Maoïsten Nepal stellen zich pragmatisch op

Verkiezingen Nepal..

AMSTERDAM De alarmbellen gingen vorige week ongetwijfeld af in Washington en Delhi. De voormalige maoïstische rebellen wonnen, tegen alle verwachtingen in, massaal bij de verkiezingen in Nepal.

De maoïsten staan nog steeds op de Amerikaanse lijst van terroristische organisaties. En de Indiërs hielpen de beweging dan wel om deel te nemen aan het vredesproces in 2006, maar een verkiezingsoverwinning hadden ze nooit verwacht, en nu groeit ongetwijfeld de vrees dat de maoïstische beweging in eigen land zich laat inspireren door het succes van de buren.

Hoewel de definitieve einduitslag van de Nepalese verkiezingen vanwege een ingewikkeld telsysteem nog tot eind april op zich laat wachten, zullen de maoïsten vrijwel zeker de grootste partij worden. Tot nu toe haalden zij 116 van de 218 direct verkiesbare zetels voor een grondwettelijke vergadering en het toekomstig parlement binnen.

De tweede partij staat op 32 zetels en de derde partij heeft zich donderdag vanwege haar nederlaag teruggetrokken uit de regering. Met een overwinning aan de horizon, rijst de vraag wat ze Nepal zullen brengen.

Het is zo goed als zeker dat hun leider – officieel dus een terrorist volgens de Amerikanen – de eerste democratisch gekozen president van Nepal gaat worden. Pushpa Kamal Dahal (54) – nom de guerre Prachanda (de krachtdadige) – vocht tien jaar lang een guerrillaoorlog tegen het Nepalese leger. De burgerbevolking kende zijn gezicht in die tijd vooral van korrelige opsporingsfoto’s. Zijn rebellenleger was gevreesd. Executies van tegenstanders en kinderen die werden ontvoerd voor de strijd, kwamen volgens mensenrechtenorganisaties regelmatig voor. In tien jaar kwamen dertienduizend personen om.

Maar voor velen zijn de maoïsten ook helden. Ze beloven de armoedige bevolking van Nepal een eerlijker verdeling van de welvaart. Nepal behoort tot de armste landen in de wereld, het gemiddelde maandinkomen ligt op 15 euro. De beweging belooft ook zo snel mogelijk de impopulaire koning Gyanendra af te zetten.

Er is een kans dat de maoïsten de plek willen innemen van alleenheerser. De Chinese dictator Mao Zedong, de inspirator van de Nepalese collega’s, geloofde in ieder geval dat de klassenstrijd nog doorging nadat de communisten de politieke macht hadden overgenomen. Critici werd de mond gesnoerd of erger: ze werden uitgeroeid. Als de Nepalezen van dezelfde soort zijn, valt te verwachten dat zij na de verkiezingswinst langzaamaan ook al hun opponenten zullen marginaliseren.

Er zijn echter enkele signalen dat het zo'n vaart niet zal lopen in Nepal. In zijn overwinningsspeech sprak Prachanda over vrede en ontwikkeling.

De verwachtingen van de bevolking zijn bovendien hooggespannen. De koning hielp ze niet, en de politieke partijen die in de jaren negentig aan de macht kwamen, zorgden vooral voor zichzelf. De maoïsten zullen willen bewijzen dat ze meer waard zijn dan hun voorgangers.

Om economische groei te creëren, zullen ze de relatie met buitenlandse donoren en landen goed moeten houden. Vooral India is een grote handelspartner en bron van humanitaire hulp.

Sinds de beweging in 2006 besloot de wapens neer te leggen, leverde ze vier ministers voor de interim-regering. Westerse diplomaten beschrijven deze als pragmatisch. Ze verwelkomden buitenlandse investeringen.

De eerste taak van de gekozen partijen zal het schrijven van een nieuwe grondwet zijn. De passages in die tekst zullen nog meer licht laten schijnen op de intenties van de voormalige rebellen.

Natalie Righton

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.