Nieuws Franse taal

Mangé of mangées? Waalse taalkundigen willen Franse grammatica vereenvoudigen, en dat leidt tot debat

In de eerste week van het nieuwe schooljaar is in de Franse media een debat losgebarsten over de Franse taal. Punt van discussie is een grammaticale regel die veel Franstaligen onlogisch en verwarrend vinden: de vervoeging van voltooid deelwoorden met het hulpwerkwoord avoir .

De Franse president Macron tijdens een bezoek aan een school in Laval, in het westen van Frankrijk. Foto AFP

Voor buitenlanders die Frans leren, maar ook voor Franstalige schoolkinderen, is de regel een crime. Staat het lijdend voorwerp in de zin achter het voltooid deelwoord – J’ai mangé les crêpes  , dan wordt het voltooid deelwoord niet verbogen. Maar als het lijdend voorwerp ervoor staat, verbuigt het voltooid deelwoord wel, en krijgt het de uitgang van het lijdend voorwerp: Les crêpes que j’ai mangées.

Twee Waalse taalkundigen, die in het verleden allebei als leraar Frans voor de klas stonden, pleiten ervoor die regel af te schaffen. Als het aan Arnaud Hoedt en Jérôme Piron ligt, is j’ai mangé binnenkort altijd de correcte schrijfwijze, ook als het lijdend voorwerp ervoor staat.

De uitzonderingsregel is volgens de twee oud-docenten ‘overbodig en absurd’. In een ingezonden bijdrage in de Franse krant Libération schrijven ze dat het leerkrachten in Franstalige landen gemiddeld tachtig uur kost voordat hun leerlingen de regel onder de knie hebben. Grammaticahandboek La Bescherelle, voor veel Franse scholieren een verplicht standaardwerk, noemt het ‘de onnatuurlijkste regel in de Franse taal’.

Mangé of mangées?

Dat de regel ook bij volwassen Fransen regelmatig tot verwarring leidt, bewees minister van Onderwijs Jean-Michel Blanquer donderdag op de Franse televisie. Op de nieuwszender Franceinfo kreeg Blanquer drie zinnen voorgelegd. De vraag was simpel: ‘Is het mangé of mangées?’ Desondanks ging de minister in de tweede zin prompt in de fout. Hij had de komma niet gehoord, zei hij tot zijn verdediging.

Organisaties als de internationale raad voor de Franse taal steunen het voorstel van de Belgische taalkundigen, maar er is ook kritiek op het plan. De Franse taal is nu eenmaal ingewikkeld, zeggen critici. In plaats van de taal te versimpelen, zou er meer tijd en aandacht moeten worden ingeruimd voor taalonderwijs. ‘Een taal leren is niet alleen kwestie van logica’, zei docent Frans Fanny Capel in Le Monde. ‘Het vergt ook toewijding en gewenning.’

Veel Fransen zien de Franse taal als erfgoed dat tegen verloedering en versimpeling in bescherming moet worden genomen. Toen de Hoge Raad voor de Franse taal in 1990 een aantal spellingswijzigingen voorstelde, kon dat plan op zoveel kritiek rekenen dat het tot 2016 heeft geduurd voordat een aantal van die wijzigingen zijn doorgevoerd – tot dusver alleen in schoolboeken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.