Nieuwsbreak

Marc Dullaert: 'Vang kindvluchtelingen met trauma's beter op'

Als Nederland kindvluchtelingen niet beter opvangt, haalt het zich op de lange termijn flinke problemen op de hals. In de Volkskrant Nieuwsbreak van vandaag wijst Kinderombudsman Marc Dullaert op de gebreken in het vluchtelingenbeleid.

Marc Dullaert. Beeld anp

U bent vandaag niet de enige Kinderombudsman in Nederland.
Inderdaad. We zijn druk bezig met de driedaagse Europese Kinderombudsmannentop. Nederland is dit jaar voorzitter van het Europese Kinderombudsmannennetwerk, dus wij mogen het evenement organiseren. We hebben 41 ombudsmannen over de vloer uit 33 landen, plus vertegenwoordigers van de Europese Commissie en de Verenigde Naties.

Wat bespreekt u daar zoal?
We hebben het over kwesties die kinderen in heel Europa treffen. We bespreken onder andere het rapport dat we gisteren hebben uitgebracht over kindermishandeling in Europa. Ook de vluchtelingkwestie staat hoog op de agenda.

Dan zal het nieuws over het besluit van de Europese Unie, om vluchtelingen over heel Europa te verspreiden, wel goed gevallen zijn.
Het is goed dat dit onverwachte en bijzondere besluit genomen is, maar er moet veel meer gebeuren om kinderen die op de vlucht zijn te beschermen.

Veel mensen weten het niet, maar van de 4 miljoen Syriërs die op de vlucht zijn, is de helft minderjarig. Onder hen zijn veel kinderen zonder vader of moeder om hen te beschermen. Zij zijn zeer kwetsbaar, niet alleen voor kindermisbruik, maar ook voor trafficking.

Trafficking?
Mensenhandel, in goed Nederlands. Deze kinderen lopen het risico dat ze door mensenhandelaren worden opgepikt en in de prostitutie terechtkomen.

Wat valt daartegen te doen?
De eerste stap is om kinderen te registreren, zodat ze niet zo makkelijk van de radar verdwijnen. Maar ik krijg signalen van mijn collega's uit Italië en Griekenland, waar veel vluchtelingen Europa binnenkomen, dat zelfs dát vaak niet gebeurt.

Vluchtelingen in Brussel. Beeld @Marcel van den Bergh

Wat is er nog meer nodig om kinderen goed op te vangen?
Niet alleen de registratie moet beter, ook voor kinderen die het wél 'redden' - die in het land terechtkomen waar ze naartoe willen - is meer aandacht nodig. Ik las vandaag in uw krant dat scholen alarm slaan omdat ze tolken tekort komen en onvoldoende taalklassen kunnen organiseren om kinderen met een achterstand te laten aanhaken.

Ook moeten er tests voor deze kinderen komen om te zien of ze niet met trauma's rondlopen. Een voorbeeld is het Syrische meisje dat op een van deze scholen volledig in paniek raakte toen een rookmelder afging, waarschijnlijk doordat ze iets herbeleefde wat ze eerder had meegemaakt. Veel van deze kinderen hebben geweld gezien; ze zijn als soldaten die terugkomen uit een oorlog. Met de trauma's die ze daaraan overhouden moet je ze helpen, niet alleen omdat dit een morele plicht is, maar ook omdat je anders als land op de lange termijn problemen krijgt.

Hoe bedoelt u?
Onbehandelde trauma's hebben grote consequenties. Kinderen kunnen leerachterstanden oplopen of agressief gedrag gaan vertonen. Je hebt dus de mogelijkheid dat je een groep jongeren laat ontstaan die later ontspoort of buiten de boot valt. Daarnaast kunnen ze aan hun ervaringen zelfs allerlei soorten fysieke klachten overhouden.

Heeft Nederland dan wel de capaciteit om al deze kinderen goed op te vangen?
Jawel. Nederland is een land waar voldoende kennis en kunde in huis is om dit in goede banen te leiden. We moeten er alleen voldoende prioriteit en geld aan geven. Ik heb nu de indruk dat instanties als het Centraal Orgaan voor de opvang van Asielzoekers (COA) zich te eenzijdig tichten op de noodopvang, op het 'bed, bad en brood'. Ik zal de vetrokken instanties zelf om opheldering vragen.

Vluchtelingen in een opvangkamp in Hongarije. Beeld anp

U bespreekt bij de Kinderombudsmannentop niet alleen de vluchtelingencrisis, maar ook het rapport over kindermishandeling dat u gisteren heeft uitgebracht.
We hebben voor dit rapport niet alleen de grootte van het probleem in kaart gebracht - 1 op de 10 kinderen in Europa krijgt ermee te maken - maar ook de kosten die eraan verbonden zijn. Kindermishandeling lijdt niet alleen tot medische en juridische kosten, maar schaadt ook de economie door bijvoorbeeld schooluitval. We hebben becijferd dat de schade alleen al voor Engeland en Duitsland samen op 34,2 miljard euro per jaar uitkomt, wat gelijkstaat aan een kwart van het EU-budget in 2014.

Veel hiervan valt te voorkomen met meer investeringen in preventiemaatregelen. Elke euro die je hieraan uitgeeft, levert volgens onze berekeningen 19 euro aan besparingen op.

Wat voor maatregelen zijn dat?
Een belangrijke stap is om ziekenhuizen een screening te laten uitvoeren wanneer een kind met letsel wordt binnengebracht, om te zien of er geen sprake is van mishandeling. In Nederland gebeurt dit al, maar in veel andere landen nog niet. Ook is het in sommige landen heel gewoon om lijfstraffen te gebruiken wanneer kinderen niet luisteren, zelfs op scholen, terwijl dezelfde landen verdragen hebben ondertekend waarin deze praktijken veroordeeld worden. Regeringen kunnen veel meer doen om dit uit te bannen.

Heeft u vandaag ander nieuws gezien dat u belangwekkend vond?
Ja, ik las dat er in het steunpunt voor kindermishandeling in Den Haag een wachtlijst is ontstaan. Daardoor moeten kinderen met klachten over mishandeling soms 10 weken wachten voordat hun klacht in behandeling wordt genomen.

De verantwoordelijke wethouder zei in het stuk dat er geen sprake was van een crisissituatie. Daar viel mijn mond van open. Als een kind met klachten over mishandeling komt, moet dat meteen onderzocht worden. Het mag niet op een wachtlijst komen, ook al zou het gaan om 'lichte' mishandeling. Als dit echt waar is, moeten ze de normen die ze daar hanteren echt opnieuw onder de loep nemen.

Nog een laatste vraag: waarom lopen er bij u 41 ombudsmannen rond voor 33 landen? Is 1 ombudsman per land niet genoeg?
Tja, in sommige landen hebben ze er meer nodig. In België hebben Vlaanderen en Wallonië een eigen kindercommissaris, zoals dat daar heet, in het Verenigd Koninkrijk heb je een aparte vertegenwoordig voor Schotland, Wales en Noord-Ierland, en ook andere grote landen als Spanje en Frankrijk hebben voor bepaalde regio's een aparte ombudsman. Zo bezien valt het nog mee dat er maar 41 zijn.

Dit is aflevering 570 van de dagelijkse 4 uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden