Marathontoerisme

Meer dan duizend Nederlanders lopen morgen in New York de marathon. Bij deze sportieve bestemming blijft het niet, steeds meer reisbureaus bieden exotische hardloopbestemmingen aan....

Hardlopers, het is soms raar volk. Reis je voor het lieve sommetje van 7000 dollar helemaal naar Antarctica om daar op het ijs 42 kilometer te gaan hardlopen, gaat die hele onderneming op de valreep niet door. Is de branding te ontstuimig om vanaf de Russische ijsbreker met Zodiacs aan wal te geraken. Wachten op rustiger weer is geen optie, dus wat doet de hardloper? Hij loopt op het schip zijn rondjes, 42 kilometer lang. Heeft hij toch zijn marathon op de Zuidpool gelopen.

Waar gebeurd, zegt Wim Verhoorn. Hij is een trouw bezoeker van de marathon van New York. Als bondschoach bracht hij er vanaf 1976 wedstrijdlopers als Gerard Nijboer, Cor Vriend en Gerard Tebroke heen, vanaf het begin van de jaren tachtig verzorgde hij de reizen voor de hardlopende recreant die ook wel eens door de vijf wijken van de stad wil lopen.

Verhoorn (63) mag met recht een pionier genoemd worden. Hij begeleidde met zijn bedrijf Fast Travel vele duizenden lopers naar New York, waaronder een groot aantal Bekende Nederlanders als Gerrie Knetemann, Wim Rijsbergen, Arnold Vanderlijde, Marc Klein Essink, Renroger, Fred Oster, talloze prinsen van Oranje en tycoons uit de zakenwereld als Kees Storm en Ewald Kist.

Hij wist alles van trainingsschema's, maar niets van de reiswereld, vertelt Verhoorn. Maar toen eind jaren zeventig, begin jaren tachtig hardlopen een ware rage werd, kwam hij bij wedstrijden in Nederland steeds meer mensen tegen die ook wel eens in New York wilden lopen.

In 1980 bracht hij voor het eerst een tiental Nederlandse recreatieve hardlopers naar New York. Startbewijzen voor de toen nog lang niet zo grote hardloopwedstrijd regelde Verhoorn bij zijn vriend Fred Lebow, de toenmalige baas van de Amerikaanse 42 kilometer.

Sindsdien is de markt van de hardlopende reiziger gelodeerd en is New York al lang niet meer de enige hardloopbestemming. 'Wil je lopen in Omsk, SiberiIk breng je naar Omsk!'

Een kleine twintig jaar bood Verhoorn zijn reizen aan binnen zijn eigen bedrijf Fast Travel, dat inmiddels is overgegaan naar reisbureau ATP. Ook op deze markt actief zijn Holland Runners, Holland International, Jan Doets en Krooder. Het is een opsomming die verre van volledig is. De markt groeit. Er zit brood in de reizende hardloper.

'Atleten zijn trekkers', zegt Verhoorn, 'ze houden allemaal van reizen.' Er zijn lopers die de marathons van Terschelling, Klazienaveen of Etten-Leur ook prachtig vinden - en ze z prachtig. Maar deelname aan een buitenlandse marathon als die van Berlijn, Londen of Parijs spreekt steeds meer lopers tot de verbeelding. Waarbij die van New York het hoogst staat aangeschreven.

Hoe dat komt? 'Als je die hoge Queensboro-brug afkomt en je draait met een bocht Manhattan is, dan zie je al die mensen staan. Dat bezorgt rillingen', zegt Rein Peeters, van reisbureau Krooder in Uden, dat al twintig jaar actief is in deze branche en dat dit jaar 360 lopers naar New York 'brengt'. 'Het publiek is geweldig, iedereen is er een winner, dat zie je nergens anders.' Peeters weet waar hij over spreekt, hij liep zelf diverse malen mee. Want dat is nog zoiets, de mannen en vrouwen die hardloopreizen aanbieden, zijn zelf vaak ook lopers. Ook dat begon al bij Verhoorn, die 'zeker twintigmaal' door New York draafde.

'In New York finish je na vijf uur nog als een winnaar', zegt Ad van Hest, die zelf in 1983 een goede tijd van 2.38 uur klokte. Van Hest is inmiddels looptrainer, hij begeleidde de afgelopen maanden een groep van 91 medici, die morgen in New York van start gaat.

'Die Amerikanen langs de kant geven je het gevoel alsof je daar in je eentje loopt. Dat enthousiasme is misschien wel fake, toch val je er voor', zegt Antoine Rongen, 'lopen door New York is als een warm bad.' Rongen schreef een boek (Finishen als een jonge God) over de Newyorkse wedstrijd. Hij is eigenlijk een verklaard tegenstander van welke hype dan ook, toch is hij als een blok voor de New York City Marathon gevallen. 'Het is een ervaring die je nooit meer vergeet.'

'Motivatietrainer' Rongen was helemaal geen hardloper toen hij begin 2000 het plan opvatte om in de VS 42 kilometer te gaan lopen. Hij stak niet lekker zijn vel, de midlife-crisis diende zich aan, maar sinds hij zich hardloper mag noemen is hij een 'vitaal, gelukkig' mens. 'Het is iets waar je altijd op terug kunt vallen, er is geen gezeik zoals bij voetbal.'

Antoine Rongen als een hardloopmissionaris, die zijn bedevaart in New York beleefde. 'Het was mijn startmotor voor een nieuw leven.' De bevlogen Rongen is loper gebleven, maar de mensen met wie hij indertijd trainde zijn inmiddels afgehaakt. Want dat is ook raar aan 'New York'; er is volk bij, zoals veel van die Bekende Nederlanders, dat eenmaal die beroemde marathon loopt en dan nooit meer hardloopschoenen aantrekt. Rongen: 'Het klinkt goed als je kunt zeggen dat je in New York gelopen hebt. Maar dat zijn dus geen echte hardlopers. Weet je trouwens dat het goed staat, de marathon van New York op je cv?'

Die groep eenmalige lopers is dus niet echt interessant voor de reiswereld, die de laatste jaren naast New York ook steeds meer andere hardloopbestemmingen is gaan aanbieden, de serieuze loper is dat wel. Waar gaan we volgend jaar heen, is een vraag die Marijke Vink, directeur van Holland International Marathons, vaak voorgelegd krijgt.

De afgelopen week zwaaide Vink op Schiphol ruim elfhonderd mensen - 'En dat zijn er heel veel' - uit die morgen als loper of als supporter de Newyorkse marathon gaan meemaken. Het blijft de belangrijkste bestemming, maar Holland International biedt ook hardloopreizen aan naar Praag, Stockholm, San Francisco, Thailand en Stockholm.

Marathonreizen zijn geen 'gewone' reizen, zegt Vink. Het gaat niet alleen om 'het bed en de vliegtuigstoel'. De meeste reisbureaus organiseren vooraf 'clinics' op Papendal onder begeleiding van looptrainers. In de vliegtuigen die de afgelopen week van Schiphol naar New York vlogen, zaten naast de vele 'afgetrainde bekkies' ook sportartsen en fysiotherapeuten. 'Wij hebben in elk hotel waarin we Nederlandse lopers hebben ondergebracht een fysiotherapeut', zegt Vink. Alle lopers krijgen een speciaal boekje mee, met praktische informatie. De beste tip? 'Doe uw loopschoenen in de handbagage!' Want het zal je maar gebeuren dat je vlak voor de maaan rathon tussen twee vliegvelden die goed ingelopen hardloopschoenen kwijtraakt.

New York ('de Moeder aller Marathons') zal altijd blijven trekken, de andere bestemmingen veranderen nogal eens. 'We hebben ook Berlijn op het programma gehad, maar daar kunnen hardlopers ook individueel makkelijk heen', zegt Vink. Nieuw op het programma is volgend jaar San Francisco, waar de 42 kilometer trouwens jammer genoeg niet over de beroemde Golden Gatebrug loopt.

Maar verder keuze genoeg. Er zijn jaarlijks over de hele wereld zeker duizend georganiseerde marathons en het aanbod groeit. De marathonloper is een graag geziene gast, hij - in groeiende mate is het ook een zij - besteedt immers ter plekke flink wat geld. Geen bestemming is te gek. Er kan langs de poolcirkel op Groenland gedraafd worden, Antarctica kent zijn 42 kilometer, zelfs op de Grote Muur van China en op Paaseiland kan gestart worden. En de ommegang door Marrakech, waar volgens hardnekkige geruchten de cabaretier Dolf Jansen in januari van start gaat, schijnt ook erg bijzonder te zijn.

Nog exotischer? Amerikaanse soldaten organiseren op 12 december, tegelijkertijd met de 42 kilometer van Honolulu, een marathon in Afghanistan, nabij Kandahar. Daar valt voor een gewone sterveling niet op in te schrijven, wel te belopen zijn de 42 kilometers van Luxor, de Victoria watervallen en Tanzania, waar Baobab in 2005 reizigers naar toe gaat brengen. Vooral de laatste marathon is bijzonder, zegt Rik Jan Viezee van Baobab. 'De halve plaatselijke bevolking draaft mee, op blote voeten.'

Viezee droomt ervan een marathon te organiseren in het gebied van de Masai. Dat gaat lukken, zegt hij. Zoals het ook gelukt is in het Zuid-Afrikaanse wildpark Entabeni een heuse marathon uit te zetten, de Big Five Marathon. Waarbij deze 'grote vijf' staan voor olifant, leeuw, buffel, luipaard en neushoorn die je onderweg kunt tegenkomen. Snelle eindtijd gegarandeerd!

En wisten we trouwens dat ook Soweto een wedstrijd over 42 kilometer kent? 'Je loopt langs het huis van bisschop Tutu en de woning waar Nelson Mandela gewoond heeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden