Column

Marcel van Dam: 'Geen kabinet met de PvdA dat zo gretig zijn ziel aan de duivel verkocht'

Waarom krijgt het CPB geen opdracht om eens precies uit te zoeken wat de gevolgen zijn van het totaal aan ombuigingen voor burgers en de economie?, vraagt columnist Marcel van Dam zich af. Asscher verklaarde een nieuwe vloer te leggen onder de verzorgingsstaat. 'Om er daarna weer door te zakken.'

Voormalig minister Henk Kamp (R) met zijn opvolger Lodewijk Asscher (vicepremier en minister van Sociale Zaken) tijdens de overdracht op het ministerie van Sociale Zaken.Beeld ANP

Als u ergens 'gemiddeld' leest, pas dan op. Een gemiddelde verdonkeremaant de werkelijkheid. Gemiddeld heeft iemand die nu geboren wordt een levensverwachting van 80 jaar. Maar in de echte wereld sterven mensen op alle leeftijden. Als een 40-jarige moeder van een gezin overlijdt, is dat een ramp en de nabestaanden hebben er niets aan dat mensen gemiddeld 80 jaar worden.

Aan minder koopkracht ga je niet dood, maar het getuigt van een ongelooflijk politiek amateurisme om haastje-repje een regeerakkoord in elkaar te zetten zonder uitleg over de gevolgen voor de burger. Gelukkig heeft de oppositie VVD en PvdA gedwongen het Nibud onderzoek te laten doen naar de gevolgen voor de koopkracht. Het CPB produceert gemiddelden, het Nibud laat zien welke werkelijkheid voor mensen daarmee wordt verdonkeremaand.

Middeninkomens
Ik ben voor kleinere inkomensverschillen. Maar de nivellering waar Samsom zo trots op is, slaat het hardst toe bij mensen met een middeninkomen. Omdat de inkomensafhankelijke zorgpremie bij een inkomen van 70.000 euro is gemaximeerd, wordt het percentage dat men inlevert kleiner naarmate het inkomen hoger is. Het is rechtvaardiger en effectiever het SP-voorstel te volgen om iedereen 5 in plaats van 11 procent van zijn inkomen aan zorgpremie te laten betalen, zonder maximering. Daarmee zouden de middeninkomens een stuk beter af zijn en echte rijken niet worden gespaard.

Door de commotie over de zorgpremies is er nauwelijks aandacht voor de rest van het akkoord. Sinds VVD-premier Rutte regeert zijn er bezuinigingen afgesproken van in totaal 42 miljard euro. Dat is 7 procent van het bruto binnenlands product en gemiddeld 5.600 euro per huishouden, inclusief alleenstaanden. Niet de volle 42 miljard wordt op huishoudens verhaald. Minder ontwikkelingshulp kost Nederlanders niets, in arme landen kost het mensen hun leven.

Wat betekent het totaal aan ombuigingen voor de economische groei? Volgens Plasterk werd Nederland door Rutte toch kapotbezuinigd? De bezwaren van de PvdA tegen de monsterbezuinigingen zijn ineens volledig ingeslikt. Waarom krijgt het CPB geen opdracht om eens precies uit te zoeken wat de gevolgen van het totaal aan ombuigingen zijn voor burgers en economie? Zou Samsom dan nog steeds zo trots zijn?

Ouderen
Ik kan me geen kabinet met de PvdA herinneren dat zo gretig zijn ziel aan de duivel verkocht om het vuile werk voor rechts op te knappen. De marktwerking in de zorg gaat door. De AWBZ voor ouderen die niet in een verpleeghuis zitten, wordt praktisch afgeschaft. Begeleiding, dagbesteding of huishoudelijke hulp wordt niet meer vergoed. Als het al waar is dat de laagste inkomens er in vier jaar tijd 0,5 procent op vooruitgaan, kan Samsom dan uitleggen wat een beginnende dementerende oudere die vereenzaamt en vervuilt daarmee opschiet?

Voor tienduizenden mensen is er geen plaats meer in sociale werkplaatsen. De arbeidsmarkt schuift verder op naar het Amerikaanse model. Werklozen krijgen een lagere uitkering en na een jaar zitten ze op bijstandsniveau. De bijstandsnorm wordt geleidelijk verlaagd met maar liefst 2.000 euro. Kinderopvang wordt veel duurder. Het kindgebonden budget gaat omlaag. Van alleenstaande moeders in de bijstand die onvoldoende solliciteren wordt de uitkering stopgezet.

Volgens Samsom is dat geen probleem, want PvdA-wethouders deden dat al. Immigranten die nog geen Nederlands spreken krijgen geen bijstand meer. Er staat niet bij waar ze van moeten leven. Mensen uit arme landen die in Nederland een beter leven zoeken, worden om die reden misdadiger. Bij overheid en zorg gaan 80 duizend arbeidsjaren verloren, met minder dienstverlening en minder zorg als gevolg. De 'hervorming' van de woningmarkt betekent alleen maar dat huurders en kopers slechter af zijn. Een column is veel te kort om alle ellende uit te meten.

Verzorgingsstaat
De opstand in de VVD wordt bezworen door de afspraak tussen Rutte en Samsom dat als hogere inkomensgroepen meer dan 4 procent inleveren, er moet worden gerepareerd. Geldt dat ook als lagere inkomensgroepen er minder dan een half procent op vooruitgaan? Bijvoorbeeld de mensen die in de WW komen, de bijstandtrekkers, zorgbehoevende bejaarden of gepensioneerden?

Lodewijk Asscher begon zijn loopbaan als vicepremier met een geweldige gotspe in de Volkskrant. Hij zei: 'Hiermee kunnen we een nieuwe vloer leggen onder de verzorgingsstaat.' Zou het hem zijn ontgaan dat de PvdA al 25 jaar telkens als ze meeregeert een nieuwe vloer legt onder de verzorgingsstaat om er daarna steevast weer door te zakken?

Marcel van Dam is socioloog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden