'Mannen op crèche goed voor jongens'

Zijn mannen op de crèche nu wel of niet goed voor peuters? De Universtiteit van Amsterdam gaat de invloed van mannelijke crècheleiders op kinderen onderzoeken. Het is de eerste keer dat hun rol in de kinderopvang systematisch wordt onderzocht. Er zijn zelfs plannen voor een groep met alleen maar mannelijke begeleiders, maar het is nog niet duidelijk of ouders hieraan mee willen werken.


Peutergroepen met mannelijke crècheleiders liggen gevoelig sinds de misbruikzaak bij Het Hofnarretje in Amsterdam. Toch stellen de onderzoekers dat experimenteren met een groep met alleen mannen wetenschappelijk gezien het interessantst zou zijn.


Het onderzoek wordt uitgevoerd onder leiding van hoogleraar pedagogiek Louis Tavecchio (64), die al jaren pleit voor meer mannen in de kinderopvang. Volgens hem is het negatief voor de ontwikkeling van jongens dat er vrijwel alleen maar crècheleidsters zijn.


Duits onderzoek toont aan dat crècheleidsters met meisjes aanzienlijk betere relaties hebben dan met jonges. De onderzoekers legden ook het verband met de slechtere leerprestaties van jongens een paar jaar later: omdat ze zich voornamelijk tussen vrouwen bevonden, zouden ze minder gemotiveerd zijn om te leren.


Volgens Tavecchio, die deze


maand met emeritaat gaat, zou deze stelling serieus moeten worden getoetst - ook in Nederland.


'Dat is een horde die we nog moeten nemen. Ik wil het heel graag, maar we moeten de ouders meekrijgen. Het vreemde is: iedereen vindt het wel doodnormaal als er alleen vrouwelijke crècheleidsters zijn.


'Daarnaast zijn er praktische bezwaren. Sommigen vragen zich af wat ze moeten doen als blijkt dat mannen een betere relatie hebben met jongetjes. Ze denken dat er toch niet meer mannen naar de kinderopvang komen. Maar we moeten juist eerst onderzoeken hoe het zit. Het is moedig dat er een kinderopvangorganisatie is die dit ondersteunt.'


'Jongens hebben mannen nodig om zich mee te identificeren. Mannen die tegen een bal trappen, af en toe iets geks doen of een mop vertellen. Als ze dat doen, hangen de jongens aan hun lippen. Vrouwen doen dat minder snel, dus dan gaan jongens al snel zelf keet trappen.'


'Ze zijn anders geprogrammeerd. Jongens hebben een doe- en handelingsprogramma, terwijl meisjes een sociaal actieprogramma hebben. Meisjes zijn vaker bezig met relaties. Ze willen aardig worden gevonden. Jongens dóen dingen. Ze proberen uit. Die hoeven niet per se lief te worden gevonden. Niet in de eerste plaats. Die willen de sterkste of de snelste zijn.'


'Jongens roepen meer ergernis op bij crècheleidsters. Meisjes zijn prettiger in de omgang. En dat klopt misschien ook wel. Meisjes houden zich beter aan de regels. Jongens lijken bij uitstek geschikt om die regels te breken. Daardoor krijgen ze vaak te horen: zit stil, doe rustig, luister nou eens een keer. Maar tegelijkertijd geeft hun brein continu het signaal om de ruimte te verkennen - om hun spieren en hun coördinatie te ontwikkelen. Om met een bal te gooien en te kijken hoe hard je hem tegen de muur moet gooien tot hij terugkomt. Daar hoort ook bij dat ze elkaar en anderen af en toe omver lopen. Veel vrouwen vinden die bewegingen best lastig. Ze verstoren de orde.'


'De boodschap voor jongens is eigenlijk: doe niet zoals je bent, jouw natuurlijke gedrag wordt niet op prijs gesteld. Daardoor voelen ze zich minder op hun gemak. Jongens voelen zich minder begrepen. Ze krijgen de meisjesnorm opgelegd.


'Sommige crècheleidsters snappen dat niet. Ik hoor vaak: ja, maar jongens zíjn tochdrukker? Ze moeten toch leren om zich in een groep te gedragen? Dat is voor een deel waar, maar het is pedagogisch een zwaktebod om steeds te zeggen dat ze rustiger moeten zijn en stil moeten zitten.'


'Ja, uit onderzoek blijkt dat ouders van meisjes zich als opvoeder competenter voelen dan ouders van jongetjes. Als je een meisje iets vraagt, kijkt ze je aan. Vervolgens lacht ze even lief, en doet ze vaak wat je zegt. Als je een jongen iets vraagt, kijkt hij je even aan, maar na tien seconden kijkt hij uit het raam. Uiteindelijk doet hij meestal iets wat je totaal niet had verwacht. Als ouder denk je dan: wat doe ik verkeerd?


'In zo'n geval wijzigen ouders vaak hun gedrag. Maar als het na een paar keer nog niet werkt, denken ze: en nú ga je doen wat ik zeg. Het gevaar is dat ze hun kind als tegenstander gaan zien. Sommige ouders krijgen daardoor zelfs een beetje een hekel aan hun kind. Ouders van jongetjes moeten meer moeite doen dan ouders van meisjes.'


'Je moet het spannend houden voor jongens. Vooral geen ellenlange verhalen houden over hoe ze hun gedrag moeten veranderen, maar dingen met ze doen. In Engeland heb je de Extraordinary School for Boys. Daar hebben ze jongens die minder goed functioneerden op school meegenomen naar de natuur.


'Ze waren de hele dag actief, maar op gezette tijden werd een uur wiskundeles gegeven. Of een uur taal. En wat denk je? Die jongens gingen fors vooruit. Ze luisterden, ze waren geconcentreerd. Hun behoefte om te ravotten werd gerespecteerd.'


'Dat gaat mij te ver, maar je zou wel aparte uren kunnen houden. Jongens worden in het onderwijs steeds meer overvleugeld. Daardoor gaan sommige jongens school zien als iets voor meisjes. Ze hebben het gevoel dat het niet voor hen is.


'Door de feminisering is het onderwijs steeds meer in het voordeel van meisjes. Zij zijn taalgevoeliger en kunnen langer stilzitten en zich concentreren. Impliciet wordt dat de norm. Zo komen jongens bij sommen vaak al proberend tot de goede oplossing. Maar als ze niet kunnen vertellen hoe ze dat precies gedaan hebben, is het bij wijze van spreken fout. Het anders zijn van jongens wordt geproblematiseerd.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden