiedebat van vorig weekend. Wat Merkel kan dat weten de Duisters inmiddels wel. Peer Steinbrück was een grotere verrassing. Merkel is er nog niet gerust op, dat snap ik wel.'

Daarnaast heeft ze niet zo'n goede ervaring met peilingen. Bij alle verkiezingen waar ze als kanseliersskandidaat voor de CDU/CSU aan mee heeft gedaan, dus sinds 2005, viel de verkiezingsuitslag tegen in vergelijking met de peilingen. De grote vraag is overigens of de FDP, Merkels liberale coalitiepartner, de kiesdrempel gaat halen. Dan zou ze niet met deze coalitie verder kunnen regeren. Je ziet dat ze aan het waarschuwen is voor het rood-rood-groene gevaar (de SPD, die Linke en die Grünen). Die Linke is nu nog te omstreden als regeringspartij maar het werkt wel om te dreigen: ga naar de stembus.'

De Russische president Vladimir Poetin (L) en bondskanselier Angela Merkel (R) tijdens de G20.Beeld epa

Is Merkel een raspolitica?
'Ze is geen politicus pur sang, ze komt oorspronkelijk uit de wetenschap. Dat zie je ook: ze wil alles eerst afwegen en denkt vanuit oplossingen. Merkel is niet iemand die met de vuist op tafel slaat. Ze is de afgelopen jaren wel politieker geworden. Zo is Merkel bijvoorbeeld een ster in het afpakken van thema's van de oppositie. Na de kernramp in Japan, Fukushima, riep Merkel opeens: Duitsland moet over op groene energie. Terwijl dat natuurlijk eigenlijk het thema van de oppositiepartijen SPD en die Grünen is.

Critici vinden dat Merkel geen visie heeft en niet daadkrachtig genoeg optreedt. Anderzijds denk ik dat de wereld op dit moment te gecompliceerd is om met oneliners op te lossen. In die zin is Merkel een politicus van deze tijd.'

Is ze niet wat saai?
'Vanuit de buitenwereld is er inderdaad weinig frivoliteit te ontdekken. Voor mijn boek 'het mirakel Merkel' heb ik mensen geïnterviewd die dichtbij haar staan en daaruit kwam een ander beeld van de Bondskanselier naar voren. Zo kan ze goed mensen imiteren. Vooral Berlusconi en Sarkozy schijnt ze goed en grappig na te kunnen doen.

Beeld afp

Ondertussen werd in Den Haag Geert Wilders hartelijk ontvangen door de mensen van de Roemeense ambassade. Op 1 januari gaan de Europese binnengrenzen volledig open. Wilders vreest de komst van de Roemenen en Bulgaren. Zijn we xenofoob geworden?
'Na tien jaar in Duitsland te hebben gewoond, valt het mij op dat we banger zijn geworden in Nederland. We zijn bang voor de Roemenen, bang voor de Polen. Xenofoob is een groot woord maar ik vind ons wat negatief. Vroeger zeiden ze altijd dat Duitsland somber was en werd de grap gemaakt: het weerbericht is daar slechter dan het weer zelf. Maar wij kunnen er in Nederland ook wat van.'

In Duitsland leeft die zogenaamde angst voor Polen en Roemen minder dan hier. Duitsers zijn er van overtuigd dat je voor bepaalde sectoren de Polen gewoon nodig hebt. Op een gegeven moment moeten de asperges namelijk uit de grond worden getrokken.'

Heeft u nog om iets kunnen lachen vandaag?
Toen ik in 2002 naar Duitsland vertrok als correspondent vroeg iedereen: wat moet je daar nou, daar is toch niets te beleven. Vandaag zat ik bij de UVA voor een zaal vol studenten economie een uur lang te praten over Duitsland. Ik zal er niet om schaterlachen maar het gaf me wel voldoening dat er nu meer belangstelling voor het land is.

Vanavond Nederland-Andorra: heeft Louis van Gaal de boel weer op orde na het gelijkspel tegen Estland?
'Ik kijk er wel naar uit! Ik heb van Van Gaal begrepen dat het een lastige wedstrijd wordt. Nederland heeft meer te verliezen dan te winnen. Alles minder dan 4-0 zou natuurlijk al een nederlaag zijn. Een overwinning zou een mooie afsluiting van de dag zijn.'

Dit is aflevering 162 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

PVV-leider Geert Wilders bij de Roemeense ambassade nadat hij een brief heeft bezorgd waarin hij zijn zorgen uit over de massale arbeidsmigratie uit Roemenie. Vanaf 1 januari 2014 gaan de grenzen open voor Bulgaarse en Roemeense arbeiders.Beeld anp
Bondscoach Louis van Gaal (R) en Robin van Persie (2eR) tijdens de training van het Nederlands elftal in het Estadi Comunal, een dag voor de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Andorra.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden