'Mannenpolitiek is levensgevaarlijk'

Reportage..

Van onze auteur Jan Hunin

WARSCHAU Joanna heeft net uitgelegd waarom het aantal vrouwen in de Poolse politiek omhoog moet, als ze kenbaar maakt toch liever niet met haar volledige naam in de krant te willen. Het is crisis, en je weet maar nooit hoe haar baas zal reageren op de aanwezigheid van een feministe op zijn werkvloer.

Ook Ilona, het meisje naast haar, neemt liever het zekere voor het onzekere. ‘Als je geen rokje draagt, denken ze onmiddellijk dat je een mannenhaatster bent.’

Joanna en Ilona zijn met talrijke medestanders naar de Sjem, het Poolse parlement, gekomen om hun steun te betuigen aan de invoering van vrouwenquota’s op de kieslijsten. Vandaag wordt daarover gedebatteerd. Als het voorstel van de vrouwenbeweging wordt aangenomen, zullen partijen bij verkiezingen verplicht worden de helft van de plaatsen op hun lijst voor vrouwen te reserveren.

Vrouwen moeten de prioriteiten helpen verleggen van het voetbalstadion naar het kinderledikant. ‘Mannenpolitiek is levensgevaarlijk’, vertelt een Sloveense activiste, verwijzend naar de genocide die in de jaren negentig op de Balkan plaatsvond.

De internationale conferentie waaraan ze deelneemt, moet de druk op de parlementsleden helpen opvoeren. Aan belangstelling is geen gebrek. De zaal die het Congres van Poolse Vrouwen van het parlement ter beschikking heeft gekregen, zit stampvol.

De invoering van vrouwenquota is dan ook een dankbare doelstelling. In tegenstelling tot gevoelige thema’s zoals abortus is het politiek neutraal. Zowel vrouwen van linkse als rechtse signatuur kunnen zich er achter stellen. Het leverde de vrouwenbeweging weinig problemen op om vorig jaar de 100 duizend handtekeningen te verzamelen die nodig zijn om haar voorstel door het parlement in behandeling te laten nemen.

Volgens de feministen moet het hun land in staat stellen aan te sluiten bij de honderd landen die de voorbije decennia werk hebben gemaakt van positieve discriminatie. Met amper 20 procent vrouwelijke Kamerleden bungelt Polen vandaag internationaal op een weinig eervolle 64ste plaats, zelfs ver achter landen waarvan je het niet zou verwachten. In de toptien staan behalve de Scandinavische landen en Nederland ook landen als Zuid-Afrika, Argentinië en Rwanda – dat met 56 procent zelfs koploper is. In geen enkel ander land maken de vrouwen in het parlement de meerderheid uit. Zweden, de Europese nummer één, moet het met 47 procent stellen.

Om hun achterstand op de koplopers in te halen, mikken de Poolse feministen op het voorbeeld van België, waar de wetgever werd ingeschakeld om het aantal vrouwelijke parlementsleden de hoogte in te drijven. Voor het Nederlands model, waar zoals in Scandinavië partijen vrijwillig quota invoeren, zou Polen nog niet rijp zijn. Toen premier Donald Tusk vorig jaar voorstelde om in de helft van de kiesdistricten een vrouw lijsttrekker te maken, werd hij door zijn achterban onmiddellijk teruggefloten.

Maar ook het door de vrouwenbeweging ingediende wetsvoorstel zou een kort leven beschoren kunnen zijn. Dat het Poolse parlement niet zit te wachten op een wettelijke regeling van het probleem was tijdens de conferentie te merken. Van de aanwezige politici sprak alleen Europees parlementsvoorzitter Jerzy Buzek zich omomwonden uit voor de invoering van quota. Het voorspelt weinig goeds voor het parlementair debat van vandaag.

Maar zelfs als de Poolse vrouwenbeweging er donderdag niet in slaagt haar voorstel goedgekeurd te krijgen, hoeft ze niet te wanhopen. Voor het eerst in haar geschiedenis kan ze immers op de steun van de publieke opinie rekenen. Volgens opiniepeilingen zou zelfs een meerderheid van de mannen voor pariteit gewonnen zijn.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden