Nieuwsbreak

Marcel de Haas: 'EU vergist zich steeds: Moskou gaat er met gestrekt been in'

Achmea schrapt de komende drie jaar 4.000 van de 19.000 banen, volgens premier Rutte is er geen reden voor excuses aan Edwin De Roy van Zuydewijn en de Europese Unie moet zich niet bemoeien met de demonstraties in Oekraïne, zo meent Moskou. Wat vindt Marcel de Haas, Ruslandkundige bij Instituut Clingendael en de Universiteit Groningen en luitenant-kolonel b.d., nu eigenlijk van het nieuws van vandaag?

Marcel de HaasBeeld Raymond Rutting/de Volkskrant

Toen prinses Margarita een relatie kreeg met Edwin de Roy van Zuydewijn wilde haar opa prins Bernhard dat deze jongeman werd nagetrokken. Logisch?
'Daar wil eigenlijk niets over zeggen.'

Oh. Waarom niet?
'Omdat er zo weinig over te zeggen valt. Ik ken nog maar weinig feiten, en dan moet je gaan speculeren over iets dat schimmig is. Daar houd ik mij liever buiten.'

In de Tweede Kamer wordt vandaag om opheldering gevraagd over de rol van prins Bernhard bij die onderzoeken. De fracties willen de feiten ook graag weten.
'Kijk, een normale opa of vader gaat misschien op Facebook kijken wat voor een jongen de familie binnenkomt, bij het koningshuis ligt dat anders. Dit bevindt zich in een schemerzone en daar zal het voor een deel ook blijven, want betrokkenen houden elkaar de hand boven het hoofd. Wat is er wel en niet gebeurd, was dat wel of niet in strijd met de wet, wie wisten er wel of niet van af? Op dit moment worden er vragen gesteld, daar komt vervolgens een ambtelijk antwoord op, dan volgen er nieuwe vragen, en komt er weer een ambtelijk antwoord, en daarna bloedt het dood. Maar nu ben ik er toch over aan het praten, en daar hou ik nu mee op.'

Beeld anp
Beeld epa

Dan gaan we naar Oekraïne. In Kiev wordt al dagenlang gedemonstreerd omdat de president onder druk van Moskou de onderhandelingen met de Europese Unie heeft gestaakt. U bent Ruslandkundige. Hoe wordt er in Rusland naar deze demonstraties gekeken?
'Hun perceptie heeft alles te maken met de manier waarop Rusland tegen Oekraïne en eigenlijk ook wel de hele wereld aankijkt. Ten eerste is de idee dat Rusland wordt omsingeld door vijanden en daarom willen zij een bufferzone hebben. In de republieken die deel hebben uitgemaakt van de voormalige Sovjet-Unie denkt Moskou bovendien priviliges te hebben. Daarmee bedoelt Moskou eigenlijk: in die gebieden zijn wij de baas. Als derde is er het Russische superioriteitsgevoel, het nationalisme, de idee dat Rusland enorm belangrijk is.

'Daar komt in dit geval nog eens bij dat het Russische rijk rond het jaar 900 in Kiev is begonnen. Dergelijke geschiedenis is voor ons in het westen iets van lang geleden, maar voor Slavische volken is het van enorm belang. Wat betreft Moskou zal Oekraïne nu niet, en nooit niet, naar het westen gaan.'

Beeld reuters

Negen jaar geleden was er de Oranjerevolutie in Kiev, maar toen bleek ook dat een groot deel van de Oekraïners zich liever op Rusland richt dan op Europa. Is de bevolking nu net zo gespleten?
'De meerderheid beseft wel dat ze voor Moskou niet meer dan een vazalstaat zijn. De gewone man wil vooral meer brood op de plank, en ook de etnische Rus in het oosten van Oekraïne begrijpt dat er meer welvaart komt als de Europese markt open gaat en de douanetarieven dalen.'

Maar meer aansluiting bij Europa, daar zal Rusland zich tegen blijven verzetten.
'Ja, daar is geen compromis mogelijk. Rusland vindt dat de voormalige Sovjetrepublieken bij Moskou horen en de EU vindt dat Moskou de soevereiniteit van deze onafhankelijke republieken moet respecteren. Tussen die twee uitersten valt niet te schuiven, en Moskou is bereid het hard te spelen. Zo dreigt Rusland de Oekraïense economie kapot te maken als Kiev verdere toenadering tot het westen zoekt - en dat kunnen ze ook.

'Daar vergist de Europese Unie zich telkens weer in: dat Moskou er met gestrekt been in zal gaan en geen centimeter toegeeft.'

Beeld afp

Terwijl dat, na de vele incidenten, toch duidelijk zou moeten zijn. Of het nu om Greenpeace gaat, om een Russische diplomaat die wordt gearresteerd of om Oekraïne: Moskou speelt alleen maar volgens haar eigen regels.
'De individuele EU-lidstaten hebben allemaal hun eigen belangen tegenover Rusland, wat vaak met energie te maken heeft. Moskou speelt dat uit. Ik pleit er al jaren voor dat de lidstaten niet meer los van elkaar hun energie inkopen, maar dat gezamenlijk als EU gaat doen. Dan kun je ten eerste een betere prijs bedwingen, maar ook een hardere politieke vuist maken, in kwesties zoals nu rond Oekraïne.'

Iets heel anders. Het tijdschrift Newsweek gaat weer op papier uitkomen.
'Oh ja? Ik wist niet eens dat ze niet meer op papier uitkwamen.'

Vorig jaar zijn ze volledig digitaal gegaan, maar nu komen ze daar op terug.
'Ah, juist.'

De laatste Newsweek op papier. Werd vorig jaar gedacht.Beeld epa

Leest u eigenlijk veel tijdschriften?
'Nee, daar heb ik helemaal geen tijd voor. Voor mijn werk lees ik wel bladen als Atlantisch Perspectief, maar tijdschriften of boeken? Nee, dat lukt niet.'

Toch heeft u vast een tip voor onze lezers. Iets dat ze absoluut zouden moeten zien of lezen.
'Zeker. De BBC maakt altijd goede documentaires en zo hebben ze ook een vierdelige serie over president Poetin gemaakt. Een absolute aanrader!'

Is er verder nog iets dat u vandaag is opgevallen?
'Ja, het bezoek van de Amerikaanse vice-president Joe Biden aan China, en het conflict over een luchtverdedigingszone die China boven de Oostzee heeft ingesteld. Vliegtuigen moeten zich in deze zone bekendmaken en Chinese instructies opvolgen. Japan is er woedend over, omdat de zone een gebied beslaat waar ook Tokio aanspraak op maakt. Wij maken ons in Europa druk om Rusland, maar de grote jongens van deze wereld kijken verder naar het oosten. Daar gaat het allemaal gebeuren; daar ligt de politieke en economische as van de toekomst.'


Heeft u vandaag nog iets gezien waar u om heeft gelachen.

'Poeh.'

(stilte.)

'Nee, ik kijk nu even snel bij een paar sites, maar ik zie niets leuks.'

'Of wacht, toch wel. Vanmorgen zag ik Clarence Seedorf een balletje in de lucht houden. De bal waarmee deze zomer op het WK wordt gespeeld werd gepresenteerd en vier grote spelers van een Braziliaanse club mochten dat doen. Waaronder dus onze eigen Clarence, die daar blijkbaar speelt.'

Voetballiefhebber?
'Nee, absoluut niet. Het WK, daar kijk ik ook niet naar. Maar zelfs ik herkende Seedorf wel.'

Dit is aflevering 219 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door

Clarence Seedorf met de bal van het WK 2014.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden