Mansveld stapt op om Fyra: 'Ik heb dingen niet goed gedaan'

Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu stapt op naar aanleiding van een kritisch rapport van de parlementaire enquêtecommissie Fyra. De commissie oordeelt dat zij de Kamer onjuist heeft geïnformeerd over het debacle met de hogesnelheidstrein. Om 17.30 uur gaat de Kamer met premier Rutte in debat over haar vertrek. Door op te stappen neemt Mansveld verantwoordelijkheid voor haar eigen fouten en die van haar voorgangers, zei Mansveld in een toelichtende verklaring.

Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu (IenM) kondigt haar aftreden aan. Beeld anp

Na de uitgebreide opsomming van de commissie van wat er allemaal fout ging met de Fyra is het nu tijd voor het debat over de lessen voor de toekomst, zei Mansveld. Zij had graag dat debat gevoerd, maar na het harde oordeel van de commissie over haar optreden gaat dat niet meer, gaf ze toe.

'Ik heb er steeds naar gestreefd de Tweede Kamer naar eer en geweten te informeren', zei ze. De commissie oordeelde dat ze meerdere keren in de fout ging en de Kamer onjuiste en onvolledige informatie verstrekte. 'Wat ik er ook van vind, dit betekent dat ik dingen niet goed heb gedaan.'

Niet alle problemen zijn haar aan te rekenen, zei ze. 'Een bewindspersoon is echter niet alleen verantwoordelijk voor wat hij zelf beslist maar ook voor datgene wat hij aantreft.' Ze erfde een hoofdpijndossier waarin door haar voorgangers 'onomkeerbare' beslissingen waren genomen. Het doet er niet toe, zij is politiek verantwoordelijk. 'Het is mijn democratische plicht om met mijn aftreden ook verantwoordelijkheid te nemen voor eventuele fouten van mijn voorgangers.'

Reactie Rutte

Premier Rutte liet woensdagmiddag middels een korte verklaring weten dat het voor het kabinet 'zeer spijtig' is dat het staatssecretaris Wilma Mansveld zal moeten missen. 'Wilma Mansveld heeft met hart en ziel gewerkt om de ingewikkelde problemen op te lossen die zij als staatssecretaris op haar bord kreeg. Daar heb ik grote waardering voor. Haar grote persoonlijke inzet en gedrevenheid ken ik van dichtbij en ik weet dat dit voor haar een moeilijk besluit is. Natuurlijk respecteer ik het. Het is zeer spijtig dat we haar vanaf vandaag in het team moeten missen en ik wens haar alle goeds. We gaan als kabinet nu goed naar het rapport kijken, maar het is duidelijk dat de opvolger van staatssecretaris Mansveld een stevige klus wacht.'

De Tweede Kamer gaat om 17:30 uur in debat met premier Rutte over het aftreden van de staatssecretaris. Het verzoek voor het debat komt van D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold en kreeg brede steun in de Kamer.


De Fyra Beeld anp
Staatssecretaris Wilma Mansveld van Infrastructuur en Milieu. Beeld anp

'De reiziger in de kou'

Vandaag om 12.00 uur verscheen het rapport van de enquêtecommissie met de titel 'De reiziger in de kou'. De ruim 500 pagina's sommen bijna twintig jaar wanbeleid op dat eindigde in uitgerangeerde treinen en een financiële strop van 11 miljard euro voor de staat.

Mansveld had die afloop waarschijnlijk niet kunnen voorkomen toen zij eind november 2012 aantrad als staatssecretaris. Maar sindsdien maakte ook zij fouten in dit dossier, oordeelt de commissie. Tot drie keer toe informeerde ze de Kamer onjuist of onvolledig. Toen de Fyra eenmaal ging rijden en met gigantische mankementen bleek te kampen, beweerde Mansveld dat 'niemand dit verwachtte'. Dat was onjuist, op haar ministerie lagen rapporten die waarschuwden voor vertragingen en uitval.

Ook zette de staatssecretaris belast met het spoor de Kamer op het verkeerde been door op 14 januari 2013 te schrijven dat de punctualiteit van de Fyra 'gestaag verbetert', aldus de commisssie-Fyra. Dat was volgens haar een 'hoopgevend signaal'. Ze liet echter na te vermelden dat 'buitenproportionele inspanningen' nodig waren om de haperende trein te laten presteren.

Lees ook:

Het was voorafgaand aan de presentatie van de enqêtecommissie al allerminst zeker of Mansveld zou kunnen aanblijven. De rammeltrein raasde recht op de staatssecretaris af.

Zelden faalde een experiment met gereguleerde martkwerking zo opzichtig als de poging om de 85 Nederlandse kilometers hogesnelheidsspoor openbaar aan te besteden. Hoe kon het toch weer zo misgaan?

Ook kritiek op Schultz en Dijsselbloem

Overigens krijgen ook de ministers Melanie Schultz van Infrastructuur en Milieu en Jeroen Dijsselbloem van Financiën in het rapport kritiek te verduren. Schultz schetste in de Kamer een te rooskleurig beeld van de kosten van de Fyra en Dijsselbloem maakte in maart 2014 een fout in de informatievoorziening over de mogelijke verkoop van de mislukte treintoestellen.

Mansveld lag al maanden onder vuur. De oppositie zat haar op de nek vanwege de problemen bij spoorbeheerder ProRail. De PVV kwam al met een motie van wantrouwen. Andere oppositiepartijen waren zeer kritisch. Het Fyra-rapport komt daar nog eens bovenop.

Minister Melanie Schultz van Infrastructuur en Milieu. Beeld anp

'Vertrek is geen verrassing'

Voor politiekverslaggever Frank Hendrickx kwam het vertrek niet als een verrassing. 'Iedereen die dit rapport vanmorgen onder embargo zag, had dit al zien aankomen, de kritiek loog er niet om. Al lang geleden is het beeld van iemand die de zaak niet onder controle heeft ontstaan.'

'Je kunt je afvragen of iemand met relatief weinig bestuurlijke ervaring het ultieme migrainedossier van Den Haag überhaupt had moeten krijgen, ze is voor ze haar aanstelling kreeg slechts 1,5 jaar gedeputeerde geweest in Groningen. Tijdens haar eerste week in Den Haag herkende niemand haar.'

Over de opvolging van Mansveld kan Hendrickx weinig uitspraken doen. 'Het is niet dat niemand dit zag aankomen, dus er zullen ongetwijfeld gedachtewisselingen geweest over het opvangen van een eventuele val van Mansveld. Ze zullen niet gauw weer iemand van buiten Den Haag halen. Staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken wordt nu veel genoemd. Zij wordt gezien als 'safe pair of hands', zij zou dan doorschuiven van haar post naar die van Mansveld.'

'Mansvelds opvolger zal het zwaar krijgen. De nieuwe staatssecretaris zal zijn of handen volhebben aan de afhandeling van het Fyra-dossier en daarnaast ook het milieu, KLM, Schiphol, ProRail en hier komt ook nog het gedoe met luchtveiligheid na MH17 naar voren. Dit is niet iets wat je er zo maar even bijdoet.'

Vijfde vertrekkende bewindspersoon Rutte-II

PvdA-staatssecretaris Wilma Mansveld is de vijfde bewindspersoon die opstapt uit het kabinet Rutte-Asscher. PvdA'er Co Verdaas was in december 2012 de eerste die aftrad. Hij was staatssecretaris van Economische Zaken maar kwam in opspraak door zijn declaratiegedrag in zijn vorige baan als gedeputeerde in Gelderland. VVD-staatssecretaris van Financiën Frans Weekers was eind januari 2013 de volgende die opstapte. Hij trad af aan het einde van een urenlang en voor hem pijnlijk verlopen debat over problemen bij de Belastingdienst met de uitbetaling van huur- en zorgtoeslagen.

In maart van dit jaar waren het de VVD'ers Ivo Opstelten en Fred Teeven die opstapten als minister en staatssecretaris van Veiligheid en Justitie. Aanleiding was dat er alsnog een bonnetje opdook binnen hun ministerie over een deal die Teeven vijftien jaar eerder sloot met een drugscrimineel. Daarmee was meer geld gemoeid dan wat Opstelten de Kamer had gemeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden