Marcel van Dam: 'Hou vol Maxime, Gerd en Henk, nog elf zetels te gaan'

Het drama rond Mauro heeft de huichelachtigheid bij het CDA tot een nieuw hoogtepunt gebracht. Nog even volhouden en de partij heeft geen enkele zetel meer, schrijft Marcel van Dam.

Fractieleider Sybrand van Haersma Buma, minister van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Maxime Verhagen, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Marja van Bijsterveldt en minister voor Immigratie en Asiel Gerd Leers zingen het Wilhelmus. Beeld anp

Het zijn barre tijden en we moeten op zoek naar lichtpuntjes die het leven draaglijk maken. Het reilen en zeilen van het CDA is er een van. In 1956 haalden de drie partijen die later het CDA zouden vormen - KVP, ARP en CHU - samen nog 77 zetels. Een absolute meerderheid in de Tweede Kamer.

In 1989 was het aantal zetels van het inmiddels gevormde CDA geslonken tot 54. In drieëndertig jaar een verlies van 23 zetels. In de tweeëntwintig jaar die volgden, raakte het CDA er nog eens 43 kwijt. In de laatste peiling zijn er nog maar elf over. Nooit eerder werd met zoveel succes zo lang, zo hard en zo consequent gewerkt om een grote politieke beweging naar de rand van de afgrond te brengen.

De positie van het CDA als christelijk politieke partij werd minder vanzelfsprekend door de leegloop van de kerken, vooral de katholieke kerk. Religieuze waarden werden omgezet in maatschappelijke. Eerlijkheid bleef een maatschappelijke deugd, ook toen oneerlijkheid niet langer als een overtreding van Gods wet werd gezien.

De omslag van een partij die zich baseerde op religieuze normen en waarden naar een partij die op maatschappelijke normen en waarden was gegrondvest, heeft het CDA nooit kunnen maken. Men is zich in woord en geschrift altijd als christelijke partij blijven presenteren. Tegelijk maakte de partij een ontwikkeling door waarbij het streven naar politieke macht het belangrijkste werd. Dat vertaalde zich ook in de selectie van de mensen die de partij vertegenwoordigen.

Met de jaren ontstond steeds meer spanning tussen het verkondigen van christelijke normen en waarden en het streven naar politieke macht. Die spanning kon alleen worden overbrugd door hypocrisie tot een kunst te verheffen. De geschiedenis van de abortus- en euthanasiewetgeving getuigt ervan. In de praktijk werd het toegelaten, als het formeel maar verboden bleef.

En ik hoor het Aantjes zijn partijgenoten in zijn prachtige Bergrede nog verwijten: 'De hongerigen worden niet gevoed, de dorstigen worden niet gelaafd, de vreemdelingen worden niet gehuisvest, zij worden gediscrimineerd en uitgewezen.' Ik hoor het Dries van Agt regelmatig roepen: het onrecht dat de Palestijnen wordt aangedaan, is misdadig. Het treurige is dat ze menen wat ze zeggen maar er geen been in zien nog steeds jaarlijks hun contributie over te maken aan de partij die structureel de beginselen die zij verkondigen vertrapt.

Waarin verschillen ze dan van mensen als Maxime Verhagen die zijn ziel aan Wilders in onderpand heeft gegeven? Of Gerd Leers die als burgemeester van Maastricht in een brief de minister van Vreemdelingenzaken smeekte om een asielzoeker niet uit te zetten, maar als minister niet wist hoe snel hij die brief in de prullenmand moest gooien.

En wat te denken van Henk Bleker, voor het moderne CDA van elf zetels de ideale nieuwe leider. Een praatjesmaker met een babbel waarmee vroeger op de Utrechtse automarkt een auto zonder motor werd verkocht aan een zwakbegaafde zonder rijbewijs. Bleker, de juiste man voor iedere opvatting over elk onderwerp. Iemand die walgt van zijn eigen woorden maar ze toch aan de man probeert te brengen. Hij wacht nog op een aanbod van Playboy, opdat Pauw en Witteman hem nog vaker zullen uitnodigen.

Het drama rond Mauro heeft de huichelachtigheid bij het CDA tot een nieuw hoogtepunt gebracht. Zorgvuldig werd voor het congres een motie geformuleerd die de tegenstanders van uitzetting het idee kon geven dat ze hun zin hadden gekregen en de voorstanders de mogelijkheid gaven hem alsnog uit te zetten. Gerd Leers, die bereid bleek de toekomst van Mauro te vernietigen om Wilders te gerieven, zei de resolutie die hem opriep een humaner beleid te voeren, als een ondersteuning van zijn beleid te zien.

Dat 85 procent die resolutie steunde, zag Verhagen als een oproep aan de fractie eendrachtig vóór uitzetting te stemmen. Toen het besef doordrong dat deze hypocrisie zelfs Britt Dekker niet kon ontgaan, werd een waanzinnig compromis gebakken om Mauro een studievisum te verstrekken voor een studie die hij niet wil doen, maar die op termijn de mogelijkheid biedt hem alsnog uit te zetten.

Dus voor de leiding van het CDA is nog niet alles verloren. Hou vol Maxime, hou vol Gerd en Henk, jullie zijn er nog niet. Er zijn nog elf zetels te gaan.

Marcel van Dam is socioloog en columnist van de Volkskrant.

 Henk Bleker, een praatjesmaker met een babbel waarmee vroeger op de Utrechtse automarkt een auto zonder motor werd verkocht aan een zwakbegaafde zonder rijbewijs  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.