Marechaussee stuurt in eerste maand bijna duizend mensen terug Justitie noemt vliegende brigade achter grens succes

De mobiele brigades van de marechaussee die sinds mei steekproefsgewijs opereren achter de Nederlandse grenzen, zijn volgens het ministerie van Justitie een succes....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

Minister Kosto van Justitie maakte dat woensdag bekend in Zwolle, waar hij een nieuw kantoor opende van de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND). Volgens Kosto hebben de vliegende grensbrigades ook effect op de hoeveelheid asielzoekers.

Dat aantal is in vergelijking met april de afgelopen maand met 10 procent afgenomen tot 3220 asielzoekers. Het hoofd van de IND mr H. Nawijn schrijft deze daling volledig toe aan het verscherpte grenstoezicht.

Die conclusie wordt niet algemeen gedeeld. Volgens de Centrale Opvang Asielzoekers (COA), die namens het ministerie van WVC de eerste opvang van asielzoekers verzorgt, is het nog te vroeg om de gevolgen van de grensbewaking te kunnen meten. Ook het ministerie van Defensie - verantwoordelijk voor de marechaussee - zegt nog niet toe te zijn aan een evaluatie van de nieuwe systeem.

De mobiele brigades kennen aanloopproblemen, aldus Defensie, omdat niet alle marechaussees direct zijn ingewerkt in de nieuwe functie van mobiele grensbewaker. De brigades functioneren achter de grens, omdat de Europese binnengrenzen formeel zijn opgeheven. Ze moeten voor een deel koersen op de ervaring en het inschattingsvermogen van de betrokken grensbeambten. 'Het gaat nog niet helemaal zoals we het wilden, maar na verloop van tijd zal dat verbeteren.'

Naar het effect dat de brigades hebben op de hoeveelheid asielzoekers, kunnen de betrokken diensten alleen maar raden. Zeker is dat de marechaussees de eerste maand weinig asielzoekers zijn tegengekomen.

Onder de 33 duizend vreemdelingen die staande werden gehouden, waren er 38 die om asiel vroegen. Zij werden naar een opvangcentrum gebracht.

In theorie hebben de brigades zelfs geen enkel effect op het aantal vluchtelingen, waarschuwde voorzitter J. Put van de Marechaussee Vereniging bij aanvang van de mobiele grenscontrole. De marechaussee heeft geen taak in het beoordelen van het asielverzoek en kan vreemdelingen de toegang tot de procedure niet ontzeggen. Ook worden de twee landelijke aanmeldcentra waarin Justitie asielverzoeken binnen 24 uur wil gaan schiften in aannemelijke en onaannemelijke aanvragen, pas in augustus in gebruik genomen.

Maar volgens W. van Broekhuisen, hoofdbestuurder van de Marechausee Vereniging, heeft het vooruitzicht op die laatste maatregel waarschijnlijk al wel een psychologisch effect. 'Onze mensen zien dat er minder asielzoekers de grens over komen zolang ze aanwezig zijn. Zodra ze weg zijn, komt het weer op gang. Er is dus een ontmoedigend effect.'

Vooral de kansarme asielzoekers zullen zich laten afschrikken door het verscherpte grenstoezicht, meent Van Broekhuisen. 'Het gaat dan om mensen die gehoord hebben dat je hier gemakkelijk asiel kunt aanvragen en dan eventueel onderduiken in de illegaliteit.' Zowel Justitie als de marechaussee gaat ervan uit dat veel asielzoekers gebruik maken van georganiseerde hulp. 'Die organisaties weten nu dat het minder gemakkelijk is geworden om Nederland binnen te komen.'

De veronderstelling dat vooral het aantal kansarme asielzoekers is afgenomen, wordt echter niet bevestigd door de jongste cijfers van de COA. Volgens woordvoerder W. de Lange is het daarvoor te vroeg.

Pas in de loop van deze maand zal duidelijk worden uit welke landen de asielzoekers van afgelopen maand mei afkomstig zijn. Justitie baseert zich bovendien op het aantal asielverzoeken dat in behandeling wordt genomen. Die gegevens lopen altijd een beetje achter bij wat er in werkelijkheid in Nederland binnenkomt.

Gegevens van asielzoekers die zich in mei bij de centrale opvang hebben gemeld, heeft de COA wel. Het door Justitie veronderstelde effect is daarin niet te zien. Zo kwamen er vorige maand juist meer asielzoekers uit Roemenië en de Russische federatie naar Nederland. Dat zijn landen die volgens Justitie doorgaans kansarme asielverzoeken opleveren.

Vergeleken met april constateert de COA, evenals Justitie, wel een daling van het totale aantal asielzoekers. Die wordt volledig veroorzaakt doordat er belangrijk minder vluchtelingen kwamen uit ex-Joegoslavië, Somalië en Irak, landen die tot dusver relatief kansrijke asielzoekers opleveren.

De daling doet zich voor sinds afgelopen januari, zegt de COA. De organisatie zoekt de verklaring daarvoor net als de marechaussee bij psychologische oorzaken. 'Als men in het buitenland te horen krijgt dat hier bepaalde maatregelen worden genomen, heeft dat gevolgen voor de instroom.' Het totaal aantal asielzoekers schat de COA, evenals begin dit jaar, op vijftigduizend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden