Mandela tart VS met omstreden bezoek aan Libië

De Zuid-Afrikaanse president Mandela heeft zich woensdag niets aangetrokken van de Amerikaanse kritiek op zijn reis naar Libië. Bij aankomst in Tripoli begroette hij kolonel Kadhafi met de woorden 'mijn vriend en broeder'....

Reuters, AFP, AP, Guardian

TRIPOLI

Mandela gaf de VS een veeg uit de pan en omarmde Kadhafi hartelijk. Het tweetal liep hand in hand en zwaaiend Kadhafi's hoofdkwartier binnen dat de Amerikaanse luchtmacht in 1986 met de grond gelijk probeerde te maken.

De VS vinden dat Kadhafi het internationale terrorisme steunt en achten Mandela's bezoek daarom ongepast. In 1992 legden de Verenigde Naties Libië sancties op, omdat Kadhafi weigert twee Libiërs uit te leveren die worden verdacht van de bomaanslag, in 1988 op PanAm-vlucht 103 boven Lockerbie.

Mandela arriveerde met zijn vriendin Graça Machel vanaf het Tunesische Djerba per helikopter in de Libische grensplaats Ras. In een konvooi van vijftig auto's reed het gezelschap naar Tripoli, een tocht van 160 kilometer. Mandela kon niet naar Tripoli vliegen, omdat de VN-sancties dat verbieden.

Ondwerweg passeerde Mandela een welkomstspandoek dat de toon voor zijn reis zette: 'het bezoek van Mandela aan Libië is een vernietigende klap voor Amerika'.

Na een triomftocht door het centrum van Tripoli verwelkomde Kadhafi de 79-jarige Mandela buiten de Bab al-Azizya-kazerne die de Amerikaanse luchtmacht op 15 april 1986 bombardeerde. Daarbij vielen 37 doden, onder wie Kadhafi's geadopteerde dochter. De Libische leider zelf, die tijdens het bombardement in een bedoeïenentent op het kazerneterrein sliep, raakte bij de vergeldingsactie gewond.

Mandela leverde op een geïmproviseerde persconferentie felle kritiek op de Verenigde Staten: 'Ik heb 27 jaar in de gevangenis gezeten omdat ik mijn principes niet wilde verloochenen. Geen enkele staat mag zichzelf de rol toebedelen van mondiale politieagent. Geen enkel land mag andere landen dicteren wat ze wel en niet moeten doen'.

Mandela benadrukte dat hij bij Kadhafi in het krijt staat. Tijdens de apartheid gaf Libië het ANC militaire en financiële steun. 'Deze man hielp ons toen we er alleen voor stonden, toen degenen die nu zeggen dat wij hier niet mogen komen de vijand (het blanke apartheidsregime) hielpen.'

Mandela herhaalde dat de sancties tegen Libië moeten worden beëindigd en dat volgens hem de twee Libische agenten die de VS en Groot-Brittannië verdenken van de bomaanslag op het PanAm-toestel 'in een neutraal land moeten worden berecht.' Londen en Washington willen nog steeds dat het tweetal in de VS of Schotland voor de rechter komen. Het Internationale Hof van Justitie in Den Haag buigt zich sinds deze week over het verzoek van Libië het uitleveringbevel van Washington en Londen ongedaan te maken.

Vanochtend is Mandela weer per auto naar Tunesië vertrokken. Vervolgens vliegt hij door naar het Schotse Edinburgh, waar vrijdag de Commonwealth-top begint.

In Edinburgh zal Mandela voorstellen doen om de controverse over de uitlevering op te lossen. De Britse premier Blair zal Mandela verzoeken zijn verzet tegen berechting van het Libische tweetal in de VS of Groot-Brittannië op te geven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.